ریتا ظهیری در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: از ابتدای سال جاری تاکنون ۱۰ هزار و ۷۰۳ نفر موفق به اهدای خون در مراکز انتقال خون استان شدهاند، در حالی که این رقم در مدت مشابه سال گذشته ۱۰ هزار و ۳۲۵ نفر بوده است. این آمار نشان میدهد میزان اهدای خون در استان مرکزی نسبت به مدت مشابه سال قبل ۳.۶ درصد افزایش یافته است.
وی افزود: سال گذشته حدود ۱۴۰ هزار واحد خون و فرآوردههای خونی در استان تولید، فرآوری و میان مراکز درمانی توزیع شد و خوشبختانه توانستیم ۱۰۰ درصد نیاز بیمارستانها و مراکز درمانی استان را تأمین کنیم. علاوه بر این، در چارچوب شبکه ملی خونرسانی، در مقاطع مختلف بخشی از نیاز استانهای دیگر به ویژه تهران نیز از سوی استان مرکزی پاسخ داده شد.
مدیرکل انتقال خون استان مرکزی با اشاره به جایگاه این استان در شبکه ملی خونرسانی کشور تصریح کرد: استان مرکزی به عنوان استان معین تهران شناخته میشود و در شرایط مختلف از جمله جنگ ۱۲ روزه، جنگ رمضان، حوادث و بحرانهای سال گذشته و همچنین حادثه بندرعباس، حمایت مستمر و مؤثری از شبکه ملی خونرسانی و به ویژه استان تهران داشته است.
وی ادامه داد: یکی از مهمترین شاخصهای عملکرد انتقال خون، توانایی پاسخگویی به نیاز بیماران در هر شرایطی است. خوشبختانه استان مرکزی علاوه بر تأمین کامل نیازهای داخلی، در بسیاری از مواقع توانسته بخشی از نیاز استانهای همجوار را نیز تأمین کند.
ظهیری با اشاره به جامعه گسترده بیماران وابسته به خون و فرآوردههای خونی در استان گفت: در حال حاضر بیش از چهار هزار و ۲۰۰ بیمار خاص در استان مرکزی زندگی میکنند که شامل بیماران مبتلا به تالاسمی، هموفیلی، انواع کمخونیها، سرطانها و سایر بیماریهای نیازمند دریافت مستمر خون هستند. برخی از این بیماران هفتهای دو بار، برخی هفتهای یک بار و برخی نیز در فواصل زمانی مشخص براساس تشخیص پزشک معالج نیازمند دریافت خون یا فرآوردههای خونی هستند و انتقال خون استان به صورت مستمر این نیازها را تأمین میکند.
وی افزود: مسئولیت انتقال خون تنها به بیماران خاص محدود نمیشود. تأمین خون مورد نیاز مصدومان سوانح رانندگی، حوادث صنعتی، حوادث خانگی، جراحیهای سنگین، اعمال اورژانسی و تمامی موارد نیازمند خون نیز بر عهده این مجموعه است. از آنجا که استان مرکزی در مسیر شاهراههای اصلی کشور قرار گرفته، حجم قابل توجهی از مأموریتهای انتقال خون به حوادث جادهای و خدمات اورژانسی اختصاص دارد.
مدیرکل انتقال خون استان مرکزی با تأکید بر ضرورت آمادگی در شرایط بحران اظهار کرد: علاوه بر شرایط عادی، انتقال خون موظف است برای بحرانهای احتمالی نیز آمادگی کامل داشته باشد تا در هیچ شرایطی کمبودی در تأمین خون و فرآوردههای خونی ایجاد نشود.
پیشرفت پروژه سردخانه راهبردی ۶۰ هزار لیتری پلاسما
وی درخصوص آخرین وضعیت پروژه سردخانه استراتژیک ۶۰ هزار لیتری پلاسما گفت: این پروژه هماکنون بیش از ۳۰ درصد پیشرفت فیزیکی دارد و توسط وزارت راه و شهرسازی در حال اجراست. پس از تکمیل، اداره کل انتقال خون استان مرکزی بهرهبرداری از آن را بر عهده خواهد داشت.
ظهیری افزود: برای تأمین منابع مالی مورد نیاز این پروژه، یکی از املاک متعلق به اداره کل انتقال خون استان مرکزی در فرآیند مولدسازی داراییهای دولت قرار گرفته و مجوزهای لازم از وزارت امور اقتصادی و دارایی اخذ شده است. مستندات مربوط به ارزشافزایی ملک نیز به کمیسیون مربوطه ارسال شده و پس از طی مراحل قانونی و برگزاری مزایده، منابع حاصل از آن صرف تکمیل پروژه خواهد شد.
در انتقال خون، صرفه اقتصادی معنا ندارد
وی با تأکید بر ماهیت حاکمیتی انتقال خون گفت: در حوزه انتقال خون اساساً موضوعی به نام توجیه اقتصادی یا صرفه اقتصادی مطرح نیست. خون و فرآوردههای خونی ماده اولیهای حیاتی، غیرقابل جایگزین و مورد نیاز همه مراکز درمانی کشور هستند و تأمین آنها در هر شرایطی از وظایف حاکمیتی نظام سلامت محسوب میشود.
