حمیدرضا گلمحمدی تواندشتی، نویسنده و پژوهشگر آیینهای دینی و مذهبی مازندران، در گفتوگو با ایسنا به تشریح جلوههای آیینهای عزاداری ماه محرم در این استان پرداخت و اظهار کرد: در دهه نخست ماه محرم، مراسم عزاداری هر شب پس از اقامه نماز مغرب و عشاء آغاز میشود. این آیینها با سخنرانی، مرثیهخوانی و سینهزنی ادامه یافته و با اطعام به عزاداران پایان مییابد. هزینههای برگزاری این مراسم و پذیرایی از سوگواران عمدتاً از محل موقوفات و کمکهای مردمی تأمین میشود.
این پژوهشگر با اشاره به آیینهای روز هفتم محرم، تصریح کرد: در این روز، سوگواران با تجمع در تکیهها و اماکن مذهبی، آیینهای سنتی منسوب به حضرت ابوالفضلالعباس(ع) را برگزار میکنند. این مراسم همراه با نذر و نیاز، توسل و خیرات، به نیت رفع حاجات، شفای بیماران و گرهگشایی از مشکلات انجام میشود و با توزیع نذریهایی همچون چای، شیر، شربت و حلوا و همچنین قربانی گوسفند همراه است.
گلمحمدی تواندشتی درباره آیینهای تاسوعا و عاشورا گفت: از ظهر تاسوعا و در برخی مناطق از صبح این روز، عزاداران با پوشیدن لباسهای سیاه در تکایا جمع میشوند و دستههای عزاداری در محلهها و شهرها به حرکت درمیآیند. این هیئتها پس از عبور از بافتهای قدیمی شهر و عزاداری در مقابل تکایا، وارد صحن امامزادگان و اماکن متبرکه شده و به اجرای مراسم سوگواری میپردازند.
وی ادامه داد: سینهزنی، زنجیرزنی و کربزنی از جلوههای اصلی این آیینهاست. همچنین تعزیهخوانی یا شبیهخوانی بهعنوان یکی از مهمترین آیینهای نمایشی مذهبی، با هدف بازنمایی واقعه عاشورا و زنده نگه داشتن یاد و حماسه کربلا برگزار میشود. این نمایشهای مذهبی معمولاً با حضور گروهی از تعزیهخوانان و نوازندگان طبل و شیپور اجرا شده و همواره با استقبال گسترده مردم مواجه است.
تفاوتهای آیینهای عزاداری در مناطق جنگلی، کوهستانی و جلگهای مازندران
این پژوهشگر در ادامه با اشاره به تنوع جغرافیایی مازندران اظهار کرد: آیینهای عزاداری محرم در این استان متناسب با شرایط طبیعی و سبک زندگی مردم در سه پهنه جنگلی، کوهستانی و جلگهای برگزار میشود و هر منطقه ویژگیهای خاص خود را دارد.
وی افزود: در مناطق جنگلی که بخش وسیعی از مازندران را دربر میگیرد، برگزاری مراسم بیشتر در فضاهای روستایی و در دل طبیعت انجام میشود. تکایا و حسینیهها در مجاورت جنگلها شکل گرفته و آیینهایی مانند سینهزنی، نذرهای مردمی و ایستگاههای صلواتی در فضای باز، حال و هوایی صمیمی و معنوی به مراسم میبخشد.
گلمحمدی تواندشتی ادامه داد: در مناطق کوهستانی، به دلیل پراکندگی روستاها و دشواری دسترسی، عزاداریها بیشتر حالت محلی و خانوادگی دارد. روضهخوانی در مساجد کوچک و منازل، سینهزنیهای محدودتر و برگزاری تعزیههای ساده از ویژگیهای این مناطق است و مشارکت مردمی و نذرهای محلی نقش اصلی در برپایی آیینها دارد.
وی تصریح کرد: در مناطق جلگهای و شهری مازندران، آیینهای محرم گستردهتر و سازمانیافتهتر برگزار میشود. دستهرویهای بزرگ، هیئتهای متعدد، زنجیرزنی و سینهزنیهای پرجمعیت، تعزیههای نمایشی با امکانات کامل و برپایی ایستگاههای متعدد نذری از جلوههای شاخص این مناطق است.
این پژوهشگر در پایان خاطرنشان کرد: با وجود تفاوت در شکل اجرا، آیینهای عزاداری در هر سه منطقه بر یک هدف مشترک استوار است؛ زنده نگه داشتن فرهنگ عاشورا، تقویت همبستگی اجتماعی و تداوم سنتهای دینی و فرهنگی در بستر هویت بومی مازندران.
انتهای پیام
