به گزارش ایسنا، در این پژوهش، دکتر مهدی قربانی، استاد دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، به همراه پژوهشگرانی از دانشگاه تهران و دانشگاه استکهلم، تغییرات ساختاری انتشار دو گاز گلخانهای دیاکسیدکربن (CO₂) و متان (CH₄) را در ایران، عربستان سعودی، امارات متحده عربی و ترکیه بررسی کردهاند. پژوهشگران با ترکیب روش تشخیص متوالی گذارهای رژیمی و رویکرد پویاییشناسی سیستمها، علاوه بر شناسایی تغییرات ساختاری در روند انتشار، سازوکارهای بازخوردی مرتبط با این تغییرات را نیز تحلیل کردهاند.
در بررسی روند انتشار دیاکسیدکربن، نتایج نشان میدهد که ایران در سال ۱۹۹۹ و ترکیه در سال ۱۹۹۳ گذارهای مثبت در رژیم انتشار را تجربه کردهاند. میانگین انتشار سرانه دیاکسیدکربن در ایران، پس از این گذار از ۳٫۶۸ به ۷٫۲۶ تن و در ترکیه از ۲٫۰۲ به ۴٫۱۲ تن افزایش یافته است. در مقابل، عربستان سعودی در سال ۱۹۹۵ کاهش محدودی را تجربه کرده و میانگین انتشار سرانه آن از ۲۰٫۰۵ به ۱۸٫۲۱ تن رسیده است. همچنین، در امارات متحده عربی پس از گذار شناساییشده در سال ۱۹۹۷، میانگین انتشار سرانه دیاکسیدکربن از ۴۵٫۴۵ به ۲۴٫۲۷ تن کاهش یافته است.
در بخش مربوط به انتشار متان، نتایج نشان میدهد که هر چهار کشور گذارهای مثبت در رژیم انتشار این گاز را تجربه کردهاند. در میان کشورهای مورد بررسی، ترکیه بیشترین افزایش را در شاخص انتشار متان نشان داده است؛ بهطوریکه این شاخص، بر حسب درصد نسبت به سطح سال ۱۹۹۰، پس از گذار شناساییشده در سال ۲۰۱۱، از ۳۰٫۱۳ به ۱۴۳٫۵۱ افزایش یافته است. این یافته بر وجود چالشهای پایدار در زمینه کاهش انتشار متان در کشورهای منطقه تأکید دارد.
همچنین، تحلیل حلقههای علت و معلولی سه ساختار بازخوردی اصلی را در شکلگیری و تداوم الگوهای انتشار شناسایی کرده است: حلقههای تقویتکننده پیوند میان اقتصاد و انرژی، حلقههای متعادلکننده ناشی از مداخلات سیاستی و بازخوردهای مرتبط با منابع و فناوری. بر اساس این تحلیل، رشد اقتصادی و افزایش تقاضای انرژی میتوانند از طریق حلقههای تقویتکننده به افزایش انتشار منجر شوند؛ درحالیکه مداخلات سیاستی، بهبود بهرهوری انرژی و توسعه فناوریهای کمکربن میتوانند نقش متعادلکننده داشته باشند.
برخورداری از منابع هیدروکربنی، در کنار تقویت مسیرهای انتشار بالا نیز، میتواند منابع مالی لازم برای گذار به فناوریهای کمکربن را نیز فراهم کند.
نتایج این پژوهش نشان میدهد که برخورداری از ویژگیهای مشترکی مانند وابستگی به منابع هیدروکربنی و رشد سریع اقتصادی، الزاماً به مسیرهای یکسان انتشار گازهای گلخانهای منجر نمیشود. ازاینرو، شناخت تعاملات میان عوامل اقتصادی، انرژی، سیاستی و فناورانه و توجه به بازخوردها و تغییرات غیرخطی سیستم، برای طراحی سیاستهای مؤثر کاهش انتشار اهمیت دارد. این مطالعه همچنین بر ضرورت توجه ویژه به انتشار متان در کنار دیاکسیدکربن در برنامهریزیهای اقلیمی منطقه تأکید میکند.
این مقاله که با عنوان «گذارهای رژیمی انتشار گازهای گلخانهای در چهار کشور خاورمیانه: تحلیل حلقههای علت و معلولی با رویکرد پویاییشناسی سیستمها” (Greenhouse Gas Emission Regime Transitions in Four Middle Eastern Countries: A System Dynamics-Informed Causal” Loop Analysis) به مسئولیت دکتر مهدی قربانی، با همکاری حنانهسادات سادات موسوی، دکتر اینگو فتزر و دکتر مجید رحیمی و با همکاری پژوهشگرانی از دانشگاه تهران و دانشگاه استکهلم انجام شده، در مجله علمی بینالمللی Journal of Cleaner Production از انتشارات الزویر، با ضریب تأثیر ۱۰.۷ منتشر شده است.
به گزارش روابط عمومی دانشگاه تهران، متن کامل مقاله اینجا دسترس است.
انتهای پیام