عباسعلی کیانیفرد، در گفت و گو با ایسنا با اشاره به تهدیدهای ناشی از گسترش بیابانزایی و افزایش فراوانی توفانهای ماسهای، تأکید کرد: تاغزارهای این منطقه، نه تنها یک پوشش گیاهی ساده، بلکه سد دفاعی و زیرساخت اکولوژیک اصلی در برابر پیشروی بیابان محسوب میشوند.
وی با اشاره به وضعیت بحرانی اراضی در معرض فرسایش، صیانت از این عرصهها را یک ضرورت حیاتی برای حفظ تعادل زیستمحیطی منطقه دانست و افزود: این شهرستان با مساحتی بالغبر ۷۲۰ هزار هکتار، در موقعیت جغرافیایی بسیار حساسی قرار دارد؛ به طوری که ۱۱۹ هزار هکتار از اراضی آن به عنوان کانون بحران فرسایش بادی شناسایی شده است.
رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان سبزوار، خاطرنشان کرد: این حجم وسیع از اراضی به طور مستمر در معرض هجوم توفانهای ماسهای قرار دارند و هرگونه آسیب یا خلل در پوشش گیاهی این مناطق، در واقع باز کردن درهای پیشروی بیابان به سمت سکونتگاههای انسانی و اراضی کشاورزی است.
وی با تشریح اهمیت فنی و اکولوژیک تاغزارها، افزود: شهرستان سبزوار حدود ۱۰۰ هزار هکتار تاغزار و عرصههای وسیع منابع طبیعی در اختیار دارد که نقش تعیین کنندهای در مقابله با بیابانزایی ایفا میکنند. تاغزارها با ساختار ریشهای خاص خود، نقش تثبیت کننده خاک را ایفا میکنند؛ این گیاهان با نفوذ در لایههای زیرین زمین، از جابهجایی ذرات خاک و ریزش لایههای حاصلخیز در اثر باد جلوگیری میکنند. در واقع، تاغزارها با ایجاد اصطکاک در سطح زمین، سرعت جریان باد را کاهش داده و مانع از تشکیل تپههای ماسهای مهاجم میشوند که میتوانند کشاورزی و زندگی مردم را مختل کنند.
رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان سبزوار، با تأکید بر نقش این عرصهها در مدیریت چرخه آب و خاک ادامه داد: تاغزارها علاوه بر نقش سد دفاعی، با ایجاد بافت زبر در سطح زمین، باعث کاهش تبخیر از خاک و حفظ رطوبت زمین میشوند. این فرآیند، پایداری اکوسیستم را در مناطق خشک و نیمهخشک تضمین میکند. صیانت از این عرصهها تنها یک اقدام محیطزیستی نیست، بلکه پاسداری از سرمایههای بیننسلی است تا نسلهای آینده با محیطی تخریب شده و بیابانی روبرو نشوند.
چالشهای نظارتی در اراضی وسیع ملی
کیانیفرد در ادامه با ابراز نگرانی از وضعیت موجود، تصریح کرد: متأسفانه روند تخریب تاغزارهای سبزوار به مرز هشدار رسیده است. ما با پدیدهای روبرو هستیم که میتوان آن را یک جرم زیستمحیطی نامید؛ چرا که اثرات تخریب یک تاغزار، فراتر از همان نقطه است و میتواند زنجیرهای از پیامدهای منفی مانند افزایش گرد و غبار، کاهش کیفیت هوا و از بین رفتن تنوع زیستی را در کل منطقه به دنبال داشته باشد. حفاظت از این مناطق در برابر سودجویان، دیگر یک وظیفه اداری نیست، بلکه یک رسالت اخلاقی و ملی است.
وی با اشاره به چالشهای نظارتی در اراضی وسیع ملی، بر لزوم گذار از مدلهای سنتی حفاظت به سمت حفاظت مشارکتی تأکید کرد و گفت: صیانت از ۱۰۰ هزار هکتار تاغزار بدون همراهی مستقیم مردم امکانپذیر نیست. ما معتقدیم بهرهگیری از ظرفیتهای محلی، از جمله شوراهای اسلامی روستاها، دهیاران، بهرهبرداران و حتی مسئولیتپذیری صنایع و معادن مستقر در منطقه، ضروریترین رکن مدیریت منابع طبیعی است. هر گزارش کوچک از سوی شهروندان در مورد تخلفات، میتواند از تخریب هکتارها از عرصههای طبیعی جلوگیری کند.
رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان سبزوار، در ادامه ضمن اشاره به عملیاتهای میدانی اخیر، بر برخورد بدون اغماض با هرگونه تعرض به عرصههای طبیعی تأکید کرد و گفت: در جریان گشتهای اخیر یگان حفاظت، با همکاری اهالی منطقه، توانستیم از پیشروی برخی تخریبها جلوگیری کنیم. این موفقیت نشان داد که وقتی اراده مردم و دستگاه اجرایی همسو شود، متخلفان جایی برای فعالیت نخواهند داشت.
وی با خطاب قرار دادن قاچاقچیان چوب و تخریبکنندگان عرصهها، هشدار داد: عرصههای منابع طبیعی خط قرمز ماست. هرگونه تعرض به این سرمایههای ملی با هماهنگی کامل دستگاه قضایی و نیروی انتظامی، با برخوردهای قانونی سخت و بدون هیچگونه کوتاهی مواجه خواهد شد. قطعاً اجازه نخواهیم داد سودجویان با تخریب طبیعت، آینده زیستمحیطی سبزوار را به بهای منافع کوتاهمدت خود قربانی کنند.
کیانیفرد ضمن تأکید بر ضرورت تداوم تعاملات میان دستگاههای اجرایی، خواستار حمایت حداکثری دولت و نهادهای نظارتی برای تجهیز یگانهای حفاظتی شد.
اهمیت ایجاد انگیزههای اقتصادی برای جوامع محلی
وی همچنین بر اهمیت ایجاد انگیزههای اقتصادی برای جوامع محلی در راستای حفاظت از تاغزارها تأکید و اظهار کرد: برای اینکه حفاظت از این عرصهها به یک الگوی پایدار تبدیل شود، باید راهکارهایی فراهم کرد که مردم محلی را به عنوان شریک و نگهبان این سرمایهها بشناسند و از طریق ایجاد فرصتهای زیستمحیطی، آنها را در مسیر صیانت از طبیعت با مدیریت منابع طبیعی همگام کنیم.
رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری سبزوار در ادامه با اشاره به نقش حیاتی تاغزارها در مهار بیابانزایی، گسترش روانابها و حفاظت از خاک، گفت: تاغزارهای سبزوار به مثابه کمربند سبز دفاعی در برابر حرکت شنهای روان عمل میکنند و هرگونه آسیب به آنها، امنیت خاک، آب و سکونتگاههای انسانی منطقه را بهطور مستقیم تهدید میکند.
وی با انتقاد از عوامل انسانی مؤثر در این تخریب، تأکید کرد: برداشت بیرویههای دامی، قطع غیرمجاز و تخریب زیستگاهها، مهمترین عواملی هستند که روند تخریب این عرصهها را شتاب بخشیدهاند.
کیانیفرد با بیان اینکه تداوم این روند، خطر تبدیل بخشهایی از مراتع شهرستان به کانونهای فعال گرد و غبار را به دنبال دارد، خاطرنشان کرد: اگر پایش و مقابله با عوامل تخریب در همین مقطع زمانی صورت نگیرد، احیای این عرصهها در آینده نیازمند هزینههای چند برابری خواهد بود و خسارت وارد شده به عرصههای طبیعی، به پدیدهای غیرقابل بازگشت تبدیل میشود.
رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری سبزوار در پایان بر ضرورت همکاری دهیاریها، شوراها، دامداران و جوامع محلی با دستگاههای ناظر تأکید کرد و گفت: حفاظت از تاغزارها وظیفهای همگانی است و تنها با مشارکت مردم و تشکلهای زیستمحیطی میتوان این سرمایههای گرانبهای طبیعی را برای نسلهای آینده حفظ کرد.
انتهای پیام
