احمدرضا خضری، مشاور وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در آیین آغاز تالیف دانشنامه جندی‌شاپور که جمعه ۱۷ بهمن در سالن جلسات ریاست دانشگاه جندی‌شاپور دزفول برگزار شد، اظهار کرد: آغاز به کار دانشنامه جندی‌شاپور به عنوان یک رویداد ذیل کارهایی که پیش از این برای جندی‌شاپور انجام شده، برگزار می‌شود. این کار می‌تواند اهمیت جندی‌شاپور را بیشتر نشان بدهد.

وی ادامه داد: اولین اهمیتی که تدوین این آیین دانشنامه دارد، موضوع ارزش‌گذاری به کوشش‌های پیشینیان ماست، به اینکه پیشینیان ما به اهمیت علم و مراکز علمی و تولید علم چه توجهی داشتند و این یک سنت حسنه‌ است که می‌تواند جایگاه علم را برای یک ملت نشان می‌دهد.

خضری بیان کرد: ما عنوان دانشگاه را برای مراکز علمی گذشته با تسامح استفاده می‌کنیم، چون دانشگاه یک واژه جدید است، اما ما می‌خواهیم بگوییم که ایرانیان یکی از پدیدآورندگان نهادهای علمی هستند که آموزش در سطوح عالی را انجام می‌دادند و امروز می‌توانیم اسم این مرکز را دانشگاه بگذاریم.

به گزارش ایسنا به نقل از دانشگاه صنعتی دزفول، مشاور وزارت علوم، تحقیقات و فناوری تاکید کرد: ما امروز مفتخریم که یکی از کانون‌های آموزش عالی جهان در ایران و در دزفول وجود داشته، این مساله تا الان پاسداشته نشده، تلاش‌هایی انجام شده که ارزشمند بودند، ولی این تلاش‌ها کافی نبوده‌اند.

وی با تاکید بر اهمیت معرفی دستاوردهای علمی ایرانیان گفت: پیشینیان ما کاری کرده‌اند که این مورد را به عنوان یک میراث ارزشمند می‌توانیم معرفی کنیم، اما ما این کار را نکردیم و به جندی‌شاپور ستم کردیم و آن را مورد بی‌مهری قرار دادیم که به خاطر برخی تصوراتی است که درباره ایران قبل از اسلام داشتیم. وقتی از زبان کسانی که در تریبون‌های رسمی سخن می‌گویند می‌شنویم که ایران دارای تاریخ ۱۴۰۰ ساله است، یعنی به زمان پیش از آن نمی‌خواهند اشاره کنند.

وی افزود: این دانشنامه باعث می‌شود این مرکز پرافتخار معرفی شده و دستاوردهای پژوهشی و آموزشی ایرانیان را معرفی کند. وقتی در مورد طب، نجوم یا هر علم دیگری صحبت می‌شود، بلافاصله ذهن‌ها به سمت فیلسوف‌های رومی یا یونانی می‌رود، اما اگر جندی‌شاپور شناسانده شود ما دانشمندان زیادی داشتیم که می‌توانیم آن‌ها را در این زمینه معرفی کنیم.

مشاور وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، درباره اهمیت ارزش نهادن به دانش ادامه داد: ارزش نهادن به دانش، یک مسئله‌ مهم است، چون هر کشوری که به دانش ارزش می‌گذارد می‌تواند در مسیر خود پیشرفت‌های زیادی داشته باشد. این اقدام در جهت ارزش نهادن به دانش است تا از خرافه جلوگیری کند. حرف اول را در دنیا علم می‌زند و ما این علم را داشتیم و می‌خواهیم دوباره آن را به دست بیاوریم.

وی درباره تجربه تاریخی ایرانیان توضیح داد: ما فقط یک بار فرصت داریم که این سرمایه را حفظ کنیم. ایرانیان ما در گذشته از این فرصت تاریخی استفاده کردند و از اسیران رومی که در جنگ بودند، به جای کشتار، بهره بردند و شهر دانشگاهی ساختند. در واقع ما می‌خواهیم رویکرد جهانی و انسانی ایرانیان را در جندی‌شاپور به دنیا نشان دهیم.

خضری اضافه کرد: این دانشنامه قرار است با همه‌ دانشنامه‌های دیگر، چه به معنای خاص و چه به معنای عام، متفاوت باشد، چون پژوهش‌محور است و هر چه که علم‌مبنا و علم‌محور باشد، خرافه‌زدایی می‌کند. همچنین قرار است تمام کتاب‌ها و مقالاتی که تاکنون در مورد جندی‌شاپور نوشته شده، با نام نویسنده در آن درج شود و در واقع اخلاق‌مدار نیز باشد.

