به گزارش ایسنا، در بسیاری از بحران‌ها و جنگ‌های جهان، یکی از نخستین اهداف فشار، زنجیره تأمین غذا و کالاهای اساسی کشورهاست؛ چراکه اختلال در تأمین مواد غذایی می‌تواند مستقیماً بر آرامش اجتماعی، اقتصاد و معیشت مردم اثر بگذارد. از همین رو، امنیت غذایی در سال‌های اخیر به یکی از اصلی‌ترین شاخص‌های قدرت و تاب‌آوری کشورها تبدیل شده است. این مفهوم دیگر صرفاً به میزان تولید داخلی محدود نیست، بلکه مجموعه‌ای از عوامل از جمله دسترسی اقتصادی، پایداری واردات، ذخایر راهبردی، بهره‌وری تولید و ثبات زنجیره جهانی تأمین را در بر می‌گیرد.

در همین چارچوب، سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (FAO) در تازه‌ترین گزارش خود درباره پیامدهای تنش‌ها و درگیری‌های منطقه خاورمیانه هشدار داده است که اختلال در حمل‌ونقل، بازار انرژی و تأمین نهاده‌های کشاورزی می‌تواند فشار مضاعفی بر بازار جهانی غذا وارد کند و هزینه تأمین کالاهای اساسی را افزایش دهد. این سازمان همچنین تأکید کرده که وابستگی تولید کشاورزی به انرژی، کودهای شیمیایی و مسیرهای تجارت جهانی، باعث شده کوچک‌ترین اختلال در این حوزه‌ها به سرعت به بازار غذا منتقل شود.

فائو در این گزارش با اشاره به شرایط برخی کشورهای منطقه از جمله ایران، تأکید کرده است که افزایش قیمت غلات، روغن، انرژی و نهاده‌های تولید می‌تواند ریسک ناامنی غذایی را تشدید کند؛ موضوعی که بیشتر ناظر بر فشار اقتصادی، کاهش قدرت خرید و دشواری دسترسی پایدار به غذا در شرایط بحران است. در واقع، ناامنی غذایی در ادبیات این سازمان به معنای قرار گرفتن کشورها در وضعیت کمبود تولید نیست، بلکه به معنای افزایش آسیب‌پذیری در دسترسی به غذا در اثر شوک‌های بیرونی نیز تعریف می‌شود.

با این حال، بررسی متن کامل گزارش نشان می‌دهد که فائو از وقوع قحطی یا گرسنگی گسترده در ایران سخنی نگفته و تمرکز اصلی آن بر هشدار نسبت به تبعات بحران‌های منطقه‌ای بر زنجیره جهانی غذا و تجارت بوده است. این سازمان بیشتر بر «ریسک‌های بالقوه» و اثرات دومینویی تنش‌ها بر بازار جهانی غذا تأکید دارد تا توصیف وضعیت فعلی کشورها.

در مقابل، غلامرضا نوری - وزیر جهاد کشاورزی - در دیدار با جمعی از اساتید و نخبگان علمی و دانشگاهی حوزه کشاورزی، نمایندگان بخش خصوصی با اشاره به تجربه کشور در مدیریت بحران‌ها، تحریم‌ها و خشکسالی‌های سال‌های اخیر اعلام کرده است که ایران به دلیل اتکا به تولید داخلی، مدیریت ذخایر راهبردی و سیاست‌های تنظیم بازار، توانسته تاب‌آوری قابل توجهی در تأمین کالاهای اساسی ایجاد کند.

وزیر جهادکشاورزی گفت: ایران به دلیل اتکا به تولیدات داخلی و تاب‌آوری، جزو ۵ کشور دارای امنیت غذایی پایدار و مقاوم در جهان است.

 نوری با تبیین دستاوردهای کشور در حوزه امنیت غذایی در شرایط بحرانی، بر ضرورت پیوند عمیق میان دانش دانشگاهی و عرصه تولید برای افزایش بهره‌وری تأکید کرد و گفت: امنیت غذایی نه‌تنها در شرایط عادی، بلکه در مواقع بحران در اولویت نخست کشور قرار دارد و هیچ‌گونه خللی در آن پذیرفته نیست.

وی با اشاره به شرایط سخت اقتصادی و فشارهای خارجی طی سال‌های گذشته، افزود: با وجود تحمیل حوادث مختلف نظیر خشکسالی‌های شدید، نوسانات حمل‌ونقل و فشارهای ناشی از تحریم‌ها، هیچ‌گاه در کشور احساس کمبود کالا نداشتیم.

