حجتالاسلام والمسلمین سید محمود طباطبایی در گفتوگو با ایسنا اظهارکرد: عرفه، مدرسه خداشناسیِ عاشقانه است و راهی برای آرامش، توکل و اصلاح امت؛ بهویژه در شرایط بحرانی و جنگ که انسان را از اضطراب به اطمینان و از خودمحوری به دعا برای دیگران میبرد.
وی درباره ارتباط عرفه با امام حسین(ع) بیان کرد: این ارتباط را میتوان در چهار محور تبیین کرد؛ نخست آنکه عرفه جلوهگاه بندگی عارفانه امام حسین(ع) است و در دعای عرفه، امام چنان با تضرع و خشوع با خداوند سخن میگوید که عمق توحید، فقر وجودی و عجز انسان در برابر پروردگار آشکار میشود. رهبر معظم انقلاب نیز در توصیف این بُعد از شخصیت امام حسین(ع) تأکید کردهاند که آن حضرت دو بُعد برجسته دارد؛ بعد جهاد، شهادت و قیام تاریخی و بعد معنویت و عرفان که در دعای عرفه به شکلی شگفتانگیز متجلی شده است.
عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد، محور دوم را تعلیمِ رابطه عبد با معبود پیش از هر اقدام تاریخی دانست و تصریح کرد: دعای عرفه به انسان میآموزد که هر حرکت اجتماعی، سیاسی و جهادی باید ریشه در ارتباطی خالصانه با خدا داشته باشد؛ همان عزت بندگی که امام حسین(ع) را در عاشورا از تسلیم در برابر طاغوت بازداشت.
طباطبایی محور سوم را الگوی دعای جمعی برای اصلاح امت عنوان کرد و گفت: در دعای عرفه، امام حسین(ع) پیش از دعا برای خود، برای مؤمنان و مؤمنات طلب رحمت و مغفرت میکنند و این همان مسیری است که بعدها در کربلا به صورت اصلاح امت با خون ادامه یافت؛ بنابراین عرفه مرحله اصلاح با دعا و عاشورا مرحله اصلاح با قیام است.
وی در محور چهارم، عرفه را خداشناسی عاشقانه در برابر طاغوت توصیف کرد و افزود: در این دعا، امام حسین(ع) از حضوری سخن میگوید که هیچ حجابی میان بنده و معبود باقی نمیگذارد؛ معرفتی که انسان را به جایی میرساند که در برابر هیچ قدرت باطل و طاغوتی سر فرود نیاورد.
عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد در پاسخ به این پرسش که عرفه در شرایط بحرانی، مانند وضعیت جنگ تحمیلی سوم، چگونه آرامش میآفریند؟ چهار مجرای اصلی را برشمرد و گفت: نخست، واگذاری نتیجه به خدا و عمل به وظیفه؛ دوم، اعتراف به ضعف و انکسار در برابر قدرت الهی؛ سوم، توجه به نصرت غیبی و امداد الهی و چهارم، دعا برای دیگران که انسان را از اضطراب فردی خارج میکند و به آرامش جمعی میرساند.
طباطبایی به پیامهای اصلی روز عرفه اشاره کرد و گفت: توحیدِ همراه با فقر وجودی، تقدم مغفرت جمعی بر فردی، مسئولیت اجتماعی دعا و تمرین «نه» گفتن به غیر خدا در اوج اضطرار، از مهمترین پیامهای این روز بزرگ است. همچنین اعمالی مانند غسل، روزه، زیارت امام حسین(ع)، قرائت دعاهای ویژه و دعا برای مؤمنان، نشاندهنده آن است که عرفه عبادتی جامع است؛ یعنی هم جسم، هم جان و هم جامعه را در مسیر قرب الهی قرار میدهد.
وی افزود: این بعد از شخصیت امام حسین(ع) در کنار حماسه عاشورا، نشان میدهد که قیام کربلا ریشه در معنویت و عرفان دارد. دعای عرفه به ما میآموزد که هر اقدام اجتماعی و سیاسی باید بر پایه رابطهای عمیق و خالصانه با خدا شکل بگیرد؛ امام حسین(ع) با همین عزت بندگی در برابر یزید ایستادند و تسلیم طاغوت نشدند.
عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد تصریح کرد: این سیره نشان میدهد که عرفه مقدمهای برای عاشوراست؛ یعنی اصلاح با دعا پیش از اصلاح با خون. در دعای عرفه، خداشناسی عاشقانهای ترسیم میشود که هیچ حجابی میان بنده و معبود باقی نمیگذارد. چنین معرفتی، انسان را در برابر قدرتهای باطل مقاوم میسازد و او را به تمرین حضور خدا در همه لحظات زندگی میرساند.
انتهای پیام