وی همچنین تاکید کرد: این دانشنامه قرار است هویت‌ساز باشد، ما در این روزها شاهد تلخ‌ترین روزهای تاریخ این کشور بوده‌ایم. تلخ‌ترین رویداد برای یک کشور، این است که یک انسان بتواند به سرمایه‌های مادی و انسانی سرزمین خود آسیب برساند. اگر انسان هویت خود را بداند، این کار را انجام نمی‌دهد. کسی که پرورش هویتی داشته باشد، این کار را انجام نمی‌دهد. دلیل این اتفاق نیز این است که در مدارس انتفاعی به جای تاریخ، به دانش‌آموزان ریاضی و فیزیک و زیست‌شناسی درس می‌دهند، یعنی هویت ملی به بچه‌ها یاد داده نمی‌شود. باید به بچه‌ها یاد بدهیم که ما ۱۷۵۰ سال قبل دانشگاه داشتیم و از کشورهای دیگر به ایران می‌آمدند تا تحصیل کنند.

خضری گفت: این دانشنامه قرار است بی‌طرف و به دنبال حقیقت باشد، همچنین قرار است جامع باشد و فقط و فقط به جندی‌شاپور بپردازد. همچنین قرار است برای آیندگان راهنما و راهگشا باشد و هر چه تا الان بوده و هر چه انجام می‌شود، قرار است به آن افزوده شود.

وی درباره ساختار و برنامه دانشنامه توضیح داد: طرح این دانشنامه، ۶۰ صفحه مطلب است که به همه موارد جندی‌شاپور می‌پردازد. یک شورای علمی و سیاست‌گذاری تشکیل شده که شامل ۳۰ نفر از اندیشمندان در این حوزه است و این طرح برای آن‌ها ارسال شده است و همه علمای برجسته پذیرفتند که در سیاست‌گذاری این دانشنامه مشارکت کنند. این شورا تقریباً ۱۵۰ مدخل استخراج کرده و قرار است بین ۳۰۰ تا ۴۰۰ مدخل به طور کل داشته باشد. هر مدخل، مثل مدخل تاریخ، باستان‌شناسی یا هر مدخل دیگری، قرار است یک مسئول گروه داشته باشد و هر کدام در شورای علمی و سیاست‌گذاری ابتدا تایید می‌شوند و سپس مورد بررسی قرار می‌گیرند.

خضری گفت: این طرح یک طرح دانشگاهی است و دانشگاه هم از آن حمایت می‌کند، مقرر شده ظرف سه سال و با تامین اعتبار، تکمیل شده و در دو یا حداکثر سه جلد آماده شود.

هویت و تاریخ، شرط توسعه پایدار

به گزاش ایسنا، علی الله‌یاری معاون امور آموزش عالی سازمان برنامه و بودجه نیز در این آیین با بیان اینکه هویت و تاریخ، شرط توسعه پایدار است، اظهار کرد: در نظریه‌های جدید اقتصادی، اقتصاد دانش‌بنیان، سرمایه‌های اجتماعی بر سرمایه‌های اقتصاد فیزیکی تقدم دارد، کشورها به این مورد استناد می‌کنند و کارهای بزرگی انجام می‌دهند.

وی ادامه داد: این مساله به ما هشدار می‌دهد که مسیر را مشخص کنیم و توجه بیشتری داشته باشیم. ما به عنوان کشوری که تا چند سال قبل به عنوان کشور در حال توسعه‌ مثبت بودیم، الان به کشور در حال توسعه‌ منفی تبدیل شده‌ایم. در نتیجه باید به سمت تامین اقتصاد و زیرساخت‌ها برویم.

الله یاری بیان کرد: ما چون به تاریخ و نقش آن در تشکیل سرمایه‌های انسانی کمتر توجه کرده‌ایم، آسیب دیده‌ایم و همین خشم اجتماعی و اغتشاشاتی که در روزهای گذشته شکل گرفت، نشان از همین خلأ هویتی است.

معاون امور آموزش عالی سازمان برنامه و بودجه عنوان کرد: همان‌طور که اسم برنامه‌های ما توسعه‌ اقتصادی است، باید به ترمیم هویت هم بپردازیم، باید ببینیم جوانان در چه خلأ هویتی دست و پا می‌زنند، این فضای مجازی در حال پر کردن این خلأ هویتی است.

