غلامرضا خدیوی، در گفتوگو با ایسنا با اشاره به ریشههای فاصله میان پژوهشهای دانشگاهی و نیازهای واقعی کشور اظهار کرد: پاشنه آشیل نظام دانشگاهی ایران، رابطه پژوهش با دانشگاه است. این یک مشکل بنیادی است که به ماهیت و تعریف دانشگاه در ایران بازمیگردد. در حالی که دانشگاه در کشورهای صنعتی سه ماموریت اصلی شامل آموزش، پژوهش و تبدیل دانش به فناوری و صنعت را بر عهده دارد، در ایران تقریبا تمام تمرکز بر انتقال دانش و آموزش نظری قرار گرفته است.
وی افزود: دانشگاههای ما بیشتر به دنبال تربیت افراد فرهیخته و انتقال محفوظات هستند، در حالی که هیچگاه این پرسش اساسی مطرح نشده که این آموزشها چه مسئلهای از جامعه را حل میکند. نتیجه این رویکرد، تربیت فارغالتحصیلانی است که مدرک دارند اما توانایی حل مسائل واقعی کشور را کسب نکردهاند.
این جامعه شناس با اشاره به تجربه تدریس درس روش تحقیق گفت: پژوهش با مطالعه کتاب و حفظ مطالب آموخته نمیشود، بلکه مانند رانندگی، نیازمند تمرین عملی و مواجهه با مسئله واقعی است. دانشجو باید یاد بگیرد چگونه یک مسئله را شناسایی و با روش علمی برای حل آن اقدام کند، نه اینکه صرفا اطلاعات بیشتری جمعآوری کند.
خدیوی با انتقاد از شیوه رایج تدوین پایاننامهها بیان کرد: در بسیاری از موارد، دانشجویان تحصیلات تکمیلی به جای شناسایی مسائل کشور، یک مقاله خارجی را بهعنوان مبنا انتخاب و ترجمه میکنند، سپس همان الگو را با دادههای داخلی تکرار کرده و بهعنوان پایاننامه یا رساله ارائه میدهند. این در حالی است که موضوع آن پژوهشها اساسا متعلق به کشورهای دیگر است و لزوما ارتباطی با نیازهای ایران ندارد. حاصل این روند، هدررفت سرمایهای است که برای آموزش عالی هزینه میشود، زیرا خروجی آن پژوهشهایی است که تاثیر ملموسی در حل مشکلات کشور ندارند.
این جامعهشناس با تاکید بر اینکه علم با «پرسش» رشد میکند، نه صرفا با انباشت اطلاعات، اظهار کرد: دانشجوی دکتری باید مسئله خود را از دل جامعه، صنعت، کشاورزی یا سایر بخشهای کشور استخراج کند. اگر با مشکل بهرهوری آب، آفات محصولات کشاورزی، اتلاف انرژی یا مسائل صنایع روبهرو هستیم، این موضوعات باید به پایاننامه و رساله تبدیل شوند، نه اینکه صرفا مقالات خارجی بازتولید شوند.
وی با بیان اینکه یکی از ماموریتهای اصلی دانشگاه، حل مسائل جامعه است، گفت: دانشگاه باید به محلی برای تولید راهحل تبدیل شود، جایی که پژوهشگران هر روز برای حل مشکلات صنعت، کشاورزی و اقتصاد فعالیت کنند و نتایج تحقیقات آنها مستقیما در توسعه کشور به کار گرفته شود.
خدیوی افزود: تا زمانی که معیار ارزیابی دانشگاهها تعداد مقالات و مدارک تحصیلی باشد، این چرخه ادامه خواهد داشت. دانشگاهها باید بر اساس میزان مشارکت در حل مسائل اقتصادی، صنعتی، اجتماعی و کشاورزی کشور ارزیابی شوند و تخصیص بودجه نیز بر همین مبنا صورت گیرد.
وی با اشاره به پیامدهای این وضعیت خاطرنشان کرد: نتیجه این روند، افزایش بیکاری فارغالتحصیلان دانشگاهی است. بسیاری از دارندگان مدارک تحصیلات تکمیلی، با وجود سالها تحصیل، مهارت عملی لازم برای ورود به بازار کار را ندارند و نمیتوانند مسئلهای از صنعت یا جامعه را حل کنند.
این جامعه شناس تاکید کرد: دانشگاهها نباید صرفاً مدرک تولید کند، بلکه باید به نهادی برای حل مسائل کشور تبدیل شود. اگر این رویکرد اصلاح نشود، همچنان شاهد تربیت فارغالتحصیلانی خواهیم بود که با وجود برخورداری از مدارک دانشگاهی، توان پاسخگویی به نیازهای واقعی جامعه و بازار کار را ندارند.
انتهای پیام
