علی شریعتی‌مقدم در گفت‌وگو با ایسنا درباره چالش‌های پایداری کشت زعفران در مواجهه با بحران آب و اقلیم با اشاره به چالش‌های ناشی از تغییرات اقلیمی و بحران آب، بر ضرورت بهره‌گیری از الگوهای موفق تولیدی و پیاده‌سازی استانداردهای بین‌المللی جهت پایداری تولید کشاورزی تأکید و اظهار کرد: برای ارائه راهکار، ابتدا باید با واقعیت‌های موجود مواجه شویم. الگوهایی از شرکت‌ها و تولیدکنندگان نمونه در اختیار است که فراتر از صرفه‌جویی در مصرف آب، توانسته‌اند با تولید بیش از ۳۰ کیلوگرم در هکتار، بهره‌وری را به شدت افزایش دهند.
وی ادامه داد: این الگوها بارزترین نمونه از آنچه باید در حوزه بهره‌وری و مقابله با تغییرات اقلیمی انجام داد، هستند. از آنجایی که تغییرات اقلیمی یک موضوع گسترده جهانی است که در کشور متأسفانه با چالش مصرف نادرست آب، ابعاد پیچیده‌تری یافته، باید دقت بسیار بالایی در استفاده از این الگوهای موفق داشته باشیم.
شریعتی مقدم در ادامه با اشاره به آسیب‌پذیری تولیدکنندگان، بیان کرد: کشاورزان در مواجهه با این تغییرات آسیب می‌بینند که برای این امر، نیاز مبرم به پیش‌بینی سازوکارهای خاص جهت پایدارسازی منافع تولیدکنندگان وجود دارد. یکی از این راهکارها، پیاده‌سازی استانداردهای تجاری نظیر «تجارت منصفانه» (Fair Trade) است. این استاندارد به خریداران، بازرگانان و شرکت‌های بسته‌بندی و فرآوری کمک می‌کند تا با اثبات حمایت از پایداری تولید کشاورزی و حمایت مستقیم از تولیدکنندگان زعفران و سایر محصولات، از این موضوع به عنوان یک مزیت رقابتی برای حضور در بازارهای جهانی استفاده کنند.
عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی خراسان رضوی بر اهمیت تغییر مدل‌های تولید تأکید کرد و گفت: بخش مهم‌تر این تحول، می‌تواند در قالب «کشاورزی قراردادی» و «کشاورزی تجاری» شکل بگیرد؛ مدل‌هایی که موضوع پایداری را ریشه‌دار کرده و آن را به مسیری طولانی‌تر و مستحکم‌تر تبدیل می‌کنند. همچنین، پیاده‌سازی استانداردهای متنوع کشاورزی نظیر «مدیریت خوب کشاورزی» (GAP) و رویکردهای «کشاورزی اکولوژیک« (Agroecology) می‌تواند جنبه‌های مختلف تولید را با مسئولیت‌پذیری بیشتر پیوند دهد که در نهایت منجر به منافع مستقیم اقتصادی برای تولیدکنندگان خواهد شد. این فرآیند می‌تواند از طریق آموزش‌های تخصصی و در اختیار گذاشتن نهاده‌های استاندارد، محقق شود.
ضرورت اتحاد تولیدکنندگان و گذار به ساختارهای بزرگ کشاورزی
شریعتی‌مقدم با اشاره به تغییر رویکرد نسل جدید کشاورزان و افزایش هوشیاری آن‌ها نسبت به تحولات اقتصادی و نوسانات نرخ ارز، بر اهمیت تولید محصولات صادرات‌محور برای جبران کاهش ارزش پول ملی تأکید و تصریح کرد: کشاورزان امروز نسبت به دهه‌های گذشته، از درک بسیار بالاتری از ارزش واقعی محصولات خود و جایگاه آن‌ها در بازار جهانی برخوردارند؛ لذا تولیداتی نظیر زعفران باید با نگاهی استراتژیک تولید شوند.
وی با نقد پراکندگی تولید و اشاره به ضرورت عبور از مدل‌های سنتی، پیشنهاد ایجاد ساختارهای بزرگ‌تر و سازمان‌یافته‌تر را مطرح کرد و گفت: باید از مدل‌هایی الگوبرداری کنیم که در آن تولیدکنندگان کوچک از طریق تجمّع در قالب شرکت‌های بزرگ کشاورزی یا نهادهای هم‌افزا، از قدرت چانه‌زنی جمعی برای تضمین منافع خود استفاده می‌کنند. هدف باید ایجاد مجموعه‌هایی باشد که شامل زنجیره کامل از تولیدکنندگان، صادرکنندگان و فعالان حوزه فرآوری باشد تا بتوانیم در رقابت‌های بین‌المللی حضور مستدامی داشته باشیم.
عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی خراسان رضوی با اشاره به اینکه چالش اصلی، فراتر از نوسانات قیمتی در بازه‌های زمانی کوتاه است، تصریح کرد: بحران اصلی؛ در حوزه رقابت‌پذیری بین‌المللی نهفته است. برای عبور از این چالش، نیازمند آن هستیم که نه تنها تولیدکنندگان پیشرو، بلکه سطح متوسط تولید در کشور نیز از نظر کمیت، کیفیت و بهره‌وری اقتصادی ارتقا یابد.
وی خاطرنشان کرد: دستیابی به این هدف، مستلزم نگاهی جامع به کل زنجیره ارزش است؛ از تولیدکننده گرفته تا فعالان بخش خشک کردن، بسته‌بندی، بازاریابی و حتی ارائه‌دهندگان خدمات فنی. با ایجاد هماهنگی میان این اجزا و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین و اتوماسیون، می‌توان علاوه بر کاهش هزینه‌های تولید، رقابت‌پذیری محصول ایرانی را در بازارهای جهانی به شکلی چشمگیر افزایش داد.
شریعتی‌مقدم بر ضرورت ورود به عصر دیجیتال در صنعت زعفران تأکید کرد و افزود: با وجود اینکه بیش از ۹۰ درصد تولید جهانی زعفران در ایران انجام می‌شود، اما هنوز در استفاده از ابزارهای پیشرفته اقتصاد دیجیتال برای بازآفرینی ارزش محصول و توسعه بازار، عقب مانده‌ایم.
وی با اشاره به پتانسیل‌های موجود، بیان کرد: استفاده از ابزارهای نوین اقتصاد دیجیتال، از جمله فناوری‌های مبتنی بر دانش و سرمایه مانند توکن‌سازی محصولات، می‌تواند کریدورهای جدیدی برای توسعه بازار و جذب سرمایه ایجاد کند. این رویکرد، فراتر از یک بحث تئوریک، راهکاری عملیاتی برای بازآفرینی ارزش افزوده در زنجیره تأمین است.
عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی خراسان رضوی همچنین بر خلأ موجود در زیرساخت‌های فنی تأکید کرد و گفت: یکی از بزرگ‌ترین چالش‌ها، نبود یک سیستم یکپارچه برای کدگذاری مزارع و ردیابی محصول است. پیاده‌سازی این سیستم‌های ردیابی، مکمل فناوری‌های دیجیتال بوده و می‌تواند اصالت و کیفیت محصول را به شکلی علمی به بازارهای جهانی اثبات کند؛ موضوعی که برای ارتقای جایگاه زعفران ایران در سطح بین‌المللی حیاتی است.
ضرورت اصلاح تعهدات ارزی و توسعه سامانه رهگیری و برند جمعی برای نجات صادرات زعفران
شریعتی‌مقدم با اشاره به موانع پیش‌روی صادرات زعفران، گره‌های کور مقررات و تعهدات ارزی را نخستین و مهم‌ترین مسئله این حوزه دانست و اظهار کرد: از سوی اتاق بازرگانی و اتحادیه‌های مختلف از جمله اتحادیه گیاهان دارویی و زعفران، مکاتبات متعددی با ارکان حاکمیتی از جمله بانک مرکزی، وزارت اقتصاد، وزارت جهاد کشاورزی، وزارت صمت و سازمان توسعه تجارت داشته‌ایم؛ که این امر در سطح وزرا و معاونان مرتبط بود. در سال‌های گذشته برخی تلاش‌هایی صورت گرفته، اما متأسفانه مشکلات حل نشده و صادرکنندگان هنوز نتوانسته‌اند به چرخه فعالیت سالم خود بازگردند.
وی تصریح کرد: از جمله اشتباهات راهبردی که باید اصلاح شود، تعیین قیمت‌های غیرواقعی در گذشته است. بدهی عرضه صادرکنندگان در کمیته اقدام ارزی اثبات شده، اما بانک مرکزی متأسفانه به تعهد خود عمل نکرده است. این اقدام به عنوان یک خطای اقتصادی در تاریخ صادرات و تجارت خارجی کشور ثبت خواهد شد و کسانی که با اقدامات نابخردانه خود به صادرات زعفران ضربه زدند و حاضر نشدند اشتباهات اثبات‌شده خود را بپذیرند و جبران کنند، در تاریخ محکوم خواهند شد. به نظر می‌رسد تنها راه نجات صادرات زعفران این است که این اشکالات اصلاح شود تا صادرکنندگان بتوانند به چرخه صادرات بازگردند.
شریعتی‌مقدم با اشاره به سامانه‌های رهگیری محصول، گفت: توکن ارز(ورود زعفران به حوزه رمز ارزها) کردن گل زعفران و شناسنامه‌دار کردن مزارع، فعالیت‌های اولیه آغاز شده است. برند جمعی که به صورت دقیق و در قالب یک نظام جامع مدیریت شود، می‌تواند نقطه عطفی برای معرفی و شناسایی زعفران و به‌ویژه تضمین اصالت آن در سطح بین‌المللی باشد.
انتهای پیام
