رمضان مقصودلو فعال حوزه کشاورزی گلستان در یادداشتی نوشت: امنیت غذایی مفهومی فراتر از تولید محصولات کشاورزی و به معنای اطمینان از دسترسی مستمر مردم به غذای کافی، سالم و باکیفیت است. در این میان، استان گلستان با برخورداری از زمینهای حاصلخیز، اقلیم متنوع، منابع انسانی باتجربه و ظرفیت بالای تولید محصولات راهبردی، جایگاهی مهم در تأمین غذای کشور دارد، جایگاهی که بر اساس برآوردهای مطرحشده، سهم آن در تأمین غذای کشور به اندازه نیاز حدود ۴۰ روز جمعیت ایران است. بر اساس آمارهای موجود، این عدد تنها یک شاخص آماری نیست بلکه بیانگر مسئولیتی بزرگ و ظرفیتی راهبردی است که تداوم آن به برنامهریزی، سرمایهگذاری و حمایت مؤثر از تولیدکنندگان نیاز دارد.
در چنین شرایطی، هرگونه اختلال در چرخه تولید محصولات کشاورزی گلستان، صرفاً مسئلهای استانی و محدود به درآمد کشاورزان نخواهد بود، بلکه میتواند آثار خود را در بازار مصرف، قیمت مواد غذایی و امنیت غذایی کشور نشان دهد.
وضعیت کشت سیبزمینی در گلستان، نمونه روشنی از پیوند میان اقتصاد کشاورزی استان و امنیت غذایی کشور است چراکه این استان سالانه حدود ۱۶۰ هزار تن سیبزمینی بهاره تولید میکند، محصولی که برداشت آن از نیمه اردیبهشت آغاز میشود و تا اوایل تیرماه ادامه دارد و در این بازه زمانی، نقش مهمی در تأمین نیاز بازار کشور ایفا میکند. به بیان دیگر، گلستان تنها تولیدکننده یک محصول کشاورزی نیست، بلکه یکی از حلقههای مهم زنجیره تأمین و تنظیم بازار سیبزمینی کشور به شمار میرود.
با این حال، آنچه امروز در مزارع سیبزمینی استان مشاهده میشود، زنگ هشداری برای آینده این ظرفیت تولیدی است. افزایش هزینههای تولید از حدود ۴۰۰ میلیون تومان به بیش از یک میلیارد تومان در هر هکتار، کمبود نقدینگی، دشواری تأمین نهادهها، افزایش هزینه مبارزه با بیماریهای گیاهی و مهمتر از همه، نبود اطمینان از بازار فروش، انگیزه بسیاری از کشاورزان را برای ادامه کشت کاهش داده است تا جاییکه پیشبینی فعالان این بخش مبنی بر احتمال کاهش سطح زیرکشت سیبزمینی گلستان به حدود سه هزار هکتار، نشان میدهد مسئله دیگر صرفاً افزایش هزینههای تولید نیست بلکه با خطر تضعیف یکی از حلقههای تأمین غذای کشور مواجه هستیم.
واقعیت این است که نمیتوان از کشاورز انتظار داشت در شرایط افزایش مستمر هزینهها، ریسک سنگین تولید را بهتنهایی بپذیرد و در عین حال، از او خواست برای تأمین نیاز بازار و حفظ امنیت غذایی کشور تولید خود را افزایش دهد. بنابراین، سیاست حمایت از کشاورزی باید از پرداخت تسهیلات مقطعی فراتر برود و به ایجاد زنجیرهای پایدار از تأمین نهاده، تولید، خرید، فرآوری و عرضه منتهی شود.
از این رو یکی از راهکارهای مهم برای عبور از شرایط فعلی، استفاده از ظرفیت بخش خصوصی و توسعه کشت قراردادی است. در این الگو، شرکتهای توانمند میتوانند با انعقاد قرارداد با کشاورزان، بخشی از نهادههای مورد نیاز را تأمین کرده و در کنار مدیریت تخصصی مزرعه، مسئولیت خرید، فرآوری یا بازاریابی محصول را نیز بر عهده بگیرند. چنین سازوکاری میتواند ریسک تولید را برای کشاورز کاهش دهد و در مقابل، امکان برنامهریزی برای سرمایهگذار و فعالان بازار را فراهم کند. با این حال، محدودیت زیرساختهای نگهداری و فرآوری، ضعف ارتباط میان تولیدکننده و بازار و کمبود بذر گواهیشده متناسب با شرایط اقلیمی استان، همچنان از موانع توسعه این بخش محسوب میشود. بنابراین توسعه صنایع فرآوری نیز باید بهعنوان یک ضرورت اقتصادی و امنیتی مورد توجه قرار گیرد.
اما موضع دیگری که باید به آن توجه داشت تشکیل و تقویت تشکلهای تخصصی تولیدکنندگان، از جمله تعاونی سیبزمینیکاران است چراکه میتواند قدرت چانهزنی کشاورزان را افزایش دهد و زمینه حضور مؤثرتر آنان در تصمیمگیریهای مربوط به تولید و بازار را فراهم کند.
امروز مسئله سیبزمینی گلستان را باید فراتر از سرنوشت یک محصول و یک فصل زراعی دید زیرا این موضوع آزمونی برای نحوه مواجهه سیاستگذاران با ظرفیتهای راهبردی کشاورزی کشور است. بنابراین ضرورت دارد مسئولان استانی و ملی، بانک کشاورزی، سازمان جهاد کشاورزی و فعالان بخش خصوصی با نگاهی مشترک، برای حفظ ظرفیت تولید گلستان برنامهای عملیاتی تدوین کنند برنامهای که در آن تأمین بهموقع منابع اعتباری، توسعه کشت قراردادی، تقویت صنایع تبدیلی، تضمین سازوکار خرید، توسعه صادرات و پشتیبانی علمی از کشاورزان بهصورت همزمان دیده شود.
انتهای پیام