الله‌یاری ادامه داد: داشتن نخستین شهر دانشگاهی جهان چیزی کمی نیست و زمانی که اروپا و آمریکا چنین چیزی نداشتند، ما شهر دانشگاهی داشتیم، اما متاسفانه خیلی‌ها آن را نمی‌شناسند. وظیفه سازمان ما تامین اعتبارات است و ما پای‌کار هستیم و کمک می‌کنیم تا این یادگاری‌های ارزشمند بازترمیم شوند و تا بتوانیم به نسل جوان‌مان هویت بدهیم.

همچنین دکتر مهدی بدیعی، رئیس دانشگاه جندی‌شاپور دزفول در ادامه این مراسم اظهار کرد: در تلاشیم عظمت و بزرگی این خطه را بشناسیم و بشناسانیم. یکی از این بزرگ‌داشت‌ها شناخت هویت پر افتخار جندی‌شاپور است. ثبت جهانی دانشگاه جندی‌شاپور باستان، گرفتن مجوز مرکز پژوهشی جندی‌شاپور، گرفتن مجوز پایگاه جندی‌شاپور، برگزاری متعدد کنگره‌های بین‌المللی جندی‌شاپور با مهمانان داخلی و خارجی، کاوش در محوطه جندی‌شاپور، تاسیس باغ‌موزه فرهنگ مشاهیر جندی‌شاپور، تصویب و چاپ تمبر یادبود جندی‌شاپور، نشر مقالات و کتاب‌های متعدد در زمینه جندی‌شاپور، تشکیل بزرگترین کتابخانه در این موضوع، استقرار مرکز پژوهشی جندی‌شاپور در یکی از اماکن تاریخی دزفول از جمله اقداماتی است که تاکنون انجام شده است.

وی افزود: به همین مناسبت امروز دور هم جمع شدیم تا در این ایام مبارک شروع طرح جدید دانشنامه جندی‌شاپور را اعلام کنیم.

علم و دین، دو ستون هویت علمی دزفول

همچنین حجت‌الاسلام سیدمحمدعلی قاضی دزفولی، از علمای برجسته دزفول با بیان اینکه علم و دین، دو ستون هویت علمی دزفول است و با اشاره به اهمیت دانش و جایگاه علم در اسلام اظهار کرد: تدوین این دانشنامه کار بزرگی است و اهمیت بزرگی برای علم و دانش این سرزمین دارد.

وی افزود: جایگاهی که اسلام و دین برای علم و دانش قائل شده، در هیچ آئینی به این شکل تاکید نشده است. دزفول چه قبل از اسلام و چه بعد از آن، بزرگانی مانند شیخ انصاری داشته که همواره مایه افتخار دزفول بوده‌اند.

جندی‌شاپور یک موزه زنده جهانی است

عبدالمهدی مستکین مدیر گروه فرهنگ کمیسیون ملی یونسکو نیز در این مراسم گفت: از زمانی که پروژه‌ جندی‌شاپور مطرح شده، پرونده‌ آن ۱۲ سال است که به طور پیوسته در حال پیگیری و پیشرفت است. مدیرکل یونسکو برای نخستین بار سه صفحه درباره‌ این آثار ایرانی نوشته و ما اکنون شعار دانشگاه جندی‌شاپور را در عمل تجربه می‌کنیم: «دانش و فضیلت برتر از بازو و شمشیر است». حال باید ببینیم پس از 12 سال، در کجا قرار داریم و این پرونده به کجا رسیده است. 

وی ادامه داد: در جهان، یک رقابت نامرئی و جدی بین کشورها وجود دارد؛ در ظاهر، کشورها یکدیگر را در آغوش می‌کشند، اما برای نشان دادن برتری خود، رقابت جدی دارند. برای مثال، در مورد ثبت منشور جهانی حقوق بشر کوروش، کشورهای زیادی از جمله بریتانیا و عراق تلاش کردند که آن را به نام خود ثبت کنند اما در نهایت با اجماع ۱۹۳ کشور، این منشور به نام ایران به ثبت رسید.

مستکین بیان کرد: آنچه که در سند یونسکو آمده، به اسم «دانشگاه جندی‌شاپور» ثبت شده و استفاده از واژه‌ «صنعتی» برای این دانشگاه مناسب نیست زیرا اکنون جهان آن را به نام دانشگاه جندی‌شاپور می‌شناسد. در حال حاضر، کشورهای جهان سرمایه‌گذاری عظیمی برای بخش گردشگری فرهنگی اختصاص می‌دهند و ما ایرانیان باید در این مساله بسیار به هوش و مراقب باشیم. 

مدیر گروه فرهنگ کمیسیون ملی یونسکو عنوان کرد: من سه درخواست دارم که امیدوارم این موارد پیگیری و اجرا شوند، یکی اینکه نام دانشگاه را از ذیل دانشگاه اهواز حذف کنیم، چراکه این دانشگاه مربوط به دزفول است و اتفاقا یونسکو هم بیشتر بر شهرها و روستاهای کوچک‌تر تمرکز و توجه دارد. 

