فریدون کشاورزپور در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: استان قزوین با دارا بودن اقلیم متنوع، در عین حال با چالشهای جدی نظیر محدودیت منابع آبی روبروست. این شرایط، گذار از کشاورزی سنتی به سمت رویکردهای فناورانه و مدیریتشده را به یک ضرورت تبدیل کرده است. در این میان، توسعه محیطهای کنترلشده اقلیممحور، از جمله گلخانههای پیشرفته و سایبان، به عنوان کلید اصلی تحول در بخش کشاورزی استان مطرح است.
وی تأکید کرد: موفقیت در کشاورزی مدرن، گروه بندی محصولات با تکنولوژیهای مناسب و شناخت دقیق اقلیم است.
این پژوهشگر مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی استان قزوین یکی از مهمترین نکات را نبود یک «نسخه واحد» برای تمام محصولات دانست و تشریح کرد: انتخاب نوع سازه اعم از گلخانه خاکی، هیدروپونیک یا سایبان، روش کشت و سطح فناوری نباید تصادفی باشد، بلکه باید بر پایه یک مثلث استراتژیک بنا شود.
وی در توضیح مثلث استراتژیک گفت: یک ضلع تحلیل دقیق اقلیم نظیر دما، تابش، نیاز آبی، یک ضلع ارزش اقتصادی محصول و ضلع دیگر هدف بازار است. به عبارتی، نوع سازه باید دقیقاً متناسب با فصل تولید، نیاز گیاه به سرما یا گرمای محیط و دسترسی به منابع انرژی و آب تعیین شود.
کشاورزپور در بررسی مدلهای مختلف کشت و چالشهای انرژی در ابتدا به کشت خاگی در گلخانه اشاره و عنوان کرد: این روش که رایجترین نوع کشت است، با چالشهای بالای مصرف انرژی در فصول سرد و فصول گرم روبروست. علاوه بر این، مصرف لامپهای رشد نیز بر هزینهها میافزاید بنابراین برای بهینهسازی این روش، تمرکز بر عایقبندی پیشرفته، استفاده از پوششهای دو لایه و بهرهگیری از انرژیهای تجدیدپذیر، راهکار اصلی کاهش هزینههاست.
وی درباره کشت هیدروپونیک یا همان کشت بدون خاک توضیح داد: هیدروپونیک بهعنوان پیشرفتهترین روش، با حذف وابستگی به خاک و استفاده از محلولهای غذایی، پتانسیل بسیار بالایی برای تولید محصولات با ارزش افزوده بالا مانند گوجهفرنگی، فلفل دلمه، توتفرنگی و گیاهان دارویی دارد.
دکترای تخصصی مکانیزاسیون کشاورزی گرایش انرژی در کشاورزی مطرح کرد: از مزایای کشت هیدروپونیک میتوان به کاهش چشمگیر مصرف آب، حذف بیماریهای خاکزی، افزایش عملکرد در واحد سطح و امکان کشت عمودی و از چالشها میتوان به هزینه اولیه بالا، نیاز به دانش فنی تخصصی و حساسیت شدید به پایداری جریان برق اشاره کرد. هیدروپونیک باید برای محصولات صادراتی و بازارهای خاص که نیاز به کیفیت و پایداری تولید دارند، اولویت داشته باشد.
وی کشت در سایبان را راهکاری اقتصادی فصول گرم دانست و افزود: این روش با ساختار باز خود، کمترین وابستگی را به سیستمهای فعال گرمایشی و سرمایشی دارد. سایبانها عمدتاً برای محصولات برگی و محصولاتی مثل خیار و فلفل در فصول گرم بسیار مقرونبهصرفه هستند. در این مدل، تمرکز اصلی بر مدیریت سیستمهای آبیاری است که میتوان با استفاده از پنلهای خورشیدی، هزینههای عملیاتی آن را به حداقل رساند.
کشاورزپور مطرح کرد: انتخاب میان این روشها نباید تنها بر اساس هزینه اولیه باشد بلکه کشاورزان و سرمایهگذاران باید «هزینه کل» را در نظر بگیرند؛ یعنی مجموع هزینههای سرمایهگذاری، هزینههای عملیاتی نظیر آب، انرژی، کود و در نهایت میزان بازگشت سرمایه از طریق عملکرد محصول است. در برخی موارد، اگرچه هیدروپونیک در ابتدا گرانتر به نظر میرسد، اما به دلیل صرفهجویی در مصرف آب و افزایش کیفیت محصول، در بلندمدت سودآوری بسیار بیشتری خواهد داشت.
این پژوهشگر مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی استان قزوین در پایان سخنانش یادآور شد: آینده کشاورزی در استان قزوین در گرو «ترکیب هوشمندانه فناوری، اقلیم و نیاز بازار» است. حرکت به سمت کشاورزی اقلیممحور، تنها یک انتخاب تکنولوژیک نیست، بلکه یک ضرورت اقتصادی برای حفظ منابع آبی و تقویت امنیت غذایی استان در سالهای آتی است.
انتهای پیام
