سه‌شنبه ۲۶ آبان ۱۴۰۵ | ۱۵:۰۸
«رساله‌ای درباره موسیقی» با مقدمه کیهان کلهر

«رساله‌ای درباره موسیقی» با مقدمه کیهان کلهر

«بهجت‌الروح؛ رساله‌ای درباره موسیقی» نوشته عبدالمؤمن بن‌ صفی‌الدین با مقدمه کیهان کلهر منتشر شد.

به گزارش ایسنا، این کتاب  با تصویرگری فرشید پارسی‌کیا در ۱۶۸ صفحه با شمارگان ۱۰۰۰ نسخه در انتشارات «وزن دنیا» راهی بازار کتاب شده است.

در مقدمه کیهان کلهر بر کتاب «بهجت‌الروح» می‌خوانیم: کتاب پیش رو از چند وجه درخور توجه است: نخست اینکه از متداول‌ترین متون قدیم موسیقی ایران است و دست‌نوشته‌های متعددی از این متن در کتابخانه‌های عمومی و شخصی موجود است. از این حیث، از تأثیرگذارترین متون فارسی در موسیقی محسوب می‌شود. تأثیر آن به حدی بود که بعدها نویسنده‌ای دیگر کتاب «بهجت‌القلوب» را با وام‌گیری از مطالب «بهجت‌الروح» نوشت. همین تداول باعث شد «بهجت‌الروح» از نخستین متون موسیقی باشد که با رعایت اصول تصحیح انتقادی متون قدیم، در سال ۱۳۴۶، منتشر شد. از آن‌جاکه متون موسیقی منتشر شده در مقایسه با سایر متون قدیم بسیار کم‌اند، بازنشر این اثر کمکی به مخاطبان این موضوع است.

در این کتاب مطالب متنوعی گنجانده شده است، از جمله چگونگی ظهور موسیقی، ارتباط موسیقی با بیماری‌ها، اجرام آسمانی، فصول سال و اوقات روز و انواع و طبقات گوناگون مردم که بیشتر حالت نمادین و افسانه‌ای دارد. اما این متن دربردارنده برخی اطلاعات خاص نیز هست که در متون دیگر کمیاب است، از جمله این اطلاعات ذکر نام «نوا و نشابور» برای یکی از چهار شَدّ یا چهار مجموع اجرایی از مقام و شعبه‌هاست که در عمل به ترتیب خاص و مشابه دستگاه‌های امروز نواخته می‌شدند این نام در دوره فتحعلی‌شاه و در متنی گمنام به مثابه یکی از دوازده دستگاه منسوب به آقابابا مخمور آمده است و سرانجام به صورت دستگاه نوا در موسیقی امروز ایران تثبیت شده است که نیشابورک از گوشه‌های مهم آن است.

اطلاعات موسیقایی این متن نام‌های معمول مقام و شعبه و گوشه و اصول ایقاعی را در برمی‌گیرد. همچنین این متن دربردارنده تعدادی تصنیف است که به شیوه معمول آن دوره با ذکر شعر، نام مایه و دور ایقاعی و با کمک از الفاظ تن، تنی، تنا، نی، نا، درنا، دره، دیم، تلا، لا و غیره ثبت شده‌اند که پژوهشگران هنوز موفق‌ نشده‌اند آن‌ها را رمزگشایی کنند. شوربختانه، نویسنده این متن ترجیح داده به جای معرفی خود از نام‌های دیگران برای بالابردن ارزش کتاب استفاده کند. او خود را نوۀ نوۀ قابوس بن وشمگیر معرفی می‌کند، اما کتاب را به سلطان محمود غزنوی هدیه می‌کند که هم‌عصر قابوس وشمگیر بود. در ادامه، از عبدالقادر مراغی و دیگرانی یاد کرده که قرن‌ها پس از این دوره می‌زیستند و مطالب کتاب، به هر حال، مشابه مطالب متون دوره صفویان است. 

این متن را یاسنت لویی رابینو دی برگوماله، کنسول بریتانیا در رشت، ترجمه کرده است. او زاده فرانسه و از تبار ایتالیایی بود. رابینو آثار تألیفی متعدد درباره ایران دارد، از جمله کتاب «ولایات دارالمرز ایران: گیلان» که به فارسی هم ترجمه و منتشر شده است. رابینو متن «بهجت‌الروح» را به انگلیسی نیز ترجمه کرده که دست‌نوشته‌ این ترجمه در کتابخانه مجلس موجود است. با اینکه تصاویر نشر قدیم این کتاب در دست است، بسیاری از خوانندگان هنوز ترجیح می‌دهند کتاب کاغذی بخوانند، اما نسخه متنشر شده «بهجت‌الروح» سال‌ها پیش نایاب شده بود. از این جهت، انتشار دوباره این کتاب خدمتی به این دسته از مخاطبان متون قدیم موسیقی است. 

انتهای پیام 

# فرهنگی و هنری

آخرین اخبار فرهنگی و هنری