افزایش مواجهه انسان با حیوانات بلاصاحب در سالهای اخیر، کنترل بیماریهای مشترک میان انسان و حیوان، بهویژه هاری را به یکی از اولویتهای حوزه سلامت تبدیل کرده است؛ موضوعی که در استان فارس با توسعه مراکز ارائه خدمات پیشگیری و مراقبت و فعالیت شبانهروزی واحدهای مرتبط دنبال میشود.
مدیر گروه مبارزه با بیماریهای واگیر معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز دوشنبه پنجم مرداد در نشست این گروه با اشاره به روند افزایشی مراجعه افراد برای دریافت خدمات پیشگیری از هاری، گفت: آمار مراجعهکنندگان برای دریافت خدمات پیشگیری و واکسیناسیون هاری در سالهای اخیر افزایش قابلتوجهی داشته است.
مهدی نجات اظهار کرد: در سال ۱۴۰۰ بیش از ۱۶ هزار و ۶۰۰ نفر برای دریافت خدمات پیشگیری و واکسیناسیون هاری به مراکز مربوط مراجعه کردند، در حالی که این تعداد در سال ۱۴۰۴ به بیش از ۳۲ هزار و ۶۰۰ نفر رسید.
وی افزود: این آمار بیانگر افزایش حدود ۹۶ درصدی مراجعات برای دریافت خدمات پیشگیری از هاری در استان فارس طی چهار سال گذشته است.
فعالیت ۴۹ واحد مراقبت و پیشگیری از هاری در فارس
مدیر گروه مبارزه با بیماریهای واگیر معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز با اشاره به زیرساختهای ایجادشده برای ارائه خدمات در این حوزه گفت: در حال حاضر ۴۹ واحد مراقبت و پیشگیری از هاری و حیوانگزیدگی در ۳۲ شهرستان و دو منطقه بهداشتی زیرمجموعه دانشگاه علوم پزشکی شیراز، بهصورت شبانهروزی فعال هستند.
نجات، درباره شرایط نیاز به دریافت خدمات پیشگیری از هاری اظهار کرد: هرگونه گازگرفتگی یا خراش ناشی از حیوانات پستاندار و همچنین تماس بزاق حیوان با پوست آسیبدیده یا مخاط چشم، دهان و بینی باید در سریعترین زمان ممکن بررسی شود تا اقدامات پیشگیری و درمان پس از مواجهه برای فرد انجام شود.
وی ادامه داد: برای برخی گروههای در معرض خطر مانند دامپزشکان نیز واکسیناسیون پیشگیرانه پیش از مواجهه با ویروس هاری انجام میشود.
مراجعه فوری پس از حیوانگزیدگی ضروری است
مدیر گروه مبارزه با بیماریهای واگیر معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز با تأکید بر اهمیت مراجعه فوری پس از حیوانگزیدگی گفت: هاری بیماری بسیار خطرناکی است که ویروس آن تمایل زیادی به درگیر کردن سیستم عصبی مرکزی دارد و تأخیر در دریافت خدمات پیشگیری میتواند پیامدهای جبرانناپذیری داشته باشد.
نجات افزود: افراد باید در نخستین فرصت ممکن پس از مواجهه با حیوان برای دریافت خدمات پیشگیری مراجعه کنند و هیچ میزان تأخیری را نباید بیخطر تلقی کرد؛ این موضوع در زخمهای ایجادشده در نواحی نزدیک به سر و گردن اهمیت بیشتری دارد.
وی ادامه داد: حتی اگر فرد با تأخیر مراجعه کرده باشد، نباید از دریافت خدمات منصرف شود و لازم است در سریعترین زمان ممکن به مرکز مربوط مراجعه کند.
شستوشوی زخم، نخستین اقدام پس از گازگرفتگی
نجات با اشاره به نقش اقدامات پیشگیرانه در جلوگیری از مرگ ناشی از هاری گفت: ویروس هاری خاصیت عصبگرایی شدیدی دارد و پس از ورود به پایانههای عصبی میتواند به سمت مغز حرکت کند.