مدیرکل انتقال خون استان مرکزی افزود: انتقال خون از معدود مجموعههای حوزه سلامت است که هیچگونه تبادل مالی میان آن و مردم وجود ندارد. مردم خون خود را کاملاً رایگان، داوطلبانه و با انگیزههای انساندوستانه اهدا میکنند و این خون پس از طی مراحل پیچیده علمی و فنی، به فرآوردههای مختلف تبدیل و در اختیار بیماران قرار میگیرد.
پایگاههای انتقال خون؛ کارخانههای داروسازی مبتنی بر استانداردهای جهانی
وی با اشاره به پیچیدگی فعالیتهای انتقال خون اظهار کرد: برخلاف تصور عمومی، فعالیت انتقال خون صرفاً دریافت و نگهداری خون نیست. بسیاری تصور میکنند خون دریافتی مستقیماً در یخچال نگهداری و سپس به بیمارستان منتقل میشود، در حالی که پایگاههای انتقال خون در واقع مجموعههایی مشابه کارخانههای داروسازی هستند.
ظهیری افزود: آزمایشگاههای تولید فرآورده در پایگاههای انتقال خون براساس اصول GMP یا همان اصول تولید مطلوب دارویی فعالیت میکنند. تنها تفاوت این مراکز با کارخانههای داروسازی متعارف در این است که ماده اولیه مورد استفاده در آنها بیولوژیک و انسانی است و فعالیت آنها نیز ماهیت کاملاً غیرانتفاعی دارد.
از هر واحد خون دهها فرآورده و داروی حیاتی تولید میشود
وی با تشریح فرآیند تولید فرآوردههای خونی گفت: پس از دریافت خون از اهداکنندگان، خون در شرایط کاملاً کنترلشده و با رعایت دقیق زنجیره سرد وارد آزمایشگاههای تولید فرآورده میشود. در این مرحله خون در سانتریفیوژهای یخچالدار قرار میگیرد و اجزای مختلف آن از یکدیگر تفکیک میشوند. حدود ۵۵ درصد حجم خون را پلاسما تشکیل میدهد که پس از جداسازی، در مدت زمانی کمتر از یک ساعت توسط دستگاههای تخصصی موسوم به «بلاست فریزر» به صورت منجمد درآمده و برای نگهداری به سردخانههای ویژه منتقل میشود.
مدیرکل انتقال خون استان مرکزی افزود: بخشی از پلاسمای تولیدشده در استان به پالایشگرهای داخلی و بخشی نیز به شرکت بیوتست آلمان تحویل داده میشود تا برای تولید داروهای تخصصی مورد استفاده قرار گیرد. از پلاسمای استحصالی نزدیک به ۳۰ نوع داروی حیاتی و راهبردی تولید میشود که در درمان بیماران مختلف کاربرد دارد.
ظهیری خاطرنشان کرد: پس از جداسازی پلاسما، سایر اجزای خون شامل گلبولهای قرمز و پلاکتها نیز برای تولید فرآوردههای تخصصی مورد استفاده قرار میگیرند. در مقابل، گلبولهای سفید تا حد امکان از فرآوردهها حذف میشوند، زیرا این سلولها حامل حافظه ایمنی فرد اهداکننده هستند و وجود آنها در خون دریافتی بیمار نه تنها کمکی نمیکند، بلکه در برخی موارد میتواند زمینه بروز عوارض ناخواسته را فراهم کند. در مجموع حدود ۲۷ تا ۲۸ نوع فرآورده خونی در شبکه انتقال خون کشور تولید و در اختیار مراکز درمانی قرار میگیرد.
مدیریت ذخایر خون؛ یکی از پیچیدهترین مأموریتهای نظام سلامت
مدیرکل انتقال خون استان مرکزی با اشاره به دشواری مدیریت ذخایر خونی گفت: پلاسما در شرایط استاندارد و در دمای بسیار پایین تا پنج سال قابلیت نگهداری دارد، اما فرآوردههای مرتبط با گلبول قرمز تنها بین ۲۵ تا ۳۵ روز و فرآوردههای پلاکتی فقط سه تا پنج روز ماندگاری دارند؛ موضوعی که مدیریت ذخایر خونی را به یکی از حساسترین و پیچیدهترین مأموریتهای حوزه سلامت تبدیل کرده است.
توسعه زیرساختهای انتقال خون در استان
وی با اشاره به زیرساختهای انتقال خون استان اظهار کرد: استان مرکزی تا چند سال گذشته دارای دو پایگاه انتقال خون در اراک و ساوه بود، اما در دولت سیزدهم موضوع راهاندازی پایگاه انتقال خون خمین به سرانجام رسید.
