حسین سرچاهی در گفت و گو با ایسنا اظهار کرد: سرمای ابتدای فصل، گرمای شدید در خرداد و تیرماه، نوسانات دما، باد و طوفان در زمان گلدهی و تشکیل میوه، خشکسالی، کاهش دسترسی به آب و خاموشی چاههای کشاورزی از مهمترین عوامل مؤثر بر کاهش تولید پسته در استان بودهاند.
وی افزود: برآورد میشود میزان کاهش محصول نسبت به سال گذشته حدود چهار هزار و ۸۵۰ تن باشد، هرچند آمار نهایی پس از پایان برداشت و جمعبندی اطلاعات شهرستانها مشخصتر خواهد شد.
به گفته سرچاهی، کاهش تولید امسال را نمیتوان صرفاً به خشکسالی نسبت داد، چراکه مجموعهای از عوامل اقلیمی و مدیریتی در کنار یکدیگر بر عملکرد باغها اثر گذاشتهاند. تنش آبی توان درخت را برای تولید محصول کاهش داده و از سوی دیگر، نوسانات دمایی، گرمای شدید و وقوع باد و طوفان در دوره گلدهی و تشکیل میوه میتواند موجب اختلال در گردهافشانی، ریزش گل و خوشه، پوکی و کاهش مغزدهی شود.
افزایش سطح باغها بدون افزایش بهرهوری آب، راهکار آینده نیست
معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی خراسانجنوبی با اشاره به توسعه سطح زیرکشت پسته در استان، گفت: افزایش سطح باغها الزاماً به افزایش متناسب تولید منجر نمیشود، زیرا بخشی از باغهای جدید هنوز به سن باردهی اقتصادی نرسیدهاند و در مقابل، بخشی از باغهای قدیمی با افت سطح آب زیرزمینی، شوری آب و خاک، ضعف تغذیهای، فرسودگی درختان، تراکم نامناسب، آفات و بیماریها و مدیریت سنتی آبیاری و تغذیه مواجه هستند.
وی ادامه داد: با توجه به افت سفرههای زیرزمینی و محدودیت منابع آبی، بازنگری در الگوی کشت در برخی مناطق ضروری است و توسعه پسته باید بر اساس ظرفیت آبی، کیفیت آب و خاک، میزان شوری و توان اقتصادی منطقه انجام شود.
سرچاهی تأکید کرد: در مناطق بحرانی، توسعه سطح زیرکشت بدون تأمین آب پایدار میتواند به کاهش بهرهوری، خشکیدگی باغها و تشدید افت منابع آب منجر شود؛ بنابراین سیاست آینده باید از «افزایش سطح زیرکشت» به سمت «تولید بیشتر با آب کمتر» حرکت کند.
وی درباره میزان نیاز آبی باغهای پسته نیز گفت: مصرف آب به عواملی مانند سن باغ، نوع خاک، اقلیم، کیفیت آب، فاصله درختان و شیوه آبیاری بستگی دارد، اما بهطور تقریبی باغهای پسته به حدود هشت هزار مترمکعب آب در هکتار نیاز دارند.
معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی خراسانجنوبی توسعه سامانههای نوین آبیاری، آبیاری کمفشار و تحت فشار، استفاده از پوشش مناسب خاک، اصلاح بافت خاک و زمانبندی مناسب آبیاری را از راهکارهای کاهش مصرف آب دانست و افزود: همراهی باغداران با روشهای نوین افزایش یافته، اما هزینه اجرای این طرحها، محدودیت اعتبارات، خرد بودن برخی اراضی و مشکلات فنی موجب شده است که همچنان به آموزش، تسهیلات و حمایت بیشتری نیاز باشد.
اصلاح باغهای کمبازده؛ اولویت به جای توسعه بیضابطه
سرچاهی با اشاره به ضرورت اصلاح باغهای کمبازده گفت: برنامه اصلاح باغها باید با شناسایی باغهای کمبازده، بررسی علت کاهش عملکرد و انتخاب روش مناسب انجام شود. حذف و جایگزینی درختان فرسوده، اصلاح تراکم و آرایش کاشت، اصلاح سیستم آبیاری و زهکشی، کاهش شوری خاک، هرس اصولی، تغذیه بر اساس آزمون خاک و برگ، مدیریت گردهافشانی و کنترل تلفیقی آفات از جمله اقدامات ضروری در این زمینه است.
