محمد غفاریزاده در گفتوگو با ایسنا با اشاره به وضعیت شیرخوارگاه حضرت علی اصغر، اظهار کرد: این شیرخوارگاه در حال حاضر بزرگترین شیرخوارگاه شرق کشور محسوب میشود و از نظر تعداد پذیرش نوزادان نیز بیشترین ورودی را در میان شیرخوارگاههای کشور دارد. علاوه بر این، در حوزه بازپیوند کودکان با خانوادههای زیستی نیز رتبه نخست کشور را در اختیار داریم، آماری که از سوی دفتر امور کودکان سازمان بهزیستی کشور نیز مورد تأیید قرار گرفته است. به طور میانگین روزانه بین یک تا دو نوزاد وارد شیرخوارگاه خراسان رضوی میشود؛ ورود این تعداد نوزاد باعث شده استان از نظر حجم خدمات، شرایط متفاوتی نسبت به سایر استانها داشته باشد. البته در کنار پذیرش کودکان، تلاش اصلی ما بازگرداندن آنان به خانوادههای زیستی در صورت فراهم بودن شرایط و یا واگذاری به خانوادههای جایگزین واجد صلاحیت است.
وی با اشاره به روند قانونی واگذاری کودکان به خانوادهها، بیان کرد: تمام مراحل فرزندخواندگی از طریق سامانه ملی فرزندخواندگی انجام میشود و متقاضیان باید ابتدا در این سامانه ثبتنام کرده و مدارک مورد نیاز را بارگذاری کنند. همچنین در این سامانه علاوه بر درخواست فرزندخواندگی، امکان ثبت درخواست برای طرحهای «میزبان» و «مهمان» نیز وجود دارد و خانوادهها با توجه به شرایط و تمایل خود، گزینه مورد نظر را انتخاب میکنند. پس از ثبت درخواست، متقاضیان بر اساس محل سکونت خود به اداره بهزیستی شهرستان مراجعه کرده و پرونده آنان تکمیل میشود. در این مرحله مدارکی همچون گواهی عدم سوءپیشینه، عدم اعتیاد، گواهی پزشکی قانونی، شرکت در دورههای آموزشی، جلسات مشاوره و سایر مدارک لازم دریافت و بررسی میشود. پس از تکمیل پرونده، کارگروه تخصصی شهرستان مصاحبههای لازم را با خانواده انجام داده و در صورت تأیید اولیه، پرونده به اداره کل بهزیستی استان ارسال میشود. در استان نیز پروندهها بر اساس شاخصهای تعیینشده در دستورالعملهای سازمان بهزیستی بررسی شده و در صورت احراز شرایط، در کارگروه تخصصی استان مطرح میشوند.
معاون سلامت اجتماعی بهزیستی خراسان رضوی درباره نحوه اولویتبندی متقاضیان فرزندخواندگی، گفت: نخستین اولویت با زوجهایی است که فرزندی ندارند و حداقل پنج سال از زندگی مشترک آنان گذشته باشد یا با ارائه گواهی پزشکی، ناباروری آنان احراز شده باشد. علاوه بر این، وضعیت اقتصادی، اجتماعی، روانشناختی و توانمندیهای تربیتی خانوادهها نیز به صورت دقیق بررسی میشود و تنها خانوادههایی که تمامی شرایط مندرج در دستورالعملها را داشته باشند در اولویت نخست قرار میگیرند. سایر متقاضیان نیز بر اساس شرایط قانونی در اولویتهای بعدی قرار خواهند گرفت. پس از تأیید نهایی، خانوادهها متناسب با درخواست خود از نظر سن، جنسیت و سایر ویژگیهای کودک در نوبت واگذاری قرار میگیرند و با ورود هر کودک واجد شرایط، فرآیند معرفی به خانواده آغاز میشود.
کاهش زمان فرزندخواندگی از چندسال به حدود ۴ ماه
غفاریزاده با اشاره به اصلاح فرآیندهای اداری در سالهای اخیر، ادامه داد: در گذشته طی شدن مراحل فرزندخواندگی زمان بسیار زیادی نیاز داشت، اما با راهاندازی سامانه ملی فرزندخواندگی، تشکیل کارگروههای تخصصی در شهرستانها و استان و همچنین کوتاه شدن روندهای قضایی، این زمان به طور قابل توجهی کاهش یافته است. در حال حاضر اگر خانواده همکاری لازم را در تکمیل مدارک، حضور در دورههای آموزشی، انجام معاینات پزشکی قانونی و همکاری با کارشناسان داشته باشد، فرآیند بررسی پرونده در حدود سهونیم تا چهار ماه انجام میشود. همچنین گاهی پاسخ برخی آزمایشها و استعلامهای پزشکی قانونی بین یک تا ۴۵ روز زمان میبرد که همین موضوع موجب افزایش مدت رسیدگی میشود.
