تاریخ معاصر ایران

برای دسترسی به اخبار قدیمی‌تر، در منوی مربوطه سال و ماه را محدود کنید.
  • ره‌آورد هواییِ یک سفر زمینی به ترکیه

    ره‌آورد هواییِ یک سفر زمینی به ترکیه

    صنعت هوانوردی کشورمان با به پرواز درآمدن دو بالون قرمز و سفید در آسمان تهران در عصر ناصری کلید خورد و با ورود اولین هواپیمای تک ملخه به پایتخت در دوره احمدشاه پا در مسیر تلقی گذاشت و با راه اندازی مراکز آموزشی پروازی، خلبانان زبده بسیاری را برای به دست گرفتن کنترل هواپیماهای یک و دو موتوره جنگی و مسافری پرورش و داد و بالاخره توانست اولین پرواز خارج از کشور را توسط خلبانان توانمند کشورمان در عصر پهلوی به انجام برساند.

  • گرگ های سیبری چطور از خاک ایران رانده شدند؟

    گرگ های سیبری چطور از خاک ایران رانده شدند؟

    پلتیک‌های هوشمندانه و دزدیدن قاپ سیاستمداران اتحاد جماهیر شوروی روسیه از سوی دهمین صدراعظم ایران در دوره محمدرضا شاه از یک سو دست مایه کور کردن فتنه خومختاریِ جعفر پیشه وری در آذربایجان و از سوی دیگر موجب بیرون راندن گرگهای سیبری از نوار شمالی ایران پس از سه دهه اشغال خاک کشورمان بود.

  • مرگ تاج الشعرا به دست جلاد شهربانی

    مرگ تاج الشعرا به دست جلاد شهربانی

    تاج الشعراء، شاعری پر آوازه که غزل‌های اجتماعی و عاشقانه اش چنان هنرمندانه بر فکر و جان صاحبان قدرت و زورگویان عصر محمدعلی شاه و احمد شاه و رضا شاه، تازیانه شد که سوز آن تا مغز استخوانشان شنیده شد. مدرسه و مجلس شورای ملی و سیاست، برایش فرقی نداشت. هر جا ظلم و ستمی دید، طبع شعرش گل کرد و سرانجام، تلخی اشعارش چنان بر زندان و زندانبان سنگین آمد که او را به اتاقِ حمام بردند و چنان ساکتش کردند که مشخص نشود بر اثر مالاریا جان سپرد یا بر اثر تزریق آمپول پر از خالی.

  • قدرت نمایی ارتشِ سلطان در عمان

    قدرت نمایی ارتشِ سلطان در عمان

    حضور ارتش شاهنشاهی ایران در کشور عربی حاشیه دریای عمان، آغاز دوره ژاندارمی محمدرضا شاه پهلوی در دهه ۱۳۵۰ را به نمایش گذاشت. ایالات متحده امریکا و پادشاهی بریتانیا تصمیم گرفتند در این سال به جای حضور نظامیِ پرهزینه در خاورمیانه، امتیاز ژاندارمی خلیج فارس را به شاه مطیعِ ایران بدهند. شاه ایران نیز با درخواست سلطان قابوس تازه بر تخت قدرت تکیه زده، جبهه آزادیبخش ظفار را با تلفات صدها نفری نیروی انسانی و تحمل میلیونها دلار هزینه هندلینگ و خسارت جنگ افزاری در هم کوبید و پیروزمندانه به خانه برگشت.

  • عمر «بنی صدر» تمام شد

    عمر «بنی صدر» تمام شد

    شایعه مرگ سیدابوالحسن بنی صدر برای اولین بار در دی ۱۳۹۹ در شبکه های اجتماعی نشر یافت و مدتی بعد توسط خبرگزاری های خارجی تکذیب شد، اما دومین خبر مرگ، حقیقت داشت. خانواده بنی صدر خود، خبر مرگ پدر را بر روی سایت شخصی او گذاشتند. آنان بدون اشاره به علت، محل مرگ را بیمارستان سالپتریهِ پاریس اعلام کردند.