وی استفاده از ارقام و پایههای سازگار با شرایط منطقه را نیز مورد تأکید قرار داد و گفت: هدف اصلی باید افزایش عملکرد در واحد سطح، کاهش مصرف آب و ارتقای کیفیت محصول باشد، نه صرفاً افزایش مساحت باغها.
به گفته وی، وضعیت تغذیه باغهای پسته در استان یکسان نیست و در حالی که در برخی باغها مصرف کود بر اساس آزمون خاک و برگ انجام میشود، در برخی دیگر کوددهی به شکل سنتی، نامتوازن یا بدون برنامه صورت میگیرد.
سرچاهی خاطرنشان کرد: کمبود برخی عناصر غذایی میتواند موجب ضعف رشد، کاهش تشکیل میوه، پوکی و کاهش مغزدهی شود و از سوی دیگر، مصرف بیش از اندازه کود نیز میتواند شوری خاک، رشد نامتوازن و آسیب به ریشه را به دنبال داشته باشد؛ بنابراین مصرف کود باید بر اساس آزمون خاک و برگ و نیاز واقعی درخت انجام شود.
وی درباره آینده تولید پسته در استان نیز گفت: اگر روند خشکسالی و تغییرات اقلیمی ادامه پیدا کند، تولید پسته با نوسان بیشتر، افزایش هزینه تولید و کاهش بهرهوری آب روبهرو خواهد شد، اما این محصول همچنان میتواند یکی از مزیتهای اقتصادی خراسانجنوبی باشد؛ مشروط بر اینکه توسعه آن بر پایه مدیریت منابع آب و دانش فنی انجام شود.
معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی خراسانجنوبی، توقف توسعه بیضابطه باغها در مناطق فاقد آب پایدار، اصلاح باغهای کمبازده، استفاده از ارقام مقاوم، توسعه آبیاری نوین، مدیریت تغذیه و آفات، بهرهگیری از دادههای هواشناسی، اصلاح بیمه و توسعه فرآوری و صادرات را از الزامات حفظ این مزیت اقتصادی عنوان کرد.
وی درباره وضعیت اقتصادی محصول پسته در سال جاری نیز اظهار کرد: کاهش تولید از نظر عرضه میتواند زمینه افزایش قیمت را فراهم کند، اما افزایش قیمت لزوماً به معنای افزایش سود باغدار نیست، چراکه هزینههای آب، کارگر، کود، سم، حملونقل و فرآوری سهم قابل توجهی از درآمد باغداران را به خود اختصاص میدهد.
سرچاهی افزود: کیفیت محصول، درصد مغزدهی، نوع رقم، زمان فروش، دسترسی به بازار و میزان وابستگی به واسطهها نیز بر سودآوری باغدار اثرگذار است و توسعه صنایع فرآوری، بستهبندی، فروش مستقیم و صادرات میتواند سهم تولیدکننده را از ارزش نهایی محصول افزایش دهد.
وی همچنین با اشاره به خسارتهای ناشی از شرایط اقلیمی گفت: حمایت از باغداران باید دربرگیرنده پرداخت غرامت بیمه، امهال وامهای کشاورزی، تسهیلات کمبهره برای اصلاح باغ، کمک به اجرای آبیاری نوین، تأمین نهاده و کود، آموزش و مشاوره فنی و بازسازی باغهای آسیبدیده باشد.
معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی خراسانجنوبی درباره بیمه محصولات کشاورزی نیز گفت: بیمه در کاهش ریسک تولید مؤثر است، اما اصلاح سازوکار آن باید با افزایش دقت ارزیابی خسارت، پوشش بهتر خسارتهای ناشی از گرما، باد، سرما و تنش آبی، پرداخت سریعتر غرامت و توجه به نوسان عملکرد و کیفیت محصول همراه باشد.
وی افزایش سهم دولت و صندوق در پرداخت حق بیمه را نیز از موضوعات مهم در حمایت از باغداران دانست.
بررسی روند تولید پسته در خراسانجنوبی نشان میدهد که تداوم خشکسالی و تغییرات اقلیمی، این محصول را با چالشهای جدی مواجه کرده است؛ از این رو، مسیر آینده این بخش بیش از آنکه به توسعه سطح باغها وابسته باشد، به افزایش بهرهوری، مدیریت منابع آب، اصلاح باغهای موجود و سازگاری با شرایط اقلیمی وابسته خواهد بود.
انتهای پیام
