ثبت ملی مکانها و آثاری که به بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران منسوب است، همواره مورد توجه بوده؛ آثاری که برخی از آنها به لحاظ تاریخی دارای قدمت نبوده است و یا ویژگیها و ارزشهای معماری خاصی هم نداشته، اما به واسطه حضور امام خمینی (ره)، وقوع رویدادهای مهم و نقش آنها در تاریخ معاصر ایران، در فهرست آثار ملی ثبت شدهاند.
کدام خانهها و مکانهای منسوب به امام خمینی ثبت ملی شده است؟
علیرضا ایزدی، مدیرکل دفتر ثبت آثار تاریخی کشور درباره آثار منسوب به امام خمینی (ره) که در فهرست میراث ملی ایران ثبت شدهاند، به ایسنا گفت: خانه حضرت امام خمینی در استان مرکزی شهرستان خمینی به شماره ثبت ۱۷۴۶ به تاریخ ۱۳۷۵/۴/۱۷، خانه حضرت امام خمینی در استان تهران خیابان، شهید دکتر باهنر، جماران به شماره ثبت ۱۸۵۴ به تاریخ ۱۳۷۶/۲/۱۵ و خانه حضرت امام خمینی در استان قم محله صفائیه، کوچه معلم به شماره ثبت ۱۷۴۵ به تاریخ ۱۳۷۵/۴/۱۱ در فهرست آثار ملی قرار دارند.
این خانه که گفته شده متعلق به امام جمارانی بود و برای سکونت امام خمینی (ره) اجاره شده بود، پشت همان خانه کوچکی قرار دارد که با دو اتاق محل دیدارهای بنیانگذار جمهوری اسلامی با مردم و مسئولان بود.
بیشتر بخوانید:
ایزدی ادامه داد: در میان مکانهای ثبتشده، طیف متنوعی از آثار وجود دارد؛ از ساختمانهایی که خود واجد ارزشهای تاریخی و معماری هستند تا مکانهایی که اهمیتشان را از رویدادها و شخصیتهای مرتبط با آنها گرفتهاند.
مدیرکل دفتر ثبت آثار تاریخی در وزارت میراث فرهنگی با اشاره به مدرسه علوی در خیابان ایران، مکانی که امام خمینی (ره) پس از ورود به ایران در آن حضور داشتند و سخنرانیهایی را انجام دادند، گفت: این مدرسه لزوماً به واسطه ویژگیهای معماری شاخص یا ارزشهای کالبدی خاص ثبت نشده، بلکه حضور امام خمینی باعث شده به عنوان یکی از مکانهای مرتبط با انقلاب اسلامی واجد ارزش تلقی شود.
ایزدی افزود: در مقابل، برخی بناها مانند مدرسه فیضیه علاوهبر ارتباط تاریخی با امام خمینی، خود نیز واجد ارزشهای تاریخی، معماری و کالبدی هستند و ثبت آنها بر پایه مجموعهای از معیارهای مختلف انجام شده است.
مدیرکل دفتر ثبت آثار تاریخی در توضیحات بیشتر درباره ثبت آثار دوره معاصر در فهرست میراث ملی ایران گفت: در فرآیند ثبت آثار، گاهی خود بنا دارای ارزش ذاتی است و گاهی ارزش بنا از شخصیتها و رویدادهایی ناشی میشود که با آن پیوند خوردهاند. بخشی از ثبتهای مرتبط با تاریخ معاصر بر پایه مفهوم «مکان ـ رویداد» انجام میشود؛ مفهومی که بر اساس آن، یک مکان ممکن است نه به دلیل ویژگیهای معماری، بلکه به واسطه رخدادهای مهم تاریخی، حضور شخصیتهای اثرگذار همچون حضرت امام یا وقوع رویدادهای خاص، ارزشمند تلقی شود.
او با بیان اینکه [خانه] جماران یکی از نمونههای روشن این موضوع است، اظهار کرد: جماران شاید از منظر معماری واجد ویژگیهای شاخصی نباشد، اما به دلیل سکونت حضرت امام خمینی و جایگاهی که در تاریخ معاصر پیدا کرده، به عنوان اثری ملی ثبت شده است.
