محمد زمانیان در گفت و گو با ایسنا، درباره تاثیر تغییرات اقلیمی بر اولویتهای تحقیقاتی موسسه اظهار کرد: پدیده تغییر اقلیم در دو دهه اخیر به یکی از عوامل تعیینکننده در امنیت غذایی جهان تبدیل شده و ایران نیز از این قاعده مستثنی نیست. بر اساس دادههای اقلیمی موجود، افزایش میانگین دمای کشور، تغییر در الگوی بارش و کاهش منابع آب قابلدسترس، تأثیر مستقیمی بر عملکرد و ثبات تولید ارقام زراعی و باغی داشته است.
وی مطرح کرد: در چنین شرایطی، مأموریت اصلی مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، از تمرکز صرف بر افزایش عملکرد به سمت پایداری تولید و سازگاری با محیط تغییر یافته است. به بیان دیگر، هدف این مؤسسه آن است که هر رقم جدید، علاوه بر پتانسیل عملکرد بالا، دارای تابآوری بالاتری نسبت به تغییرات گرما، خشکی انتهای فصل، شوری آب و خاک و تغییرات فصلی باشد.
زمانیان افزود: از طرف دیگر آفات و بیماریهای نوظهور هم چالشهای دیگری هستند که با تغییر اقلیم حادث شده و باید در برنامههای پژوهشی به آنها هم توجه کرد. به همین منظور، راهبردهای کلی به نژادی که در این موسسه به دنبال آنها هستیم در قالب سه بخش انتخاب و اصلاح ارقام مقاوم به تنشهای غیرزیستی، استفاده از ژرمپلاسمهای بومی سازگار با مناطق خشک و نیمهخشک ایران و بهره برداری از آنها در برنامههای به نژادی و بهرهگیری از فناوریهای نوین به منطور تسریع در برنامههای اصلاحی و یا شناسایی مکانیسمهای فیزیولوژیک تحمل به تنش های غیرزیستی تعریف شده است.
وی همچنین درباره مهمترین دستاورد موسسه در پنج سال اخیر در زمینه اصلاح بذر، افزود: امروزه نقش تولید و معرفی ارقام اصلاح شده در نظام تولید بسیار اساسی بوده و به همین دلیل هر ساله تعداد ارقام زراعی جدید زیادی در جهان تولید و به کشاورزان معرفی میشوند. موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر بر اساس رسالت و ماموریت اصلی خود در زمینه به نژادی و اصلاح نباتات و معرفی ارقام زراعی و تولید هستههای اولیه بذری در افزایش کمی و کیفی محصولات کشاورزی نقش و تاثیر به سزایی دارد.
زمانیان ادامه داد: این موسسه، تحقیقات بهزراعی و بهنژادی خود را بر روی ۳۵ محصول زراعی آبی برای اقلیمهای مختلف کشور با توجه به کیفیت مناسب، صفات خاص، سازگار به شرایط اقلیمی مختلف و مقاوم به آفات و بیماریهای مهم اصلاح و به بخش کشاورزی ایران معرفی کرده است.
رئیس موسسه تحقیقات نهال و بذر بیان کرد: در پنج سال گذشته مجموعاً ۱۰۵ رقم توسط بخشهای مختلف تحقیقاتی موسسه معرفی و در اختیار بهره برداران بخش کشاورزی قرار گرفته است. همچنین در این بازه زمانی ۳۱.۴ درصد ارقام معرفی شده معادل ۳۳ رقم توسط بخش تحقیقات غلات ، ۱۵.۲ درصد معادل ۱۶ رقم توسط بخش تحقیقات دانه های روغنی، ۲۲ درصد یعنی حدود ۲۳ رقم توسط بخش تحقیقات ذرت و گیاهان علوفهای ، ۳۱.۴ درصد معدل ۳۳ رقم توسط بخش تحقیقات سبزی و صیفی و حبوبات آبی سهم هر کدام از بخشهای تحقیقاتی زیر مجموعه موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر بوده است.
زمانیان در پاسخ به اینکه چه موانعی در مسیر تجاریسازی این دستاوردها وجود داشت و چگونه برطرف شده است، گفت: این امر به وضعیت نفوذ ارقام اصلاح شده در کشور بستگی دارد. نفوذ ارقام اصلاح شده این موسسه در گروههای محصولی مختلف متفاوت است در گروه غلات آبی این رقم به حدود ۹۸ درصد سطح زیرکشت در حبوبات آبی به ۱۰۰ درصد، در ذرت به ۷۰ درصد در دانههای روغنی و سویا به ۱۰۰ درصد میرسد.
