فارس از استانهای مهم کشاورزی کشور محسوب میشود و تقریباً تمامی شهرستانهای آن از ظرفیتهایی در حوزه کشاورزی و دامپروری برخوردارند؛ اما فاصله میان میزان تولید و ظرفیت فرآوری محصولات، یکی از چالشهایی است که موجب میشود بخشی از محصولات و حتی دام تولیدشده در شهرستانها برای فرآوری و استفاده در صنایع تبدیلی به خارج از منطقه منتقل شود.
شهرستان فسا نمونهای از این وضعیت است؛ شهرستانی که از ظرفیت قابلتوجهی در حوزه دامپروری برخوردار است، اما نبود صنایع تبدیلی متناسب با این ظرفیت باعث میشود دام به صورت زنده به سایر استانها منتقل شود. در چنین شرایطی، بخش مهمی از ارزش افزوده محصول در خارج از منطقه ایجاد میشود و فرصتهای اشتغال و سرمایهگذاری مرتبط با آن نیز نصیب شهرستان نمیشود.
تجربه شهرستانهای مختلف فارس نشان میدهد که اگر برای هر منطقه متناسب با ظرفیتهای تولیدی آن، صنایع تبدیلی تعریف و زیرساختهای لازم فراهم شود، علاوه بر ایجاد اشتغال مستقیم و غیرمستقیم، میتوان زنجیره تولید تا مصرف را در همان منطقه تکمیل کرد. این رویکرد میتواند اقتصاد محلی را فعالتر کرده و از تمرکز فرصتهای اقتصادی در مرکز استان بکاهد.
از سوی دیگر، توسعه صنایع تبدیلی صرفاً به معنای ایجاد واحدهای صنعتی جدید نیست، بلکه سورتینگ، بستهبندی، فرآوری و تکمیل زنجیره ارزش محصولات نیز بخشی از این فرآیند محسوب میشود؛ ظرفیتی که در صورت پیوند با بخشهای دیگری همچون گردشگری میتواند محصولات بومی فارس را از یک محصول خام به کالایی با ارزش افزوده و قابلیت رقابت بیشتر تبدیل کند.
هدایت سرمایهگذاریها بر اساس آمایش سرزمین
معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری فارس در گفتوگو با ایسنا، در پاسخ به این دغدغه با اشاره به وضعیت صنایع تبدیلی در استان گفت: صنایع تبدیلی در برخی موارد در استان قوی است، اما اگر در یک شهرستان مازاد مصرف یک محصول کشاورزی وجود داشته باشد، صنایع تبدیلی سایر شهرستانها پاسخگو هستند.
مسعود گودرزی با تأکید بر اینکه پیشنهاد هدایت صنایع تبدیلی متناسب با ظرفیتهای هر شهرستان صحیح است، افزود: ما آمایش داریم و بر همین اساس تلاش میکنیم سرمایهگذاریها را در مسیر درست هدایت کنیم.
وی ادامه داد: درگیر جنگ شدیم وگرنه اطلس سرمایهگذاری استان نهایی شده بود و الزام وامها نیز بر همین اساس است و تسهیلات را به افرادی اعطا میکنیم که به دنبال ایجاد صنایع کوچک، بنگاههای زودبازده و ایجاد اشتغال باشند.
این رویکرد، در صورت تکمیل و اجرای دقیق، میتواند مسیر سرمایهگذاری در شهرستانها را از سرمایهگذاریهای پراکنده به سمت فعالیتهایی هدایت کند که با ظرفیت واقعی هر منطقه همخوانی بیشتری دارند؛ موضوعی که در نهایت میتواند به تکمیل زنجیره تولید در همان محل کمک کند.
زیرساختهایی که هنوز برای صنایع تبدیلی کافی نیست
غلامرضا توکل، رئیس مجمع نمایندگان فارس در مجلس شورای اسلامی نیز در گفتوگو با ایسنا با تأکید بر ظرفیت حوزههای انتخابیه مختلف استان در این زمینه گفت: امروز در هر حوزه انتخابیه، با توجه به محصولاتی که تولید میشود، میتوان از ظرفیت سورت، بستهبندی و صنایع تبدیلی برای ایجاد اشتغال و رونق اقتصادی استفاده کرد، اما زیرساختها آنطور که باید فراهم نشده است.
نماینده مردم سروستان، خرامه و کوار در مجلس شورای اسلامی ادامه داد: در سروستان نیز دو موضوع در حوزه صنایع تبدیلی در حال پیگیری است و برخی واحدهای متروکه که سالها فعال نبودهاند، در حال تعمیر، ترمیم و احیا هستند.
وی در ادامه با بیان اینکه توسعه صنایع تبدیلی میتواند به اشتغالزایی و رونق اقتصادی کمک کند، گفت: همه نمایندگان استان بهدنبال رونق اقتصاد، کسبوکار و اشتغال هستند و باید از امکانات و محصولات هر شهرستان در زمینه سورت، بستهبندی و صنایع تبدیلی استفاده شود.