وی افزود: شستوشوی فوری و صحیح زخم، دریافت کامل واکسن و در موارد لازم تزریق سرم یا ایمونوگلوبولین ضد هاری، از اقداماتی است که میتواند از ورود و گسترش ویروس در سیستم عصبی جلوگیری کند.
مدیر گروه مبارزه با بیماریهای واگیر معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز ادامه داد: واکسن هاری در فهرست داروهای ضروری سازمان جهانی بهداشت قرار دارد و در همه گروههای سنی قابل استفاده است.
نجات با بیان اینکه بیماری هاری پس از بروز علائم بالینی تقریباً همیشه کشنده است، گفت: مراجعه سریع و دریافت کامل خدمات پیشگیری پس از مواجهه، تنها راه مؤثر برای جلوگیری از ابتلا به این بیماری است.
وی تأکید کرد: تعداد و زمان نوبتهای واکسن بر اساس نوع مواجهه و سابقه واکسیناسیون فرد تعیین میشود و مراجعان باید تمام نوبتهای مشخصشده را در زمان مقرر دریافت کنند.
توصیههای بهداشتی برای پیشگیری از هاری
مدیر گروه مبارزه با بیماریهای واگیر معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز از مردم خواست از نزدیک شدن به حیوانات بلاصاحب خودداری کنند و گفت: حتی حیواناتی که ظاهر آرامی دارند نیز ممکن است رفتار غیرقابل پیشبینی داشته باشند.
وی افزود: کودکان نباید به حیوانات بلاصاحب نزدیک شوند یا با آنها بازی کنند و مردم نیز هنگام غذا خوردن حیوانات نباید به آنها نزدیک شده یا غذای آنها را دستکاری کنند.
نجات ادامه داد: در صورت گازگرفتگی، خراش یا تماس بزاق حیوان با پوست آسیبدیده، محل تماس باید بلافاصله حداقل ۱۵ دقیقه با آب فراوان و صابون شسته شود و فرد در نخستین فرصت به واحد مراقبت و پیشگیری از هاری مراجعه کند.
وی تأکید کرد: شستوشوی زخم اقدامی حیاتی است، اما جایگزین مراجعه به مرکز درمانی نیست و افراد نباید از موادی مانند گیاهان دارویی، مواد اسیدی یا قلیایی و دیگر مواد سنتی روی زخم استفاده کنند.
نجات در ادامه گفت: در مراکز درمانی علاوه بر بررسی نیاز به واکسن و ایمونوگلوبولین ضد هاری، وضعیت واکسیناسیون کزاز و سایر مراقبتهای لازم نیز ارزیابی میشود.
وی اضافه کرد: در مواردی که زخمها عمیق، متعدد یا در نواحی حساسی مانند سر، صورت، گردن و دستگاه تناسلی ایجاد شده باشد، فرد باید بلافاصله برای دریافت خدمات پزشکی به بیمارستان یا مرکز درمانی منتقل شود.
کنترل هاری نیازمند همکاری چند دستگاه است
مدیر گروه مبارزه با بیماریهای واگیر معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز، کنترل هاری را نیازمند همکاری بینبخشی دانست و گفت: واکسیناسیون منظم سگها و گربههای خانگی، مدیریت اصولی جمعیت حیوانات بلاصاحب و همکاری دستگاههای مسئول در حوزههای بهداشت، دامپزشکی، شهرداری و مدیریت پسماند، از ارکان اصلی پیشگیری پایدار از هاری است.
نجات در پایان مدیریت صحیح زباله و جلوگیری از دسترسی حیوانات آزاد به منابع غذایی را از راهکارهای مؤثر در کنترل جمعیت سگها و گربههای بلاصاحب عنوان کرد و گفت: با رعایت اصول پیشگیرانه، شستوشوی فوری محل زخم، تکمیل روند درمان و مراجعه بهموقع پس از حیوانگزیدگی میتوان از بروز بیماری هاری و مرگ ناشی از آن جلوگیری کرد.
انتهای پیام
