مجید عسکری، رئیس حوزه هنری خراسان رضوی اول آذرماه، در نشست خبری اعلام فراخوان پنجمین جایزه ملی داستان حماسی و آیین رونمایی از پوستر این رویداد که در حوزه هنری انقلاب اسلامی خراسان رضوی برگزار شد، با اشاره به رویکرد این جایزه اظهار کرد: تلاش شده است برنامههای این دوره، از رونمایی و نشستها تا سایر رویدادها، با محوریت مشهد برگزار شود؛ هرچند به دلیل ملیبودن جایزه، بخشی از برنامهها در استانهای دیگر نیز برگزار خواهد شد.
وی با اشاره به شکلگیری دبیرخانه هنر حماسی در حوزه هنری خراسان رضوی افزود: این دبیرخانه با هدف پاسخگویی به نیازهای فرهنگی و هنری جامعه و ترویج قهرمان در آثار هنری تأسیس شد و جایزه ملی داستان حماسی یکی از محوریترین فعالیتهای آن در حدود هفت تا هشت سال گذشته بوده است.
رئیس حوزه هنری خراسان رضوی با تأکید بر اینکه ادبیات و کلمه زیربنای هنر هستند، ادامه داد: اگر در این زیربنا اتفاقی رخ ندهد، آثار هنری در گونههای مختلف نیز ماندگار نخواهند شد. بر همین اساس، جایزه ملی داستان حماسی با هدف تقویت تولید رمان و داستان مدرن با رویکرد قهرمانی و تأکید بر هویت واقعی ایرانی ـ اسلامی شکل گرفت و این مسیر طی چهار دوره گذشته دنبال شده است.
عسکری با اشاره به شرایط امروز جامعه و ضرورت توجه به ادبیات حماسی بیان کرد: اتفاقات امروز نشان میدهد سنگ بنایی که حدود هشت سال پیش با عنوان حماسه در هنر و ادبیات گذاشته شد، تا چه اندازه میتواند به کمک هنر و ادبیات کشور بیاید. آنچه در رویارویی تمدنی با استکبار جهانی، آمریکا و رژیم صهیونیستی به کشور کمک میکند، روح حماسه و هویتی است که در مردم وجود دارد.
وی با بیان اینکه این روح حماسی ریشه در تاریخ و هویت ایران دارد، افزود: خراسان از ظرفیت تمدنی ویژهای برخوردار است؛ این منطقه مهد حرم مطهر امام رضا(ع)، ادبیات شیعی و دینی و آثاری همچون «خاوراننامه» و «علینامه» است. همچنین خراسان مهد ادبیات حماسی و شاهنامه فردوسی است و به همین دلیل، جایگاه ویژهای برای میزبانی از جایزه ملی داستان حماسی دارد.
رئیس حوزه هنری خراسان رضوی با اشاره به سهگانه هویت ایرانی و ملی، هویت دینی و هویت انقلابی اظهار کرد: خراسان خاستگاه رهبران بزرگ انقلاب اسلامی نیز بوده و رهبر شهیدمان با چند دهه رهبری کشور و مبارزه پیش از انقلاب، در شکلگیری و نهادینهشدن هویت و تمدن ایرانی ـ اسلامی نقش داشتند. جایزه ملی داستان حماسی نیز بنا دارد با تکیه بر این سه مؤلفه به آینده ادبیات کشور کمک کند.
عسکری با تأکید بر نقش داستان و رمان در تقویت انسجام اجتماعی گفت: تلاش میکنیم با تشویق داستاننویسان، زمینه خلق آثاری را فراهم کنیم که به یکپارچگی و انسجام جمعی کشور کمک کنند و مردم را با هویت خودشان بیشتر آشنا سازند؛ هدفی که در گام نخست، تحول فضای ادبیات کشور و در ادامه، اثرگذاری بر فضای عمومی جامعه را دنبال میکند.