وی با بیان اینکه اگرچه تلاش ما کاهش زمان رسیدگی به پروندههاست، اما هیچگاه کیفیت ارزیابی را فدای سرعت نمیکنیم، عنوان کرد: مهمترین اصل برای سازمان بهزیستی، مصلحت کودک است. کودکی که وارد چرخه بهزیستی شده معمولاً شرایط دشواری را پشت سر گذاشته است و نباید دوباره وارد خانوادهای شود که خود دچار بحران یا آسیبهای اجتماعی باشد. به همین دلیل، ارزیابی خانوادهها صرفاً به بررسی مدارک محدود نمیشود و کارشناسان مددکاری و روانشناسی طی چند ماه ارتباط مستمر با خانواده برقرار میکنند. در این مدت بازدیدهای منزل، بررسی شرایط اقتصادی و اجتماعی، تحقیقات محلی، ارزیابی روابط میان اعضای خانواده، بررسی محیط زندگی و حتی تعامل خانواده با بستگان و اطرافیان انجام میشود که اطمینان حاصل شود کودک در محیطی امن، پایدار و سالم رشد خواهد کرد. ممکن است برخی پروندهها به دلیل وجود ابهام در شرایط خانواده مدت بیشتری زمان ببرد، اما این موضوع کاملاً در راستای حفظ حقوق کودک است و از نظر کارشناسی ضرورتی اجتنابناپذیر محسوب میشود.
معاون سلامت اجتماعی بهزیستی خراسان رضوی با تأکید بر اینکه مسئولیت بهزیستی با تحویل کودک به خانواده پایان نمییابد، بیان کرد: پس از واگذاری، کودک به مدت دو سال تحت نظارت مستمر کارشناسان بهزیستی قرار دارد و در این مدت، هر شش ماه یکبار وضعیت کودک و خانواده از طریق بازدیدهای میدانی بررسی و گزارش آن به دادگاه خانواده ارائه میشود. در مجموع چهار گزارش تخصصی طی دو سال برای دادگاه ارسال میشود و تنها در صورتی که تمامی گزارشها بیانگر شرایط مناسب کودک و خانواده باشد، حکم موقت فرزندخواندگی به حکم دائمی تبدیل خواهد شد. همچنین پس از تأیید نهایی دادگاه، خانواده میتواند با معرفینامه قضایی به ثبت احوال مراجعه کرده و نام کودک را در شناسنامه خود ثبت کند. اگر در طول این مدت مشخص شود که شرایط خانواده برای نگهداری از کودک مناسب نیست یا سلامت و امنیت کودک به خطر افتاده است، بهزیستی موضوع را به مرجع قضایی اعلام کرده و اقدامات لازم برای حمایت از کودک انجام خواهد شد.
۸۰ کودک در دوران جنگ به خانوادههای مهمان سپرده شدند
غفاریزاده با اشاره به تجربه اخیر استان در اجرای این طرح، خاطرنشان کرد: در دورهای که کشور با شرایط جنگی و تهدیدهای امنیتی مواجه بود، برای حفظ امنیت کودکان، حدود ۸۰ کودک به خانوادههای مهمان سپرده شدند. همچنین تمامی هزینههای این کودکان شامل شیر خشک، پوشک، خدمات پزشکی، درمانی و سایر نیازهای ضروری همچنان از سوی بهزیستی تأمین میشد و خانوادهها تنها مسئولیت نگهداری روزانه از کودکان را برعهده داشتند. این اقدام صرفاً برای کاهش آسیبهای احتمالی ناشی از تجمع کودکان در یک مرکز انجام شد و پس از عادی شدن شرایط، کودکان دوباره به شیرخوارگاه بازمیگردند که روند قانونی بازپیوند یا فرزندخواندگی آنان ادامه پیدا کند.
وی با اشاره به اهمیت سلامت کودکان پیش از واگذاری، ادامه داد: تمامی نوزادانی که وارد شیرخوارگاه میشوند، پیش از معرفی به خانوادههای متقاضی، تحت غربالگریهای پزشکی، ژنتیکی و تخصصی قرار میگیرند. همچنین امکان واگذاری کودک بدون انجام این بررسیها وجود ندارد، زیرا خانواده باید از وضعیت جسمی، بیماریهای احتمالی، مشکلات ژنتیکی یا نیازهای درمانی کودک آگاهی کامل داشته باشد. در صورتی که کودک دارای بیماری یا مشکل خاصی باشد، همه موارد پیش از واگذاری به خانواده اعلام میشود و خانواده با اطلاع کامل درباره پذیرش کودک تصمیم میگیرد.