  • حضرت اشرف در سالگرد قیام ۳۰ تیر، مُرد

    حضرت اشرف در سالگرد قیام ۳۰ تیر، مُرد

    صاحب دستخط زیبای فرمان مشروطه در عصر مظفرالدین شاه، همانند هم کیشش میرزا حسن مستوفی‌الممالک که پنج دوره صدراعظم قاجار و یک دوره نخست‌وزیر رضا شاه بود به دو دوره صدارت در دوره قاجار و سه دوره صدارت در دوره محمدرضا شاه پهلوی مفتخر شد و لقب «حضرت اشرف» را دو بار دریافت و یک بار از دست داد و در نهایت با به پا کردن غائله کشتار مردم در ۳۰ تیر ۱۳۳۱ به طور کامل از صحنه سیاسی ایران حذف شد.

  • سر به تیرهِ تراب گذاشت و یارش از دَر نیامد

    سر به تیرهِ تراب گذاشت و یارش از دَر نیامد

    ۱۶۹ روز قبل از به ثمر رسیدن جوانترین انقلاب سیاسی قرن بیستم در حالی از همسرش خداحافظی کرد که رهبر معدوم لیبی رسما شوهرش را دعوت کرد. همسر و دو دوستش پنج روز بعد از ورود به لیبی برای همیشه سر به نیست شدند و او بیش از ۴۳ سال چشمش به در خشک شد اما خبری از یارش نشد که نشد و او در حسرت دیدار یار، سر به تیرهِ تراب گذاشت.

  • بورسیه دانشجویان ایرانی در اروپا با ۱۰۰ هزار تومان

    ۹۳ سال قبل در چنین روزی

    بورسیه دانشجویان ایرانی در اروپا با ۱۰۰ هزار تومان

    بورسیه دانشجویی محصلان ایرانی در کشورهای اروپایی از ۲۱۰ سال قبل تاکنون تاثیر بسزایی در توانمند شدن افراد برای علم آموزی و انتقال دانش و تجربیات روز به ایران داشت. اهمیت این موضوع از ۹۳ سال قبل با تصویب قانون اعزام محصلان ایرانی به اروپا مضاعف شد. در آن سال محصلان ایرانی با ۱۰۰ هزار تومان، بورسیه دولت در دانشگاههای اروپایی می شدند.

  • سخت ترین دادگاه نظامی علیه نخست وزیر

    سخت ترین دادگاه نظامی علیه نخست وزیر

    دکتر محمد مصدق که دو دوره نماینده مجلس شورای ملی بود و با انتخاب محمدرضا شاه ۲۵ ماه نخست وزیر ایران شد، با توطئه ها و سنگ اندازیهای دربار و تیمسارهای وابسته به سرویس های اطلاعاتی آمریکا با بحران، کارشکنی، ترور شخصی و حذف فیزیکی اعضای دولتش روبرو شد و هر بار به شیوه ای معجزه آسا، نجات یافت، اما توطئه کوتای آمریکایی – انگلیسی ارتش علیه دولتش در ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ بالاخره او را از پا درآورد.

  • جهان علیه ایران

    جهان علیه ایران

    ۵۸۹ روز پس از استقرار نظام جدید سیاسی در ایران، سرویسهای اطلاعاتی آمریکا، اسراییل و انگلیس مجموعه برنامه های سری و پیچیده ای را در منطقه خاورمیانه توسعه دادند که نتیجه اش تهاجم سراسری رژیم بعث عراق به استانها و شهرهای همجوار با ایران بود.

  • تحکیم وحدت فقط تا دهه ۸۰

    تحکیم وحدت فقط تا دهه ۸۰

    دفتر تحکیم وحدت از بدو تاسیس تا قبل از انشعابات مکرر در دهه های ۷۰ و ۸۰ و در نهایت تعطیلی طیف علامه پذیرای نمایندگان طیفهای سیاسی داخل نظام و شاهد فراز و فرودهای صنفی – دانشجویی بسیاری بود و نقش تاثیرگذاری در تحولات سیاسی و اجتماعی سه دهه ۶۰، ۷۰ و ۸۰ انقلاب داشت، اما در پی بالا گرفتن اختلافات فکری و سیاسی درون صنفی و تعطیلی طیف اصلاح طلب علامه در دولت اول محمود احمدی نژاد در سال ۱۳۸۷، مسیر ثابت و ممتدی را دنبال کرده است.