ایزدی برای توضیح بیشتر این مفهوم به نمونههایی همچون مدرسه میناب اشاره کرد و گفت: این مدرسه از نظر معماری یک بنای معمولی محسوب میشد و فاقد معیارهای کلاسیک ارزشمندی بود، اما به واسطه رویدادی که در آن رخ داد، در قالب «مکان ـ رویداد» مرتبط با دفاع مقدس و انقلاب اسلامی ثبت شد.
مدیرکل دفتر ثبت آثار تاریخی کشور همچنین به روند مستمر ثبت آثار و مکانهای مرتبط با تاریخ معاصر تاکید کرد و افزود: هر ساله در استانهای مختلف کشور، پروندههای جدیدی برای ثبت آثار منقول، غیرمنقول، طبیعی و میراث ناملموس تهیه و بررسی میشوند. یکی از نمونههای ثبتهای سالهای اخیر مربوط به سال گذشته قبل از جنگ رمضان است که مکان ـ رویداد ۱۹ دی (۱۳۵۷) در قم ثبت شد؛ پروندهای که برای آن مجموعهای از اسناد، آرشیوها و مستندات گردآوری شد تا مشخص شود در آن روز چه اتفاقی رخ داده است و این رویداد چگونه باید در قالب یک مکان ـ رویداد ثبت شود. پس از آمادهسازی پرونده، این موضوع در شورا مطرح و ثبت شد و همان سال گذشته توسط رهبر شهید آیتالله خامنهای، در نشستی که هرسال ١٩ دی در قم برگزار میشد، رونمایی شد.
مدیرکل دفتر ثبت آثار تاریخی کشور تأکید کرد: سال گذشته توجه ویژهای به ثبت مکان ـ رویدادهای مرتبط با انقلاب اسلامی و دفاع مقدس شد و در این حوزه ١۵٠ پرونده مورد بررسی قرار گرفت که ١٠٠ مورد از آنها ثبت شده است.
او ادامه داد: ثبت مکانهای منسوب به امام خمینی صرفاً ثبت ساختمانها و فضاهای فیزیکی نیست، بلکه ثبت بخشی از حافظه تاریخی معاصر ایران است؛ حافظهای که در خانهها، مدارس، محل سخنرانیها، اقامتگاهها و مکانهایی که رخدادهای مهم تاریخی در آنها شکل گرفتهاند، تجسم پیدا میکند.
ثبت آثاری منسوب به رهبر شهید
ایزدی همچنین با اشاره به ثبت مکانرویدادهای جنگ رمضان، از جمله مدرسه میناب و دشت مهیار و همچنین فرهنگ تجمعات مردمی، درباره ثبت آثار منسوب به رهبر شهید توضیح داد: مکانهایی که به ایشان مربوط بوده، مثل محل تبعید ایشان در ایرانشهرِ سیستان و بلوچستان، سال گذشته ثبت شد. درباره خود ایشان هم طبیعتاً برنامههایی وجود دارد. البته با اتفاقی که افتاد، متاسفانه مقداری روند کارها تغییر کرد، اما مثلاً بیت ایشان در دستور کار قرار دارد تا بتوانیم به عنوان یکی از مکان ـ رویدادهای مرتبط با دفاع مقدس و جنگ رمضان ثبت کنیم. قاعدتاً ثبت بخشی از وسایل شخصی ایشان هم ممکن است در دستور کار قرار بگیرد، همانطور که برای شهید سلیمانی، مثلاً انگشتر ایشان ثبت شد. به هر حال، بخشی از اموال و اشیای مرتبط با حضرت آقا ـ در صورتی که خانواده و بستگان همکاری کنند ـ به واسطه شخصیت ایشان واجد ارزش تلقی میشوند.
مدیرکل دفتر ثبت آثار تاریخی کشور افزود: مکانهایی که ایشان در آن حضور داشتهاند، سخنرانی کردهاند، یا مثلاً مکانی که حادثه ترور برای ایشان رخ داده، همگی در دستور کار قرار دارند تا به عنوان مکان ـ رویدادهای مرتبط با دفاع مقدس و انقلاب اسلامی بررسی و ثبت شوند.
انتهای پیام