معاون سلامت اجتماعی بهزیستی خراسان رضوی با تأکید بر اینکه سیاست اصلی سازمان بهزیستی حفظ بنیان خانواده است، مطرح کرد: هر کودکی که وارد شیرخوارگاه میشود، لزوماً وارد فرآیند فرزندخواندگی نخواهد شد، زیرا نخستین اولویت، بازگشت کودک به خانواده زیستی در صورت فراهم شدن شرایط قانونی و روانی است. برای تحقق این هدف، کمیته تخصصی بازپیوند در بهزیستی تشکیل شده و تمامی پروندههای کودکان به صورت موردی بررسی میشود. همچنین تیمهای تخصصی مستقر در مراکز نگهداری، وضعیت خانوادههای زیستی را به طور مستمر ارزیابی میکنند تا در صورت رفع مشکلات، زمینه بازگشت کودک به خانواده فراهم شود. اگر تشخیص داده شود که بازگشت کودک به خانواده زیستی به مصلحت او نیست یا خانواده صلاحیت لازم را به دست نیاورد، آنگاه کودک وارد فرآیند فرزندخواندگی خواهد شد. همچنین همین رویکرد باعث شده خراسان رضوی در زمینه بازپیوند کودکان به خانوادههای زیستی رتبه نخست کشور را به دست آورد، موضوعی که نشاندهنده موفقیت برنامههای حمایتی و توانمندسازی خانوادهها در استان است.
ماهانه بین ۲۰ تا ۳۰ کودک وارد چرخه پذیرش شیرخوارگاه میشوند
غفاریزاده به برخی اخبار منتشرشده درباره خالی شدن شیرخوارگاه واکنش نشان داد و گفت: در مقطعی چنین برداشتی در برخی رسانهها مطرح شد، در حالی که این موضوع واقعیت نداشت. شیرخوارگاه خراسان رضوی هیچگاه خالی نبوده و در حال حاضر نیز به طور میانگین روزانه بین یک تا دو نوزاد جدید پذیرش میکند. علاوه بر کودکانی که در شیرخوارگاه حضور دارند، تعدادی از کودکان نیز به دلیل اجرای طرح مهمان و شرایط خاص، نزد خانوادههای مورد تأیید بهزیستی نگهداری میشوند و همچنان تمامی خدمات درمانی، پزشکی، تغذیهای و حمایتی خود را از بهزیستی دریافت میکنند. این کودکان از نظر تأمین شیر خشک، پوشک، خدمات درمانی، معاینات پزشکی و سایر نیازهای ضروری تحت پوشش کامل بهزیستی قرار دارند و صرفاً محل نگهداری آنان به طور موقت تغییر کرده است.
وی با اشاره به آمار پذیرش کودکان در استان، بیان کرد: به طور متوسط ماهانه بین ۲۰ تا ۳۰ کودک وارد چرخه پذیرش شیرخوارگاه میشوند و تمامی آنان پیش از هرگونه تصمیمگیری درباره واگذاری، تحت بررسیهای تخصصی پزشکی، روانشناختی و اجتماعی قرار میگیرند. این بررسیها برای حفظ حقوق کودک و خانوادههای متقاضی ضروری است، زیرا هیچ کودکی بدون مشخص شدن وضعیت سلامت جسمی، بیماریهای احتمالی و سایر شرایط تخصصی به خانواده واگذار نمیشود.
معاون سلامت اجتماعی بهزیستی خراسان رضوی با تأکید بر اینکه تمامی فرآیندهای فرزندخواندگی، بازپیوند و اجرای طرحهای میزبان و مهمان بر پایه حفظ منافع کودک طراحی شده است، اضافه کرد: ممکن است خانوادهها تصور کنند برخی مراحل زمانبر است، اما این زمان صرف بررسی دقیق شرایط میشود که کودکان در محیطی امن، سالم و پایدار زندگی کنند. مهمترین رسالت بهزیستی، حمایت از کودکان و تأمین آینده آنان است و به همین دلیل، هیچ تصمیمی بدون بررسیهای تخصصی و ارزیابی همهجانبه اتخاذ نمیشود. در کنار این موضوع، خراسان رضوی به دلیل حجم بالای پذیرش، اجرای موفق بازپیوند به خانوادههای زیستی و توسعه طرحهای حمایتی، امروز یکی از استانهای پیشرو کشور در حوزه حمایت از کودکان بیسرپرست و بدسرپرست به شمار میرود.
انتهای پیام
