وحید شالچی، معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، در مراسم اختتامیه چهلمین جشنواره سراسری قرآن و عترت دانشجویان کشور که امروز پنجشنبه ۱۴ آبان در قم برگزار شد، با اشاره به حضور دانشجویان فعال در عرصه‌های مختلف قرآنی اظهار کرد: مایه خرسندی است که امروز در جمع دانشجویانی حضور داریم که هر یک از مسیری به قرآن کریم نزدیک شده‌اند. این ظرفیت برای دانشگاه و نهاد دانشگاهی در ایران بسیار ارزشمند و مایه مباهات است.
وی با اشاره به جایگاه قرآن در میان مسلمانان افزود: امروز در محضر اهل‌بیت(ع) فرصت داریم با تأمل در سخنان مطرح‌شده درباره ماهیت و منزلت قرآن، به این رخداد بزرگ نیز توجه کنیم. قرآن کریم در نزد مسلمانان جایگاهی متفاوت از سایر متون مقدس در میان دیگر موحدان دارد؛ چراکه قرآن صرفاً گزارشی درباره خداوند از زبان پیامبر(ص) و حواریون نیست، بلکه کلام مقدسی است که واژه‌ها و جملات آن از سوی خداوند به انسان رسیده است.
قرآن؛ سرچشمه فرهنگ‌آفرینی در جوامع اسلامی
معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری با بیان اینکه این ویژگی قرآن در شکل‌گیری سنت‌های فرهنگی و هنری جوامع اسلامی تأثیرگذار بوده است، تصریح کرد: در سنت اسلامی، فرهنگ و هنرهای متفاوتی شکل گرفته و جوامع اسلامی از شرق تا غرب جهان، از سرزمینی که در آن زندگی می‌کنیم تا مغرب اسلامی، ویژگی‌های فرهنگی خاصی پیدا کرده‌اند که یکی از مهم‌ترین سرچشمه‌های آن قرآن کریم است.
شالچی با اشاره به جایگاه شعر در جهان اسلام گفت: جایگاه شعر در جهان اسلام از همین منظر قابل بررسی است. ما در ایران پیش از اسلام نیز سرودهایی داشتیم، اما شعر فارسی پس از اسلام به بلندایی رسید که بخشی از برکات آن ناشی از ارتباط با قرآن کریم است. سایر هنرها نیز از همین ویژگی تأثیر پذیرفته‌اند.
وی درباره جایگاه خوشنویسی در فرهنگ اسلامی بیان کرد: خوشنویسی چرا چنین جایگاه رفیعی در میان مسلمانان پیدا کرده است؟ کتابت و نگارش قرآن و تلاش برای زیبانویسی کلام الهی، در شکل‌گیری و اعتلای این هنر نقش اساسی داشته است. تلاوت قرآن نیز در همین چارچوب، جایگاه ویژه‌ای در تجربه ایمانی مسلمانان پیدا کرده است.
تلاوت قرآن؛ تجدید حضور و خطاب الهی در زندگی مؤمنان
معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری با تأکید بر اینکه تلاوت قرآن در تجربه ایمانی مسلمانان به معنای زنده‌شدن دوباره حضور و خطاب الهی است، اظهار کرد: با هر بار تلاوت قرآن، حضور و خطاب الهی در جان و زندگی مؤمن دوباره زنده می‌شود. همین ویژگی موجب شده است قرآن همواره یکی از سرچشمه‌های اصلی فرهنگ در جوامع اسلامی باشد.
شالچی ادامه داد: قرآن را نباید صرفاً کتابی برای دانستن آنچه در گذشته گفته شده است، تلقی کنیم، بلکه باید آن را خطابی زنده و حاضر در زندگی امروز بدانیم. اگر به تاریخ ایران نگاه کنیم، درمی‌یابیم که قرآن در طول قرون متمادی یکی از عناصر بنیادین سازنده حیات فرهنگی این سرزمین بوده است.