وی افزود: این موسسه در تلاش است تا با همکاری سازمانهای جهاد کشاورزی و در قالب ایجاد مزارع انتخاب مشارکتی ارقام و نیز همکاری با معاونت ترویج و بخشهای خصوصی فعال در حوزه بذر، برای افزایش اعتماد کشاورزان به بذر داخلی از طریق مزارع الگویی و یا مزار نوآوری ضمن پایش عملکرد واقعی ارقام در سطح مزرعه کشاورزان، نسبت به معرفی پتانسیل واقعی ارقام داخلی به بهره برداران اقدام کند.
زمانیان در خصوص موانع نفوذ ارقام اصلاحشده مطرح کرد: موانع نفوذ ارقام را میتوان در سه سطح طبقهبندی کرد، اول اینکه در سطح اقتصادی، نوسان قیمت نهادهها و نبود حمایت مالی از طریق تامین به موقع یارانه بذر برای خرید بذر ارقام داخلی توسط کشاورزان در این خصوص تأثیر گذار بوده است.
وی با اشاره سیاستگذاریها، گفت: عدم برقراری رقابت صحیح بین ارقام داخلی و ارقام وارداتی از طریق تخصیص ارز ارزان به ارقام وارد شده به طوری که با توجه به هزینههای تولید داخل، قیمت تمام شده در ارقام وارداتی کمتر از ارقام داخلی است.
وی با اشاره به تاثیرگزاری مسائل فنی، افزود: در برخی از محصولات به خصوص در حوزه سبزی و صیفی، ایجاد پایلوتهای الگویی به منظور ارایه ارقام جدید در این حوزه بسیار مشکل بوده و شرکتهای داخلی هم به دلیل عدم اطمینان از فروش ارقام داخلی رغبتی به این امر نشان نمیدهند.
وی به سطح اجتماعی و اقتصادی کشاورزان اشاره کرد و گفت: عدم اطمینان برخی کشاورزان به عملکرد بذر داخلی و پوشش هزینهها با کشت ارقام تولید شده در داخل کشورباعث تأثیر در نفوذ پذیری ارقام اصلاح شده میشود. از این رو مؤسسه برای رفع این موانع، تلاش کرده با بهره گیری از ظرفیت بخشهای خصوصی به منظور شناساندن پتانسیل ظرفیت ارقام خود استفاده کرده و در کنار آن مدل مشارکتی انتقال فناوری بذر را تدوین کرده است. در این راستا با حضور پژوهشگران، مروجان و کشاورزان در قالب مزارع تحقیقاتی مشترک و نوآور، ارقام جدید به بهره برداران معرفی میگردد.
وی با اشاره به یکپارچگی زنجیره پژوهش تا تجاریسازی، تأکید کرد که مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر در راستای همافزایی سه بخش پژوهش، تولید و تجاریسازی، از اوایل دهه ۹۰، انتقال فناوریهای خود را به بخش خصوصی و شرکتهای واجد شرایط آغاز و در این راستا سالانه بیش از ۲۰ فناوری خود را در قالب مشارکت غیرانحصاری فناوری تولید بذر ارقام با اولویت ارقام جدید را واگذار کرده است.
وی افزود: در حال حاضر بیش از ۱۴۰ قرارداد با شرکتهای همکار در زمینه غلات آبی، دانههای روغنی، حبوبات آبی و ذرت و گیاهان علوفه ای منعقد کرده تا زنجیره پژوهش تا تجاری سازی کامل شود.
زمانیان درباره پایش عملکرد پس از واگذاری رقم، اظهار کرد: در مؤسسه، پایش وضعیت ارقام تولید شده را در مزارع، پس از معرفی رقم به صورت نظاممند انجام میدهد. دادههای عملکرد از مزارع نمونه در استانهای مختلف از طریق همکاران مراکز و ایستگاههای تابعه جمعآوری شده و در کنار آن میزان عملکرد در مزارع بذری داخل ایستگاهها و مزارع بذری ایجاد شده در استانها راه دیگر پایش عملکرد و وضعیت تولید ارقام جدید است.
وی تاکید کرد: پایش وضعیت مقاومت به بیماریها در ارقام جدید بخصوص در حوزه غلات آبی در قالب خزانههای تلهور در شرایط طبیعی در غالب استانهای کشور که این بیماریها امکان شیوع دارند، رصد میشود. این فرآیندها به بازخورد مستمر برای برنامههای اصلاحی آینده کمک میکند.
انتهای پیام