  • تسلط بر ارتش و خزانه با رشوه ۱۳۰ هزار لیره ای

    تسلط بر ارتش و خزانه با رشوه ۱۳۰ هزار لیره ای

    سِر پِرسی زکریا کاکس بعد از سه سال کار شبانه روزی در ایران موفق شد با پرداخت ۱۳۰ هزار لیره انگلیس رشوهِ به میرزا حسن خان وثوق الدوله صدراعظمِ احمدشاه قاجار، فیروز میرزا نصرت‌الدوله فرزند شاهزاده عبدالحسین میرزا فرمانفرما و اکبر میرزا صارم‌الدوله هشتمین پسر شاهزاده ظل‌السلطان و نوه ناصرالدین شاه قرارداد ۱۹۱۹ را امضا کند و اختیار کامل امور مالیه و قشون یا همان خزانه کل کشور و ارتش ایران را به امپراتوری انگلستان واگذار کند.

  • آیت اللهی که شرکت در انتخابات را حرام کرد

    آیت اللهی که شرکت در انتخابات را حرام کرد

    «با وضع موجود و عدم آزادی قلم و بیان و زندانی بودن عده‌ای رجال صالح، هر نوع شرکت در این انتخابات جایز نیست، شرعا و عقلا و مبارزه با آن و مطالبه حکومت مشروع قانونی، وظیفه می‌باشد.»

  • گلوله‌هایِ شخصیت موجهِ ملی به شیخ

    گلوله‌هایِ شخصیت موجهِ ملی به شیخ

    انتظار درگیری با این شخصیت موجهِ ملی را نداشت و اصلا گمان نمی‌کرد علیه‌اش اسلحه بکشد اما اسماعیل قزاق، گماشته او در کمال ناباوری بعد از شناسایی مخفیگاهش با دستور کلنل روس، کار را تمام می‌کند و شیخ با شلیک چند گلوله به شهادت رسید.

  • مرکز اطلاعاتی که روزنامه اطلاعات شد

    مرکز اطلاعاتی که روزنامه اطلاعات شد

    پدر، مادر، پسر و عموزاده های «مسعودی» از سرشناس ترین و تاثیرگذارترین خاندانهای تهرانی فعال در عرصه روزنامه نگاری عصر پهلویِ پدر و پسر بودند که با کارگری و حروفچینی عباس مسعودی در روزنامه های تهران شروع شد و با تصحیح مطالب در روزنامه های «شفق» و «اقدام» ادامه یافت و با خبرنگاری در روزنامه های «ایران» و «کوشش» به اوج رسید و در نهایت در اتاقی کوچک از عمارتی قدیمی در خیابان علاءالدوله، اتاق مرکز اطلاعات متولد شد و پنج سال بعد روزنامه اطلاعات نام گرفت.

  • کمیته مجازات: شکمت را مثل سگ پاره پوره می کنیم

    کمیته مجازات: شکمت را مثل سگ پاره پوره می کنیم

    کمیته مجازات با قرار دادن نام صاحب مفاتیح الجنان در لیست ترور، نوشت: آقای آقا شیخ عباس قمی، پدر سوخته، شنیدم که در منبر از آمریکایی‌ها حرف بد می‌زنید، اگر شنیده شد که دو مرتبه از اینگونه مزخرفات بگویید و تکذیب نکنید، همین دوشنبه به ضرب گلوله شکمت را مثل سگ پاره پوره خواهیم کرد.

  • چرا تقویم شیر و خورشید کنار رفت؟

    چرا تقویم شیر و خورشید کنار رفت؟

    چه حوادث و اتفاقاتی در حد فاصل اسفند 1354 تا شهریور 1357 در کشور افتاد که جعفر شریف امامی با چراغ سبز محمدرضا پهلوی قمارخانه ها را تعطیل و تقویم شاهنشاهی با نشان شیر و خورشید را لغو کرد؟

  • جنگ جهانی در شهریور

    جنگ جهانی در شهریور

    شهریور، ماهِ آبستنِ جنگ جهانی با شگفتی های جالبی همراه بود. شروع و خاتمه جنگ و اشغال ایران در این ماه اتفاق افتاد و از آن جالبتر اشغال ایران توسط روسیه و انگلیس و پایان جنگ، در سوم این ماه بود. جالبتر اینکه، تاریخ هجوم سراسری ارتش رژیم بعث عراق با جنگ افزارهای کشورهای عضو جی 8 و دلارهای نفتی کشورهای حاشیه خلیج فارس به ایران که به جنگ جهانی سوم معروف شد، در آخرین روز این ماه شروع شد.