ظهیری افزود: زمین این مرکز از سالها قبل در اختیار اداره کل قرار گرفته بود و ساختمان آن توسط یک خیر نیکاندیش احداث شد. سپس سازمان انتقال خون ایران و سازمان مدیریت و برنامهریزی استان نسبت به تجهیز آن اقدام کردند و اکنون این پایگاه در حال ارائه خدمات است.
وی ادامه داد: در حال حاضر سه پایگاه انتقال خون در اراک، ساوه و خمین فعال هستند و تکالیف قانونی استان در زمینه ایجاد این پایگاهها به طور کامل انجام شده است.
فعالیت پنج مرکز اهدای خون در شهرستانهای استان
مدیرکل انتقال خون استان مرکزی گفت: علاوه بر سه پایگاه اصلی، پنج مرکز اهدای خون نیز در شهرستانهای محلات، دلیجان، تفرش، آشتیان و زرندیه فعال هستند.
وی افزود: تفاوت مراکز اهدای خون با پایگاههای انتقال خون در این است که در مراکز اهدای خون تنها عملیات خونگیری انجام میشود، اما در پایگاههای انتقال خون علاوه بر خونگیری، آزمایشگاههای تولید فرآورده و امکانات فرآوری خون نیز وجود دارد. خونهای جمعآوریشده در مراکز اهدای خون تحت شرایط کاملاً استاندارد و با رعایت زنجیره سرد به پایگاههای انتقال خون منتقل شده و در آنجا به فرآوردههای مختلف تبدیل میشوند.
ظهیری اظهار کرد: درخواستهایی از برخی شهرستانهای دیگر برای ایجاد مراکز یکروزه اهدای خون مطرح شده است و این موضوع با همکاری فرمانداریها در دست بررسی قرار دارد. اگرچه استان از نظر تأمین خون و فرآوردههای خونی مشکلی ندارد، اما ایجاد این مراکز میتواند دسترسی مردم را تسهیل کرده و مخاطرات ناشی از سفرهای بینشهری را کاهش دهد.
هیچ کمبودی در جنگ رمضان و جنگ ۱۲ روزه نداشتیم
وی با اشاره به عملکرد انتقال خون استان در شرایط ویژه و بحرانی گفت: در جنگ رمضان، جنگ ۱۲ روزه و سایر شرایط خاص، کوچکترین مشکلی در تأمین خون و فرآوردههای خونی استان ایجاد نشد و تمامی نیازهای مراکز درمانی به صورت کامل تأمین شد.
مدیرکل انتقال خون استان مرکزی افزود: در دوران جنگ رمضان، نزدیک به یک میلیون نفر وارد استان مرکزی شدند. طبیعی است که در میان این جمعیت، بیماران مختلفی از جمله بیماران نیازمند دریافت خون و فرآوردههای خونی نیز حضور داشتند و همین موضوع بار کاری مجموعه انتقال خون را به شکل محسوسی افزایش داد.
وی ادامه داد: با این وجود، همکاران انتقال خون استان با تلاش شبانهروزی و همراهی اهداکنندگان توانستند تمامی نیازهای بیماران ساکن و مسافران را تأمین کنند و همزمان کمکهای قابل توجهی نیز به شبکه ملی خونرسانی، به ویژه استان تهران، ارائه دهند.
۲۰۰۰ اهداکننده اختصاصی برای بیماران تالاسمی استان
ظهیری در بخش دیگری از سخنان خود درخصوص وضعیت بیماران تالاسمی استان گفت: در حال حاضر حدود ۱۰۰ بیمار تالاسمی در استان مرکزی زندگی میکنند که برای هر یک از آنان به طور متوسط حدود ۲۰ اهداکننده اختصاصی تعریف شده است.
وی افزود: در مجموع حدود دو هزار نفر از اهداکنندگان استان به صورت اختصاصی در تأمین خون بیماران تالاسمی مشارکت دارند. این افراد به صورت هدفمند فراخوان میشوند و میدانند خون اهدایی آنان برای کدام بیمار مورد استفاده قرار میگیرد.
مدیرکل انتقال خون استان مرکزی تصریح کرد: به دلیل دفعات بالای تزریق خون در بیماران تالاسمی، صرفاً یکسان بودن گروه خونی کافی نیست و باید نزدیکترین سازگاری ممکن میان خون اهداکننده و گیرنده وجود داشته باشد؛ به همین دلیل نظام اهداکنندگان اختصاصی برای این بیماران طراحی شده است.
وی خاطرنشان کرد: خوشبختانه حتی در دورههایی که برخی استانهای کشور در تأمین خون بیماران تالاسمی با مشکلاتی مواجه بودند، استان مرکزی هیچگونه کمبودی در این زمینه نداشته و تمامی نیازهای بیماران به طور کامل تأمین شده است.
مدیرکل انتقال خون استان مرکزی در پایان با قدردانی از مشارکت مردم و همراهی رسانهها گفت: استمرار فرهنگ اهدای خون، مهمترین سرمایه اجتماعی انتقال خون برای حفظ پایداری ذخایر خونی است و بدون همکاری مردم نوعدوست استان، تأمین نیاز بیماران امکانپذیر نخواهد بود.
انتهای پیام
