محرم در فرهنگ عامه / ۷

فرهنگی و هنری > فرهنگ عمومیاز هیئت تا اینستاگرام؛ فضای مجازی با آیین‌های محرم چه کرد؟

تلاقی آیین‌های سنتی با ابزارهای جهان مدرن، الگوهای مشارکت مردمی در مناسک مذهبی را متحول کرده است. به گفته یک پژوهشگر، این روزها شبکه‌های اجتماعی به بستری برای بازخوانی، ثبت تصویری و احیای رسوم کهن و بومی تبدیل شده‌اند؛ فرآیندی که نشان می‌دهد فرهنگ عامه با ابزارهای نوین به‌روزرسانی می‌شود تا علاوه بر حفظ هویت تاریخی خود، بستری برای پیوند مجدد نسل‌ها و فرارفتن از مرزهای جغرافیایی باشد.

محرم در فرهنگ عامه / ۵

فرهنگی و هنری > فرهنگ عمومیدخالت نهادهای رسمی در آیین‌های محرم تا کجا مجاز است؟

فرهنگ عامه و آیین‌های عاشورایی به‌ عنوان نقطه اتکای هویت جمعی ایرانیان، فرایندی از پایین به بالا دارند که استانداردسازی دستوری و دولتی کردن آن‌ها، فلسفه وجودی و اجتماعی‌شان را مخدوش می‌کند. یک پژوهشگر فرهنگ عامه با تشریح دوگانه «دین رسمی و دین زیسته»، مرز میان پویایی طبیعی فولکلور و تحریف آیین‌ها را تبیین کرده و به واکاوی رسوم نوظهوری چون حلواپزان بازار و نذورات مدرن در سوگواری محرم پرداخت.

محرم در فرهنگ عامه /۴

فرهنگی و هنری > فرهنگ عمومیاز عزاداری در ایران کوچک تا «مورخوانی» زنان!

آیین‌های سوگواری ماه محرم در میان اقوام غرب و جنوب غربی ایران، پیوندی دیرینه با رسوم باستانی و حماسی این خطه دارد؛ مناسکی باشکوه که گاه در قالب آیین اساطیری «چَمَر» و برافراشتن «کُتَل» در ایلام تجلی پیدا می‌کند و گاه در همنوایی باشکوه لرهای بختیاری و اعراب خوزستان، تصویری بی‌نظیر از همگرایی فرهنگی را به رخ می‌کشد.

محرم در فرهنگ عامه /۳

فرهنگی و هنری > فرهنگ عمومینحوه مواجهه اهل‌ سنت کردستان با سوگ عاشورا

آیین‌ها و سنت‌های محرم در جغرافیای فرهنگی ایران، آینه‌ای تمام‌نما از تکثر فرهنگ عامه اقوام است؛ از غربال خاک و غلتیدن در گِل تا گَز کردن مسیر «چهل منبر» برای حاجت‌روایی. این مناسک، فراتر از یک سوگواری ساده، پیوندی عمیق میان هویت و سنت حول عاشورا خلق کرده‌اند. یک پژوهشگر فرهنگ عامۀ منطقه غرب این ساختار چهل‌تکه و ریشه‌های تاریخی آن را بررسی کرده است.

/به مناسبت روز جهانی «تنوع فرهنگی برای گفت‌وگو و توسعه»/

استان ها > خراسان رضویتنوع فرهنگی در مسیر گفت‌وگو؛ از واکاوی لایه‌های شکل‌گیری تا ارائه راهکارهای بهره‌گیری

یک پژوهشگر مطالعات فرهنگی، گفت: ایران یکی از غنی‌ترین زیست‌بوم‌های فرهنگی جهان را در اختیار دارد و آنچه امروز باید درباره این تنوع فرهنگی مورد توجه قرار گیرد، شناخت عمیق و اصولی لایه‌های آن و به‌کارگیری آن‌ها در ایجاد گفت‌وگو، تفاهم و توسعه در سطوح داخلی و بین‌الملل است. نقش دین و نگاه ویژه آن به این موضوع نیز اهمیت فراوانی دارد.

استان ها > خراسان رضویسنگ‌نگاره‌ها؛ تداوم روایت‌های کهن بر صخره‌های خراسان رضوی

سنگ ‌نگاره‌ها به عنوان یکی از کهن‌ترین اشکال هنر و ارتباط انسانی، از دیرباز در تاریخ بشر نقش مهمی ایفا کرده‌اند. این آثار باستانی، نه تنها به عنوان شواهدی از خلاقیت و مهارت‌های هنری انسان‌های اولیه مورد توجه قرار می‌گیرند، بلکه حامل پیام‌ها، باورها و تجربیات فرهنگی جوامع گذشته نیز هستند. خراسان رضوی، با تاریخ غنی و تنوع فرهنگی، یکی از مناطق کلیدی ایران در زمینه سنگ‌نگاره‌ها به شمار می‌آید.