وی ادامه داد: دوم این که دایره‌المعارفی در حال انجام کار است و به مستندسازی ما کمک می‌کند تا به یونسکو بگوییم چه اقدامات و کارهایی در دانشگاه انجام شده است. سوم این که این شهر دانشگاهی در سال ۱۳۱۰ شمسی به ثبت وزارت میراث فرهنگی آن زمان رسیده و در واقع یکی از قدیمی‌ترین ثبت‌های ملی است که در دوره‌ پهلوی نخست در ایران انجام شده است. به گفته‌ پروفسور ریچارد که به ایران آمده بود، این جندی‌شاپور یک موزه‌ زنده‌ جهانی است، پس مناقشاتی که در مورد آن وجود دارد، اشتباه است. او افسوس می‌خورد که چرا کشاورزی‌ها در حاشیه‌ آن انجام می‌شود یا مسیرهای آبراهی که باید برای کاوش استفاده شود، کشاورزان از آن‌ها استفاده می‌کنند.

مستکین خاطرنشان کرد: اقدام بعدی که صورت گرفته این است که برای نخستین بار تمبر یادبود هزار هفتصد و پنجاهمین سال تاسیس دانشگاه جندی‌شاپور تهیه شده و پس از سه جلسه دفاع، اکنون آماده است و از آن رونمایی خواهد شد. این تمبر به عنوان تمبر یادبود ملی و ماندگار جندی‌شاپور خواهد بود.

وی افزود: در صورت توسعه‌ جندی‌شاپور و توجه به آن، سالی بیش از 100 میلیون گردشگر به ایران خواهند آمد و خوزستان نیز به یکی از مهم‌ترین مقاصد گردشگری ایران تبدیل خواهد شد.

جندی‌شاپور، مرکز علم و همزیستی ادیان

در ادامه مراسم مهدی نوید ادهم، دبیر کمیته فرهنگ و تمدن اسلام و ایران شورای عالی انقلاب فرهنگی، با اشاره به اهمیت علمی جندی‌شاپور اظهار کرد: جندی‌شاپور نامی است که هم از نظر علم پزشکی، هم فلسفه، الهیات، علوم ترجمه و غیره در اوج است. جا دارد از دانشگاه تشکر کنیم که مرکز علمی جندی‌شاپور را احیا کرده و به میراث فرهنگی توجه ویژه داشته است.

وی تاکید کرد: جندی‌شاپور یک مرکز همزیستی مسالمت‌آمیز از همه ادیان را در خود داشته و نشان می‌دهد تاریخ ایران باستان همواره در تمدن و علم بوده است. برگزاری چنین نشست‌هایی می‌تواند راهکارهایی برای پرورش این اندیشه‌ها باشد.

دبیر کمیته فرهنگ و تمدن اسلام و ایران شورای عالی انقلاب فرهنگی از احداث نشدن باغ فرهنگ مشاهیر هم انتقاد کرد و افزود: انتظار میرفت امسال نیز پنجمین کنگره جندی شاپور برگزار شود زیرا این کنگره به صورت دو سالانه برگزار می‌شد.

۹۰ درصد جغرافیای تاریخی دزفول همچنان ناشناخته است

یعقوب زلقی، مدیر پایگاه جندی‌شاپور و ایوان کرخه، با اشاره به ظرفیت‌های تاریخی و جغرافیایی دزفول اظهار کرد: جغرافیای دزفول بسیار خاص است و ظرفیت‌های خدادادی بسیاری دارد. مناطقی مانند چغامیش و چغابنوت شامل نظام طبقاتی، فاضلاب و مدیریت شهری بودند و هزاران سال قبل از جندی‌شاپور وجود داشتند.

وی ادامه داد: متاسفانه، بیش از ۹۰ درصد جغرافیای تاریخی این منطقه ناشناخته مانده است. ما در سال ۸۸ کاوش‌هایی در دزفول انجام دادیم و آثاری از 8000 سال قبل به دست آوردیم که کاملاً این آثار مستند شده و در مقالات چاپ شده‌اند.

زلقی بیان کرد: پایگاه جندی‌شاپور در سال‌های ابتدایی ۹۰ شروع به کار کرد و روندهای کاوشی از سال ۹۵ آغاز شد. محوطه این دانشگاه ۱۰ هزار هکتار وسعت دارد و اقدامات خوبی در یک سال گذشته در حوزه زیرساخت‌ها انجام شده، اما هنوز جای کار زیاد است.

انتهای پیام