اظهارات توکل نشان میدهد که در کنار ایجاد واحدهای جدید، احیای ظرفیتهای موجود نیز میتواند بخشی از مسیر توسعه صنایع تبدیلی در فارس باشد؛ بهویژه در شرایطی که برخی واحدهای تولیدی و صنعتی سالها از چرخه فعالیت خارج بودهاند و بازگرداندن آنها به مدار تولید میتواند با هزینه و زمان کمتری نسبت به ایجاد واحدهای جدید انجام شود.
مدل سرمایهگذاری نیازمند بازنگری است
رئیس جهاد کشاورزی فارس، اما یکی دیگر از موانع توسعه صنایع تبدیلی را در شیوه سرمایهگذاری میداند و در پاسخ به این دغدغه ایسنا گفت: به مدل سرمایهگذاری در استان ایراد داریم؛ اینکه زمین در اختیار سرمایهگذار قرار گیرد، تسهیلات نیز پرداخت شود و تمام مراحل اخذ مجوز نیز از سوی دولت دنبال شود، مدل مناسبی برای سرمایهگذاری نیست.
احد بهجت حقیقی افزود: فرهنگ سرمایهگذاری در استان باید اصلاح شود و یکی از دلایل این موضوع، شرایط اقتصادی و بیثباتی است که موجب نگرانی سرمایهگذاران میشود.
این دیدگاه، مسئله صنایع تبدیلی را از سطح کمبود زیرساخت فراتر میبرد و به ضرورت اصلاح فرآیند سرمایهگذاری نیز مرتبط میکند. به عبارتی، حتی در صورت وجود محصول، زمین و تسهیلات، چنانچه سرمایهگذار نسبت به شرایط اقتصادی و آینده فعالیت خود اطمینان نداشته باشد، توسعه پایدار این صنایع با دشواری مواجه خواهد شد.
پیوند کشاورزی، صنایع تبدیلی و گردشگری
معاون هماهنگی امور گردشگری و زیارت استانداری فارس، نیز توسعه صنایع تبدیلی را ظرفیتی فراتر از فرآوری صرف محصولات کشاورزی میداند و گفت: توسعه صنایع تبدیلی در مناطق کشاورزی تنها به فرآوری محصولات محدود نمیشود و با ارتقای کیفیت محصولات بومی میتواند ظرفیتهای اقتصادی و گردشگری منطقه را نیز همزمان تقویت کند.
مهدی پارسایی افزود: ایجاد زیرساختهای فرآوری، سورتینگ و بستهبندی محصولات کشاورزی، زمینه استفاده مناسبتر از ظرفیتهای تولیدی مناطق را فراهم میکند و میتواند ارزش افزوده بیشتری برای محصولات بومی ایجاد کند.
معاون هماهنگی امور زائرین و گردشگری استانداری فارس ادامه داد: همافزایی میان بخشهای مختلف و پیوند ظرفیتهای کشاورزی با صنایع تبدیلی و گردشگری، میتواند زمینه شکوفایی اقتصادی مناطق مختلف استان را فراهم کند.
از این منظر، صنایع تبدیلی میتواند نقشی فراتر از یک حلقه صنعتی در زنجیره کشاورزی ایفا کند؛ محصولی که در یک شهرستان تولید میشود، در همان منطقه فرآوری و بستهبندی شده و حتی میتواند به بخشی از ظرفیت گردشگری و اقتصادی آن منطقه تبدیل شود. این چرخه، در صورت شکلگیری، امکان ماندگاری بخش بیشتری از درآمد حاصل از تولید را در همان شهرستان فراهم میکند.
تکمیل زنجیره تولید؛ راهی برای ماندگاری ارزش افزوده در شهرستانها
به گزارش ایسنا، برآیند دیدگاههای مطرحشده نشان میدهد که توسعه صنایع تبدیلی در فارس نیازمند مجموعهای از اقدامات همزمان است؛ از یک سو باید ظرفیتهای تولیدی و مزیتهای هر شهرستان بهدرستی شناسایی و سرمایهگذاریها بر اساس آمایش سرزمین هدایت شود و از سوی دیگر، زیرساختهای لازم برای سورت، بستهبندی و فرآوری محصولات توسعه یابد.
در کنار این موارد، احیای واحدهای متروکه، اصلاح مدل سرمایهگذاری و کاهش نگرانی سرمایهگذاران نسبت به شرایط اقتصادی نیز از جمله الزامات توسعه این بخش است. در واقع، نمیتوان صرفاً با اعطای زمین و تسهیلات انتظار داشت صنایع تبدیلی به شکل پایدار توسعه پیدا کنند؛ بلکه سرمایهگذاری باید بر مبنای مزیت واقعی منطقه، بازار مصرف، ظرفیت تولید و امکان تکمیل زنجیره ارزش انجام شود.
اگر این زنجیره در شهرستانهای فارس شکل بگیرد، محصول کشاورزی دیگر الزاماً بهعنوان ماده خام از منطقه خارج نمیشود و بخشی از فرآوری، بستهبندی، اشتغال و ارزش افزوده در همان محل باقی میماند. در چنین شرایطی، صنایع تبدیلی میتواند از یک حلقه مفقوده در بخش کشاورزی به موتور محرک اقتصاد محلی تبدیل شود؛ موتوری که علاوه بر تقویت تولید و اشتغال، ظرفیتهای بومی، گردشگری و اقتصادی شهرستانها را نیز به یکدیگر پیوند میدهد.
انتهای پیام