 وزیر جهادکشاورزی تصریح کرد: دشمن با هدف قرار دادن زیرساخت‌های تولید و انبارها سعی در ایجاد التهاب داشت، اما با راهبردهای پیش‌دستانه در زمینه کالاهای اساسی، توانستیم از شرایط عبور کنیم.

 وی افزود: سیستم امنیت غذایی جمهوری اسلامی ایران به دلیل تاب‌آوری و استحکام بالا، در میان ۵ سیستم برتر جهانی قرار دارد؛ این دستاورد حاصل اتحاد میان قوا، تلاش شبانه‌روزی فعالان زنجیره تولید و حمایت‌های علمی و اجرایی بوده است.

نوری با بیان این‌که با محدودیت‌های جدی در زمینه زمین و منابع پایه تولید مواجه هستیم، تصریح کرد: تنها راه برای توسعه و ارتقای امنیت غذایی، افزایش «بهره‌وری» است؛ در این مسیر، نیازمند بهره‌گیری حداکثری از علم، دانش و تجربه اساتید دانشگاه هستیم؛ ما در حال برنامه‌ریزی برای عمومی‌سازی روش‌های نوین در مصرف بهینه آب و افزایش عملکرد در واحد سطح هستیم.

وی به توسعه همکاری‌های مشترک با دانشگاه‌ها و مراکز علمی اشاره کرد و گفت: کارگروه‌های مشترکی در سطح ملی و استانی با دانشکده‌های کشاورزی تشکیل شده است تا با حضور دانشگاهیان در مراکز تصمیم‌گیری، شکاف میان نظر و عمل در بخش کشاورزی کاهش یابد.

وزیر جهاد کشاورزی به موقعیت ژئوپلیتیک ایران اشاره کرد و گفت: ایران به دلیل قرارگیری در کریدورهای شمال-جنوب و شرق-غرب و دسترسی به دریاهای شمال و جنوب، ظرفیت تبدیل شدن به “هاب غذایی منطقه” را دارد.

 وی تصریح کرد: حذف ارز ترجیحی از ابتدای زنجیره، گام مهمی در جهت آزادسازی ظرفیت‌های صنایع تبدیلی، واردات مواد اولیه و صادرات مجدد بود که می‌تواند نقش مؤثری در ارزآوری و تقویت لجستیک کشاورزی ایفا کند.

 نوری در پایان با اشاره به دغدغه‌های مطرح‌شده پیرامون قیمت محصولات خاطرنشان کرد: تأمین، توزیع و قیمت‌گذاری در دستور کار وزارت جهاد کشاورزی است، وظیفه ما ایجاد تعادل در زنجیره تولید است به‌گونه‌ای که هم تولیدکننده به سود عادلانه برسد و هم فشاری مضاعف بر سفره مردم وارد نشود؛ با شفافیت کامل، مبانی هزینه‌ای بررسی می‌شود تا ضمن حمایت از تولید، بازار به ثبات مطلوب برسد.

بنابراین در شرایطی که منطقه با تنش‌های ژئوپلیتیکی، تغییرات اقلیمی و نوسانات اقتصادی مواجه است، امنیت غذایی بیش از هر زمان دیگری به یک شاخص راهبردی تبدیل شده که نه‌تنها به تولید داخلی، بلکه به کیفیت حکمرانی اقتصادی و توان مدیریت بحران نیز وابسته است. در چنین شرایطی، کشورهایی که بتوانند هم‌زمان تولید پایدار، ذخایر مطمئن و زنجیره تأمین منعطف داشته باشند، در برابر شوک‌های خارجی آسیب‌پذیری کمتری خواهند داشت.

بر همین اساس، به نظر می‌رسد گزارش اخیر فائو بیش از آنکه ناظر بر وضعیت داخلی ایران باشد، هشداری نسبت به پیامدهای بحران‌های منطقه‌ای بر بازار جهانی غذا و ضرورت افزایش تاب‌آوری کشورها در حوزه امنیت غذایی است؛ موضوعی که ایران نیز طی سال‌های اخیر تلاش کرده با تکیه بر ظرفیت‌های داخلی، مدیریت ذخایر راهبردی و اصلاح الگوی تولید، آن را تقویت کند.

انتهای پیام