رضا دزواره در گفتوگو با ایسنا، با تبیین ابعاد «جهاد علمی» در اندیشه رهبر معظم انقلاب، بر ضرورت تبدیل دانش به ثروت و قدرت برای کشور تأکید کرد.
وی با اشاره به نقش کلیدی دانشگاهها در حل معضلات واقعی کشور، گذار از رویکرد سنتی به سمت تولید علم نافع و فناوریهای راهبردی را از الزامات پیشرفت ملی دانست.
دشوارههای مسیر و مفهوم جهاد علمی
این استاد دانشگاه نوشیروانی بابل با تحلیل مفهوم جهاد علمی در گفتمان پیشرفت، آن را فراتر از سوادآموزی یا تولید مقالات صرف برشمرد و اظهار کرد: جهاد علمی از نگاه رهبری، یک حرکت مستمر و خستگیناپذیر است که از ایمان و خودباوری برخاسته میشود. هدف از این جهاد، شکستن مرزهای دانش، کسب مرجعیت علمی و در نهایت تبدیل علم به ابزار اقتدار ملی است.
وی افزود: این مفهوم شامل مبارزه همهجانبه با جهل، وابستگی علمی و تحجر است و مؤلفههایی نظیر خودباوری ملی، تولید علم نافع، خلاقیت و اخلاق علمی را در بر میگیرد.
علم؛ کلید استقلال و خنثیسازی تحریمها
عضو هیأت علمی دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل در ادامه به چرایی ضرورت جهاد علمی پرداخت و آن را پیوند ناگسستنی با استقلال سیاسی و اقتصادی دانست.
دزواره تصریح کرد: کشوری که از نظر علمی وابسته باشد، در عرصههای سیاسی و فرهنگی نیز نمیتواند مستقل عمل کند. جهاد علمی ابزاری قدرتمند برای خنثیسازی تحریمهاست؛ چرا که فناوری بومی، ابزارهای فشار دشمن را از کار میاندازد.
وی گفت: پیشرفت در علوم پیشران مانند هوش مصنوعی، نانو، هستهای و کوانتوم، سنگبنای ایجاد تمدن نوین اسلامی و حفظ عزت و کرامت ملت در معادلات جهانی خواهد بود.
تحول در ساختار دانشگاهها و تمرکز بر مسئله شناسی
دزواره با اشاره به نقش دانشگاهها، نسبت به وضعیت فعلی برخی مراکز آموزشی هشدار داد و خواستار تغییر پارادایم در فضای دانشگاهی شد.
وی خاطرنشان کرد: دانشگاهها باید از حالت محل مدرکفروشی خارج شده و به قرارگاه علمی تبدیل شوند این تحول مستلزم اتصال مستقیم دانشگاه به صنعت و جامعه است لذا ضروریست اساتید و دانشجویان به جای پژوهشهای صرفاً تئوریک، بر «مسئلهشناسی» تمرکز کنند.
این عضو هیات علمی دانشگاه نوشیروانی بابل یادآورشد: دانشگاه موفق، دانشگاهی است که مسائل واقعی کشور در حوزههای آب، انرژی، سلامت و محیط زیست را شناسایی کرده و با رویکرد علمی به دنبال حل آنها باشد.
راهکارهای عبور از موانع پیش روی نخبگان
وی همچنین، موانعی همچون دیوانسالاری بیمار، مهاجرت نخبگان و باور به ناتوانی را چالشهای اصلی در مسیر جهاد علمی برشمرد و گفت: برای رفع این موانع، نیاز به تسهیل قوانین تجاریسازی علم، حمایت عملی از نخبگان و ایجاد فضای رقابتی و امیدبخش برای دانشجویان است.
وی خاطرنشان کرد: باید با گفتمانسازی دائمی و سرمایهگذاری هدفمند بر پژوهشهای مسئلهمحور، علم را به یک ارزش عمومی در جامعه تبدیل کرد تا سرعت پیشرفت علمی ایران با میانگین جهانی همگام شده و عقبماندگیهای تاریخی جبران شود.
شرکتهای دانشبنیان، حلقه میان «علم و ثروت»
عضو هیات علمی دانشکده مهندسی عمران دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل، با تأکید بر نقش حیاتی شرکتهای دانشبنیان در چرخه توسعه، این شرکتها را پل ارتباطی میان دانش دانشگاهی و ثروت ملی برشمرد و خواستار ایجاد سکوهای مشترک میان محقق، سرمایهگذار و صنعتگر برای تحقق منویات رهبری شد.
دزواره، همچنین به تبیین نقش راهبردی شرکتهای دانشبنیان در پیشرفت علمی و اقتصادی کشور پرداخت و آنها را «حلقه واسط میان علم و ثروت» برشمرد.
وی با اشاره به ضرورت گذار از اقتصاد تکمحصولی، اظهار کرد: شرکتهای دانشبنیان با تولید محصولات مبتنی بر فناوریهای بالا نقشی کلیدی در تحقق اقتصاد مقاومتی ایفا میکنند، این شرکتها با کاهش وابستگی کشور به درآمدهای نفتی، در برابر چالشهای اقتصادی و تحریمها همچون یک سپر عمل میکنند.
وی افزود: علاوه بر جنبههای اقتصادی، این شرکتها با ایجاد مشاغل پایدار و مبتنی بر دانش که نسبت به صنایع مونتاژکاری، کمهزینهتر و پایداری بیشتری دارند، به اشتغالزایی مؤثر کمک میکنند بلکه از منظر استراتژیک نیز، دانشبنیان شدن کشور باعث میشود ابزار تحریمهای علمی و فناوری از اختیار دشمنان خارج شود و نوعی بازدارندگی علمی ایجاد شود.
ضرورت ایجاد زنجیره متصل پژوهش، فناوری و صنعت
دزواره با اشاره به تأکیدات رهبر معظم انقلاب در خصوص ایجاد پیوند میان پژوهش، فناوری و صنعت، راهکارهایی را برای تحقق این منویات مطرح وتصریح کرد: برای ایجاد یک «زنجیره کامل»، نباید صرفاً به تولید علم بسنده کرد، بلکه باید مسیر انتقال آن به صنعت هموار شود.
وی ایجاد سکوهای (پلتفرمهای) مشترک را یکی از سه محور اصلی پیشنهادی خود برشمرد و یادآور شد: باید مراکزی ایجاد شود که در آن محقق دانشگاهی، سرمایهگذار و صنعتگر در یک فضای واحد کنار هم بنشینند تا نیازهای واقعی صنعت را شناسایی و راهحلهای علمی را به آنها ارائه دهند.
وی به بازتعریف نظام ارتقای اساتید اشاره کرد و افزود: تغییر پارادایم در ارزیابی عملکرد دانشگاهیان امری ضروریست، بهجای تمرکز صرف بر تعداد مقالات ISI، باید معیارهای جدیدی همچون حل مسائل کاربردی صنعت و ثبت اختراعات (پتنت) را بهعنوان شاخص اصلی تشویق و ارتقای اساتید در نظر گرفت.
وی سومین محور پیشنهادی خود را ترویج ابزار وقف علمی عنوان کرد و گفت: استفاده از ابزارهای نوین تأمین مالی، از جمله «وقف علمی»، میتواند راهکاری کارآمد برای تأمین بودجه پژوهشهای صنعتی با هدف گرهگشایی از مسائل کلان کشور باشد.
انتهای پیام
