در شرایطی که تحولات اخیر، معادلات سیاسی و امنیتی منطقه را وارد مرحلهای تازه کرده، دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا با تمدید یکجانبه آتشبس، بار دیگر نشانههایی از تردید و عقبنشینی از گزینه نظامی بروز داده است. فرهاد ناظری، مدرس دانشگاه و تحلیلگر مسائل راهبردی، در گفتوگو با ایسنا این تصمیم را نه یک امتیاز، بلکه نشانه فشارهای فزاینده بر واشنگتن ارزیابی میکند.
بنبست مذاکرات از کاخ سفید آغاز شد
ناظری با اشاره به نقش مستقیم دولت آمریکا در پیچیدهتر شدن روند گفتوگوها اظهار کرد: اگر امروز مذاکرات به نتیجه نرسیده است، ریشه آن را باید در رویکرد زیادهخواهانه و غیرمنطقی دونالد ترامپ جستوجو کرد. واشنگتن از ابتدا بهدنبال توافق نبود، بلکه میخواست از میز مذاکره برای تحمیل خواستههای حداکثری استفاده کند. همین رویکرد باعث شد آمریکا به عامل اصلی بنبست در مذاکرات تبدیل شود.
وی افزود: در مقابل، تیم دیپلماسی ایران با حفظ آرامش، انسجام و مقاومت در برابر فشارهای سیاسی، معادلات طرف آمریکایی را بر هم زد. واشنگتن تصور میکرد میتواند با تهدید و زمانکشی، تهران را به عقبنشینی وادار کند، اما نتیجه برعکس شد و اکنون خود آمریکا در وضعیت سردرگمی و استیصال قرار گرفته است.
آتشبس تمدید شد چون جنگافروزی هزینهدار شد
این مدرس دانشگاه با تأکید بر اینکه تمدید آتشبس را باید در چارچوب تغییر محاسبات آمریکا تحلیل کرد، گفت: امروز سه متغیر مهم رفتار واشنگتن را کنترل میکند؛ نخست، آمادگی نظامی جمهوری اسلامی برای مواجهه با دور تازه حملات؛ دوم، استمرار پشتیبانی خیابانی مردم از مقاومت؛ و سوم، فشارهای گسترده بینالمللی بر آمریکا برای توقف جنگافروزی. این مجموعه عوامل سبب شده کاخ سفید از ادامه مسیر قبلی عقبنشینی کند.
ناظری در ادامه تصریح کرد: وقتی دشمن میبیند که نه در میدان نظامی دست بالا را دارد، نه در افکار عمومی موفق به شکستن اراده مردم شده و نه در سطح جهانی میتواند برای جنگ مشروعیت بسازد، طبیعی است که به سمت تعلیق و تمدید آتشبس حرکت کند. این یعنی آمریکا در محاسبات خود به این نتیجه رسیده که هزینه ادامه تنش، بیش از توان تحملش است.
امید واشنگتن به شکاف داخلی، نه پیروزی خارجی
وی در بخش دیگری از این گفتوگو با اشاره به راهبردهای پنهان آمریکا بیان کرد: امید اصلی واشنگتن، نه پیروزی در میدان نظامی، بلکه ایجاد اختلاف در داخل ایران و شکل دادن به نوعی غفلت امنیتی است. آنها بهخوبی میدانند که در شرایط انسجام ملی، امکان پیشروی برایشان بسیار محدود است؛ بنابراین تلاش میکنند با جنگ روانی، عملیات رسانهای و تحریکهای جانبی، فضای داخلی را دچار شکاف کنند.
به گفته این تحلیلگر روابط بینالملل، تمدید آتشبس در ظاهر شاید پیام آرامش داشته باشد، اما در لایههای عمیقتر میتواند تلاشی برای خرید زمان، بازآرایی نیروها و یافتن روزنهای برای ضربهزدن باشد. از این رو، هوشیاری امنیتی و حفظ انسجام ملی در این مقطع اهمیت دوچندان دارد.
تنگه هرمز؛ اهرم متقابل ایران در برابر فشار آمریکا
ناظری با اشاره به ابزارهای متقابل ایران در این دوره گفت: جمهوری اسلامی دو اهرم مهم در برابر آمریکا دارد؛ نخست، کنترل و اشراف راهبردی بر تنگه هرمز و دوم، نگه داشتن سایه جنگ بر منافع آمریکا در منطقه. این دو مؤلفه میتواند هرگونه ماجراجویی جدید را برای واشنگتن بهشدت پرهزینه کند.
وی تأکید کرد: اگر آمریکا بهدنبال کاهش تنش است، باید بداند که دوران تهدید یکطرفه گذشته است. تمدید آتشبس تنها زمانی معنا پیدا میکند که همراه با تغییر واقعی در رفتار واشنگتن باشد؛ در غیر این صورت، این اقدام صرفاً یک عقبنشینی موقت در برابر اقتدار ایران خواهد بود.
انتهای پیام