وی با اشاره به تأثیر آموزه‌های قرآنی بر نظام فرهنگی و نشانه‌شناختی ایران افزود: بخش مهمی از نظام نشانه‌شناختی فرهنگ ایرانی، شامل واژه‌ها، نمادها، آیین‌ها و معانی، برگرفته از قرآن است. بخش مهمی از زبان و ادبیات فارسی و همچنین بسیاری از هنرهای ایرانی در گفت‌وگو با مفاهیم قرآنی شکل گرفته‌اند.
معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری با اشاره به مفاهیمی همچون نور، رحمت، احسان، امانت و هدایت، بیان کرد: جهان ایرانی با چنین مفاهیمی که از قرآن برگرفته شده‌اند، ساخته شده و نظام اخلاقی آن نیز از این آموزه‌ها تأثیر پذیرفته است. شعر فارسی نیز سرشار از گفت‌وگوهای مستقیم و غیرمستقیم با آیات و مضامین قرآنی است. قداست قرآن و جایگاه ویژه آن در میان مسلمانان، زمینه‌ساز آفرینش‌های هنری متعددی در ایران شده است.
وفاداری به قرآن در گرو رجوع مستمر برای پاسخ به مسائل جدید است
شالچی با اشاره به ضرورت بازخوانی مستمر قرآن در مواجهه با تحولات زندگی معاصر اظهار کرد: خوشنویسی صرفاً هنر زیبانویسی نبوده، بلکه تلاشی برای صورت‌بخشی به مفاهیم است. کتابت، کتاب‌آرایی و تلاوت قرآن نیز در همین مسیر شکل گرفته و گسترش یافته‌اند.
وی تأکید کرد: نباید نگاه ما به قرآن صرفاً تاریخی باشد و تنها از آن بپرسیم که در گذشته چه اتفاقی افتاده است، بلکه باید افق‌های تازه‌ای برای این تجربه تاریخی در زندگی امروز بگشاییم. البته نباید قرآن را به اقتضائات روزگار تقلیل دهیم، اما توجه به مسائل جدید زندگی و فهم آن‌ها در چارچوب معارف قرآنی، ضرورتی انکارناپذیر است.
معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری با اشاره به ضرورت تفسیر قرآن متناسب با نیازهای هر دوره، گفت: مفسران بزرگ همواره بر ضرورت تفسیر و فهم قرآن تأکید کرده‌اند؛ زیرا اقتضائات زندگی تغییر می‌کند و ما باید مسائل و تحولات زندگی را در پرتو قرآن بفهمیم.
شالچی با اشاره به نقش آموزه‌های قرآنی در مواجهه جوامع اسلامی با تحولات سیاسی و اجتماعی افزود: هنگامی که نهادهای جدید در جوامع اسلامی شکل گرفتند، مراجعه به قرآن در گشودن بسیاری از گره‌ها راهگشا بود. برای مثال، در دوره‌ای که بحث شکل‌گیری نهادهای نوین سیاسی، محدودکردن قدرت و مشارکت مردم در تصمیم‌گیری‌ها مطرح شد، آیات قرآن درباره شورا مورد توجه قرار گرفت و در شکل‌گیری نهادهایی همچون مجلس شورا تأثیرگذار بود.
وی ادامه داد: همچنین هنگام تدوین قانون اساسی مشروطه، آموزه‌های قرآنی در زمینه حقوق شهروندی و توجه به کرامت انسانی، فراتر از تفاوت‌ها، راهگشا بود. فهمی که با کمک فقها و اندیشمندان شکل گرفت، در مواجهه با مسائل جامعه جدید بسیار کمک‌کننده بود.
قرآن؛ گنجینه‌ای بی‌پایان برای مواجهه با تحولات زندگی
معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری با تأکید بر اینکه وفاداری به قرآن به معنای توقف در فهم‌های گذشته نیست، اظهار کرد: ما همواره برای مواجهه با مسائل جدید به رجوع مستمر به قرآن نیاز داریم. این گنجینه بی‌پایان می‌تواند در شناخت و حل مسائل پیش‌روی جامعه اسلامی به ما کمک کند.
انتهای پیام