  • غنیمت بحرین

    غنیمت بحرین

    بحرین از زمان شکل گیری امپراطوری بزرگ ایران و تا فتح این سرزمین باستانی به دست ابوبکر و عمر و عثمان خلفای سه گانه مسلمانان و سال ۱۳۵۰ شمسی بخشی از خاک ایران بود و سلسله بزرگ پادشاهان پارس از صدها سال قبل از میلاد مسیح تا هزاران سال بعد از دوره شاهان ساسانی اجازه جدایی این جزیره از خاک ایران را ندادند اما محمدرضا شاه پهلوی در بِده بستانهای سیاسی و اقتصادیِ پشت پرده نافرجامش با پادشاهی بریتانیا، مرعوب سیاستمداران چیره دست انگلیسی شد و جزیره بحرین را به غنیمت به شیخ نشین آل خلیفه داد و به قول امیرعباس هویدا استان چهاردهم ایران «دختری بود که به سن شوهر رسیده بود و شوهرش دادیم.»

  • تشنه خون رییسعلی

    تشنه خون رییسعلی

    من تشنه خون رییسعلی هستم، چون جد او قاتل پسر عموی من است و مدت‌هاست که منتظرم با یک گلوله او را سوراخ کنم.

  • حکومت ایران با امضای مظفرالدین شاه مشروطه نشد

    حکومت ایران با امضای مظفرالدین شاه مشروطه نشد

    افزون شدن ظلم و جور حکومت سلاطین در دوره قاجار چنان کار را بر رعیت تحت سلطه پادشان دشوار کرد که کسبه و بازاریان و روحانیون، بی پروا از شلاق و زندان و تبعید راه اعتراض و نافرمانی در پیش گرفتند و با تحصن و رساندن اعتراضات خود به گوش دربار موفق شدند حرفشان را به کرسی بنشانند و نظام پادشاهی مطلقهِ فاقدِ مجلس و دولت و عدلیه را به نظام پادشاهی مشروطهِ دارای مجلس و دولت و عدلیه مفتخر کردند و در مسیری طولانی و ناهموار و پر فراز و نشیب، نقش خود را نه به عنوان «رعیت جیره خوار» که به عنوان «ولی نعمت» در تغییر ساختار سیاسی کشور نشان دادند.

  • شیخِ مظلوم به جرم افساد فی الارض حلق آویز شد

    شیخِ مظلوم به جرم افساد فی الارض حلق آویز شد

    با وجود سن بالا، فاصله بین محل حبس تا چوبه دار هیچ ضعف و ناتوانی از خود نشان نداد و دقایق آخر عمر، ثبات شخصیتش را به نمایش گذاشت. ناظرین نزدیک به محل اعدام گفتند که جان کندن شیخ بیش از نیم دقیقه طول نکشید و پس از آنکه او را به‌دار کشیدند تشنجی در اعضایش ظاهر شد و چراغ عمرش خاموش شد و مشروطه خواهان هم با کف و سوت مرگش را جشن گرفتند.

  • قتل سرلشگر افشارطوس در راه دکتر مصدق

    قتل سرلشگر افشارطوس در راه دکتر مصدق

    افشای ماجرای رُبایش و قتل فجیع رییس شهربانی دولت محمد مصدق به دست تیمسار دکتر منزه، تیمسار علی‌اصغر مزینی، تیمسار بایندر و تیمسار نصرالله زاهدی پرده از توطئه ای بزرگتر برداشت که نشان داد محمدرضا شاه و مأموران سیا طراح و هدایت کننده اصلی این جنایت هولناک بودند.