دو محور تازه در فراخوان پنجمین جایزه ملی داستان حماسی
وی با اشاره به موضوعات فراخوان این دوره خاطرنشان کرد: علاوه بر محورهای دورههای گذشته، از جمله حماسههای بومی و ملی و حماسههای تاریخی و هویتی، دو موضوع جدید به فراخوان اضافه شده است. نخستین محور جدید «حماسههای جنگ امروز تا نبرد فردا» است، جنگی که ماهیت تمدنی دارد و در رویارویی میان ایران، آمریکا و رژیم صهیونیستی جریان دارد، میتواند زمینهساز خلق آثار داستانی و رمان در ادبیات کشور باشد. «حماسههای دینی و مقاومت اسلامی» دومین محور تازه این دوره است، تحولات و حرکتهای مقاومت اسلامی در منطقه و فعالیت گروههای جهادی و مقاومت نیز ظرفیت مناسبی برای خلق آثار داستانی دارند.
رئیس حوزه هنری خراسان رضوی با اشاره به تفاوت این جایزه با برخی دیگر از جوایز ادبی افزود: آثاری که به این جایزه ارسال میشوند، نباید پیش از این در قالب کتاب منتشر شده باشند. نویسندگان میتوانند آثاری را که نگارش آنها را آغاز کردهاند ارائه دهند یا با انگیزه شرکت در جایزه، اثر تازهای خلق کنند. این رویکرد به رونق تولید آثار ادبی در حوزه داستاننویسی کشور کمک میکند.
عسکری در ادامه با اشاره به سیاست جایزه در انتخاب تعداد محدودی برگزیده اظهار کرد: از ابتدا تلاش ما بر این بوده است که مبلغ جایزه و تعداد برگزیدگان متناسب با کیفیت آثار و زحمتی که نویسنده برای خلق یک اثر داستانی و رمان متحمل میشود، در نظر گرفته شود؛ با این حال، سیاست دبیرخانه بر انتخاب حداکثر سه برگزیده بوده است. در برخی دورهها نیز با نظر داوران، در یک رتبه بیش از یک اثر شایسته تقدیر شناخته شده است.
وی با اشاره به برخی برنامههای جانبی این رویداد گفت: یکی از سنتهای اختتامیه جایزه ملی داستان حماسی، اهدای «دستار فردوسی» به شاعر یا داستاننویسی است که لزوماً در جایزه شرکت نکرده، اما در حوزه ادبیات حماسی اثری شاخص خلق کرده است. در دورههای گذشته این نشان به زندهیاد منصور انوری، علیمحمد مؤدب و محمدکاظم کاظمی اهدا شده است.
رئیس حوزه هنری خراسان رضوی درباره سرنوشت آثار برگزیده توضیح داد: آثاری که رتبه اول تا سوم را کسب میکنند، با توجه به جایزهای که دریافت میکنند، از نظر حق انتشار در اختیار حوزه هنری خراسان رضوی و دبیرخانه جایزه قرار میگیرند و دبیرخانه برای انتشار آنها اقدام میکند. البته در تعهدنامه دوجانبه پیشبینی شده است که اگر اثر در مدت مشخصی منتشر نشود، نویسنده بتواند برای چاپ آن اقدام کند.
عسکری درباره حمایت از آثار راهنیافته به جمع برگزیدگان گفت: هرچند تعداد برگزیدگان محدود است، دبیرخانه در حد توان از آثار قابلقبولی که به مراحل پایانی راه پیدا میکنند، حمایت میکند. در هر دوره حدود ۴۰ تا ۵۰ اثر از میان آثار دریافتی برای داوری نهایی انتخاب میشوند و سپس بسته به کیفیت آثار، حدود ۸ تا ۱۲ اثر به مرحله پایانی و فینال راه مییابند. نویسندگان این آثار نیز در اختتامیه حضور پیدا میکنند و دبیرخانه میزبان آنهاست.
تشریح جزئیات فراخوان پنجمین جایزه ملی داستان حماسی
در ادامه حسین عباسزاده، دبیر اجرایی پنجمین جایزه ملی داستان حماسی، با تشریح جزئیات فراخوان این دوره اظهار کرد: شاخصهای داستان حماسی شامل کنشهای قهرمانی، هویت ایرانی ـ اسلامی، مبارزه با دشمن و چالشها، شور جمعی، معنویت و حکمت است و چهار محور «حماسههای جنگ امروز تا نبرد فردا»، «داستانهای حماسی تاریخی کهن»، «داستانهای حماسی بومی و ملی» و «داستانهای حماسی دینی و مقاومت اسلامی» برای دریافت آثار در نظر گرفته شده است.
