عید اضحی در نگاه نخست، بازخوانی یک واقعه تاریخی در جغرافیا و زمانی دور است؛ اما در لایههای عمیقتر، منشوری از سلوک انسانی را ارائه میدهد که مرزهای زمان را درنوردیده است.
احمد محسنی، مدرس دانشگاه و تحلیلگر حوزه دین در گفتوگو با ایسنا، در تحلیل معرفتی این روز بر این باور است که قربان، نه عید «ذبح»، بلکه عید «ذبیح شدن منیت» در پیشگاه حقیقت مطلق است.
پارادایم ابراهیمی؛ پیروزی عقلانیت وحیانی بر غریزه
این مدرس دانشگاه با واکاوی مفهوم آزمون ابراهیم (ع) اظهار کرد: واقعه عظیم قربانگاه، رویارویی سهمگین میان «عاطفه بشری» و تکلیف الهی بود. ابراهیم (ع) با عبور از این دالان سخت، نشان داد که بندگی راستین، فراتر از انجام تکالیف قشری، مستلزم یک پارادایم فکری است که در آن خواست حق بر تمایل خلق پیشی میگیرد.
وی افزود: در دنیای معاصر که فردگرایی افراطی و اصالت لذت، انسان را در حصار خودخواهیها محصور کرده است، پیام قربان، یک بیداری بزرگ است. این عید به ما میآموزد که برای رسیدن به توحید افعالی، باید ابتدا پیوند با مادیات و تعلقاتی که مانع از حرکت استعلایی روح میشوند، گسسته شود. در واقع، قربانی کردنِ حیوان، نمادی از سر بریدنِ رذایلی است که مانع ظهور انسانیت در درون ماست.
مواسات؛ مانیفست عدالت اجتماعی در حج
محسنی در ادامه به ابعاد تمدنی و اجتماعی این عید پرداخت و گفت: یکی از درخشانترین کارکردهای عید قربان، تبدیل یک نیایش فردی به یک پویش اجتماعی تحت عنوان «مواسات» است. تقسیم قربانی میان نیازمندان، صرفاً یک کنش خیریه نیست، بلکه نوعی سیاستگذاری اخلاقی برای کاهش شکافهای طبقاتی و بازتوزیع ثروت در جامعه اسلامی است.
این پژوهشگر دینی تصریح کرد: عید قربان پیوندی نوین میان معنویت و معیشت برقرار میکند. وقتی فرد مؤمن موظف میشود بخشی از دارایی خود را با محرومان سهیم شود، در حقیقت در حال تمرین «عدالت توزیعی» است. این فرهنگ اگر در زندگی روزمره جاری شود، میتواند بسیاری از بحرانهای اقتصادی و کدورتهای اجتماعی را که ناشی از انباشت سرمایه و بیتفاوتی نسبت به رنج دیگران است، مرتفع سازد.
قربانگاه؛ میعادگاه صلح و وحدت جهانی
این مدرس دانشگاه همچنین با اشاره به تجمیع مناسک حج در عید قربان، بیان کرد: این عید مظهر «وحدت در کثرت» است. حضور میلیونها انسان با نژادها و زبانهای مختلف در یک میقات و با یک هدف مشترک، نشاندهنده ظرفیت عظیم اسلام برای ایجاد صلح جهانی بر پایه بندگی خداست.
وی در پایان تأکید کرد: عید قربان باید به مثابه یک نقطه عطف روحی نگریسته شود. اگر انسان پس از این روز، در میدانهای سخت زندگی و در جادههای لغزنده اخلاق، قدرت گذشت از منافع شخصی به سود مصالح جمعی و رضایت الهی را پیدا کند، آنگاه میتوان گفت که آیین قربانی به ثمر نشسته است. ضرورت امروز جامعه ما، عبور از قرائتهای قشری و رسیدن به روح جاری در این اعیاد بزرگ است که همانا رهایی از غیر و پیوند با حق است.
انتهای پیام
