سیدرضا صداقتحسینی در گفتوگو با ایسنا درباره نسخه خطی کتاب «تبصره الاعیاد»، اظهار کرد: این کتاب که از نسخههای نفیس موجود در کتابخانه آستان قدس رضوی بهشمار میآید، تالیف فضل علی بیگ بن شاهوردی است. وی از علمای قرن ۱۲ و یکی از برجستهترین شاگردان علامه مجلسی بوده است که پس از کسب اجازه روایت از علامه مجلسی، در سال ۱۱۰۵ هجری قمری این اثر ارزشمند را کتابت کرده است.
وی ادامه داد: همانطور که از عنوان کتاب برمیآید، تبصره الاعیاد اطلاعات ارزشمندی را درباره اعیاد مختلف مانند عید قربان، عید غدیر و عید فطر در اختیار خوانندگان کتاب قرار میدهد؛ به عنوان مثال فضل علی بیگ در این نسخه از روز جمعه با عنوان «عید آل محمد» یاد میکند.
کارشناس ارزشیابی و ثبت نسخ خطی اداره مخطوطات آستان قدس رضوی با تاکید بر اینکه در حال حاضر این کتاب در اولویت تصحیح قرار دارد، توضیح داد: این در حالی است که فعلا برنامهای جهت نسخهبرگردان یا همانندسازی آن وجود ندارد. همچنین قسمت فارسی این نسخه که بخش عمدهای از آن را هم در بر میگیرد با خط نستعلیق و قسمت عربی آن که عمدتا شامل ادعیه و زیارات است، با خط نسخ نگارش یافته است.
صداقتحسینی با اشاره به اهمیت این کتاب برای پژوهشگران و نسخهشناسان یادآور شد: چنانچه محققی در صدد پژوهش در حیطه اعیاد مسلمانان باشد، تبصره الاعیاد به عنوان کتابی کامل و جامع در این زمینه پاسخگوی وی خواهد بود. باتوجه به جامعیت مطالب کتاب، تبصره الاعیاد پژوهشگران را از مراجعه به چندین منبع مختلف بینیاز میسازد. به عبارتی دیگر این کتاب را میتوان دایرهالمعارفی برای اعیاد مسلمانان دانست.
وی با بیان اینکه کتاب تبصره الاعیاد مانند غالب کتبی که دارای ادعیه هستند، فاقد کتیبه و سرلوح است، خاطرنشان کرد: وجود ادعیه و زیارات مختلف، این کتاب را از منظر محتوا، تک و منحصربهفرد کرده است؛ در عین حال از منظر آرایهها و ویژگیهای زیباشناختی، فاقد شاخصههای برجسته است. علاوه بر اینها، مهمترین ویژگی این کتاب را میتوان یکتا و منحصربهفرد بودن آن و همچنین ارزش بالای اثر برای چاپ و انتشار دانست.
او ادامه داد: کتابهای دارای قطع رحلی به دلیل ابعاد بزرگ، به صورت افقی نگهداری میشوند، زیرا عمودی بودن آنها ممکن است باعث ازهم گسستگی جلد و شیرازه کتاب شود. همچنین کتابهایی که دارای جلد روغنی میباشند، برای جلوگیری از اثرگذاری بر جلد سایر آثار، به صورت جداگانه نگهداری میشود.
کارشناس ارزشیابی و ثبت نسخ خطی اداره مخطوطات آستان قدس رضوی تصریح کرد: تنها نسخه موجود از کتاب تبصره الاعیاد که در کتابخانه آستان قدس رضوی نگهداری میشود، در مخزن نسخ خطی کتابخانه و در دما، رطوبت و شرایط خاص محافظت میشود؛ چراکه همان طور که اشاره شد مناسب نبودن شرایط نگهداری، گاها برای نسخ خطی مشکلساز میشود.
انتهای پیام