دبیر اجرایی جایزه ملی داستان حماسی با اشاره به تغییر قالبهای پذیرش آثار بیان کرد: در این دوره داستان کوتاه حذف شده و بخش رمان نوجوان در کنار رمان بزرگسال به جایزه اضافه شده است؛ تصمیمی که با توجه به خلأ موجود در حوزه ادبیات نوجوان اتخاذ شده است.
عباسزاده با بیان اینکه آثار ارسالی نباید پیشتر در قالب کتاب منتشر شده یا در جایزه دیگری نامزد و برگزیده شده باشند، تصریح کرد: این جایزه رویکردی تولیدمحور دارد و با هدف حمایت از خلق آثار تازه برگزار میشود. آثار تمامی فارسیزبانان جهان نیز امکان حضور در این رویداد را دارند و در دورههای گذشته نویسندگانی از کشورهای دیگر، از جمله جمهوری آذربایجان، در آن شرکت کردهاند.
وی درباره جوایز این دوره گفت: در هر یک از دو بخش رمان بزرگسال و رمان نوجوان، به نفرات اول، دوم و سوم بهترتیب ۴۰۰، ۳۰۰ و ۲۰۰ میلیون تومان جایزه اهدا میشود که مجموع جوایز هر بخش به ۹۰۰ میلیون تومان میرسد.
دبیر اجرایی جایزه ملی داستان حماسی با تأکید بر اینکه مبلغ جایزه به معنای خرید کامل اثر نیست، توضیح داد: برای انتشار آثار برگزیده قرارداد جداگانهای با نویسندگان منعقد میشود و حقالتألیف و حقوق مربوط به چاپ و انتشار بر اساس مفاد قرارداد پرداخت خواهد شد؛ بنابراین مبلغ جایزه از حقالتألیف انتشار اثر جداست.
عباسزاده با اشاره به مهلت ارسال آثار خاطرنشان کرد: برای ثبت نام و ارسال آثار، متقاضیان باید ابتدا در سایت https://dastanhemasi.ir ثبتنام کرده و پس از تکمیل اطلاعات خود، اثر را بارگذاری کنند. علاقهمندان تا پایان فروردینماه ۱۴۰۶ فرصت دارند آثار خود را به دبیرخانه ارسال کنند و برای شرکت در این رویداد محدودیت سنی وجود ندارد. آثار ابتدا توسط هیأت انتخاب بررسی میشوند و سپس در هر بخش سه داور به ارزیابی آثار راهیافته به مرحله نهایی میپردازند. اسامی داوران در زمان اختتامیه اعلام خواهد شد.
وی با اشاره به روند برگزاری چهار دوره گذشته اظهار کرد: در دوره نخست ۲۲۰ طرح، در دوره دوم ۲۵۰ اثر شامل ۹۹ رمان و ۱۵۱ داستان بلند، در دوره سوم ۷۷۸ اثر و در دوره چهارم ۸۸۹ اثر به دبیرخانه رسید. آثار این چهار دوره از ۳۰ استان کشور ارسال شدهاند که نشاندهنده گستره ملی این رویداد است.
دبیر اجرایی جایزه ملی داستان حماسی با اشاره به برنامههای آموزشی جایزه افزود: در دورههای گذشته بیش از ۱۰۰۰ داستاننویس در نشستهای تخصصی این رویداد شرکت کردند. در خراسان رضوی نیز علاوه بر مشهد، نشستهایی در ۱۵ شهرستان از جمله سبزوار، نیشابور و تربتحیدریه برگزار شد که در آنها مباحث مرتبط با داستان حماسی و انتظارات جایزه برای نویسندگان تشریح شد.
عباسزاده با اشاره به انتشار آثار برگزیده دورههای گذشته گفت: تاکنون نزدیک به ۳۰ اثر از چهار دوره جایزه ملی داستان حماسی منتشر شده است. همچنین فایلهای صوتی کارگاههای آموزشی دورههای گذشته از طریق کانال اطلاعرسانی جایزه در پیامرسان ایتا و وبسایت رویداد در دسترس علاقهمندان قرار دارد.
انتهای پیام