  • فرار دو دوست که پدرزن و داماد شدند

    فرار دو دوست که پدرزن و داماد شدند

    ۱۴ ماه بعد از فرار دو دوست از ایران، پیوند ازدواج دخترِ یک دوست با دوست دیگر در فرانسه جشن گرفته شد و این دو دوست که ماه ها جلوتر با هم پیوند فکری و ایدئولوژیک پیدا کرده بودند، شدند داماد و پدرزن.

  • شاهی که برای پوشش «سبیل» گذاشت

    شاهی که برای پوشش «سبیل» گذاشت

    شاه جوانی که عادت نداشت سبیل بگذارد مجبور شد برای پوشیده ماندن جای گلوله در پشت لبش که در صحنه ساخته شده ترورش در دانشگاه تهران در سال 1327 ایجاد شد، بیش از یک سال سبیل بگذارد.

  • از کودتا تا سلطنت و اخراج رضاشاه از ایران به دستور انگلیس

    از کودتا تا سلطنت و اخراج رضاشاه از ایران به دستور انگلیس

    بر خلاف قواعد دمکراسی غربی با تحریک و همکاری استعمار انگلیس بر علیه آخرین شاه قاجار شورید و با کودتا به حکومت ۱۲۵ ساله این سلسله پایان داد و بعدا تلاشی نافرجام کرد تا به سلطنتش رنگ و لعاب جمهوری دهد اما موفق نشد. او پس از وارد کردن مظاهر و ساختارها و رویه های فرهنگی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی غرب به کشور طی حدود دو دهه سلطنت بر ایران، از سوی هوادارانش به پدر ایران نوین معرفی شد، اما فرجامش به اخراج از ایران و زندگی و مرگ در شرایط خشک آب و هوایی در جنوب قاره آفریقا به خواست و دستور حامی انگلیسیش ختم شد.

  • چرا رییس جمهور در بیست و هشتمین روز شهید شد؟

    چرا رییس جمهور در بیست و هشتمین روز شهید شد؟

    معلم، وزیر آموزش و پرورش، اولین نخست وزیر و دومین رییس جمهور ایران. مردی با ته ریش و سبیل که برای رفتن به دیدار دوستانش از دست محافظانش فرار می کرد. ۲۸ روز بعد از رییس جمهور شدن به فجیع ترین شکل ممکن در دفتر نخست وزیری همراه با نخست وزیر محبوبش تکه تکه شد.

  • پادشاهی که احمد عَلاف خوانده شد

    پادشاهی که احمد عَلاف خوانده شد

    اعتیاد به جذابیت‌های جنسی، مِی‌گساری‌های بی حد و حصر و خوشگذرانی های دور فرانسه آنچنان شاه جوان را که منشاء قحطی گندم در سال‌های جنگ جهانی اول در ایران هم بود غرق در خود کرد که شکسته شدن پایه‌های سلسله پادشاهی و جمع شدن بساط شاهی از خاندانش هم نتوانست او را از این جذابیت‌ها دور کند.

  • ابتکار شیخ فضل الله نوری در ایجاد یک نهاد حاکمیتی

    ابتکار شیخ فضل الله نوری در ایجاد یک نهاد حاکمیتی

    نظام نوپای سیاسی ایران میراث دار یک نهاد حاکمیتی از آیت الله شهید شیخ فضل الله نوری است. هم او که در تمامی مراحل نهضت مشروطیت بر اسلامی بودن مسیر نهضت و اصل نظارت علما بر قوانین مجلس شورای ملی پافشاری کرد و در آخر به دلیل انتقاد به برخی شیوه ها و رویه ها به دست مشروطه خاهان در میدان توپخانه تهران به دار آویخته شد.

  • عزل پادشاهی که مادرش متهم به خیانت شد

    عزل پادشاهی که مادرش متهم به خیانت شد

    داغ تهمتی که بر پیشانی ام خاقان دختر بزرگ امیرکبیر و مادر ولیعهدی که بعدا شاه قاجار شد، یک عمر بر پیشانی ششمین پادشاه این سلسله ماند و این داغ حتی با آب تنفر او از مشروطه و دستگیری و تبعید و کشتن مشروطه خواهان سرد نشد.