استان زنجان را نمیتوان تنها با بناهای تاریخی، جاذبههای طبیعی و آثار فرهنگی آن معرفی کرد؛ بخش مهمی از هویت این استان در دل زندگی مردم، غذاهای محلی، محصولات کشاورزی، صنایعدستی، آیینها و سنتهایی نهفته است که نسل به نسل منتقل شدهاند.
در سالهای اخیر، برگزاری جشنوارههای موضوعی در نقاط مختلف استان، فرصتی فراهم کرده تا این ظرفیتها از دل جامعه محلی بیرون آمده و در معرض دید گردشگران قرار گیرد، رویدادهایی که یک محصول، غذا، آیین یا شیوه زندگی را بهانهای برای معرفی یک مقصد گردشگری قرار میدهند.
در سال جاری نیز این روند ادامه پیدا کرده و پس از برگزاری جشنواره لواشک در خرمدره و جشنواره آش در زنجان، حال نوبت به جشنوارههایی همچون کوچ عشایر طارم، سرآشپزان، گوشت و کباب سجاس و انگور درسجین رسیده است.
جشنواره، ویترین ظرفیتهای یک مقصد
جشنوارههای گردشگری زمانی میتوانند اثرگذاری واقعی داشته باشند که از برگزاری یک برنامه چند ساعته یا چندروزه فراتر بروند و به معرفی مجموعهای از ظرفیتهای مقصد منجر شوند.
غذا، محصول کشاورزی، صنایع دستی یا یک آیین سنتی میتواند نقطه شروع سفر گردشگر باشد، اما مقصد زمانی میتواند از این حضور بهره اقتصادی و گردشگری ببرد که جاذبههای دیگر آن نیز در کنار جشنواره معرفی شوند. از این منظر، جشنوارهها را میتوان نوعی «ویترین گردشگری» دانست، ویترینی که در آن نه فقط محصول اصلی، بلکه فرهنگ، تاریخ، مردم، سبک زندگی و توانمندیهای اقتصادی منطقه نیز به نمایش گذاشته میشود.
طی روزهای گذشته دو جشنواره در حوزه غذا و محصولات بومی در استان برگزار شد؛ جشنواره لواشک در خرمدره و جشنواره آش در زنجان.
غذا و محصولات خوراکی یکی از ملموسترین بخشهای فرهنگ هر منطقه هستند و به همین دلیل ظرفیت بالایی برای تبدیل شدن به جاذبه گردشگری دارند.
جشنوارههای غذایی میتوانند علاوه بر معرفی فرهنگ غذایی یک منطقه، زمینهای برای عرضه مستقیم محصولات تولیدکنندگان محلی، بانوان فعال در مشاغل خانگی و صاحبان کسبوکارهای خرد ایجاد کنند. در چنین رویدادهایی، گردشگر تنها یک غذای محلی یا محصول بومی را تجربه نمیکند، بلکه با بخشی از فرهنگ و سبک زندگی جامعه میزبان نیز آشنا میشود؛ موضوعی که میتواند تجربه سفر را ماندگارتر کند.
طارم، روایت کوچ و زندگی عشایری
در شهرستان طارم نیز از امروز جشنواره کوچ عشایر آغاز میشود، رویدادی که قرار است بخشی از سنتها، آیینها و توانمندیهای اجتماعی عشایر منطقه را در معرض دید گردشگران و علاقهمندان قرار دهد.
رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان طارم در همین رابطه با اشاره به اهداف برگزاری این جشنواره، اظهار میکند: این رویداد با هدف معرفی سنتها و آیینهای دیرین عشایری و معرفی توانمندیهای اجتماعی این قشر برگزار میشود و میتواند فرصتی برای آشنایی بیشتر جامعه با فرهنگ و سبک زندگی عشایر باشد.
رضا احمدی میافزاید: همزمانی جشنواره کوچ عشایر با هفته وحدت، فرصت مناسبی برای نمایش همگرایی فرهنگی و تقویت پیوندهای اجتماعی است و میتواند جلوهای از وحدت و تنوع فرهنگی منطقه را به نمایش بگذارد.
رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان طارم با اشاره به برنامههای پیشبینی شده برای این جشنواره، ادامه میدهد: اجرای برنامههای متنوع بومی و محلی از جمله موسیقی و رقصهای ترکی و تالشی از بخشهای شاخص این رویداد است که جلوههایی از غنای فرهنگی و تنوع آداب و رسوم مناطق مختلف را برای بازدیدکنندگان روایت میکند.
او خاطرنشان میکند: برگزاری جشنواره کوچ عشایر تنها یک رویداد فرهنگی نیست، بلکه فرصتی برای قدردانی از تلاشهای این قشر پرتلاش و معرفی سبک زندگی اصیل عشایری به جامعه است، موضوعی که میتواند در کنار ظرفیتهای طبیعی و فرهنگی طارم، به تقویت گردشگری منطقه نیز کمک کند.
سجاس، پیوند غذا، صنایع دستی و اقتصاد محلی
در شهر سجاس نیز سومین جشنواره «سرآشپزان، گوشت و کباب سجاس» روزهای ۲۵، ۲۶ و ۲۷ شهریور برگزار خواهد شد، رویدادی که همزمان با ششمین دوره نمایشگاه و فروشگاه صنایع دستی و مشاغل خانگی برگزار میشود.
معصومه شیری، رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی شهرستان خدابنده، برگزاری این جشنواره را گامی مؤثر برای معرفی ظرفیتهای گردشگری و تقویت اقتصاد محلی میداند.
وی با اشاره به اهمیت جشنوارههای بومی و محلی به خبرنگار ایسنا، میگوید: این رویدادها علاوه بر حفظ و احیای سنتهای غذایی منطقه، از ابزارهای مؤثر برای جذب گردشگر و معرفی ظرفیتهای شهرهای تاریخی مانند سجاس به شمار میروند.
به گفته شیری، سجاس به دلیل پیشینه تاریخی و فرهنگ غنی خود ظرفیتهای قابلتوجهی برای تبدیل شدن به مقصد گردشگری دارد و جشنواره میتواند بهعنوان ویترینی برای معرفی این توانمندیها عمل کند.
همزمانی جشنواره با نمایشگاه صنایعدستی و مشاغل خانگی نیز فرصتی برای حضور هنرمندان و تولیدکنندگان بومی فراهم کرده است تا محصولات خود را بدون واسطه در معرض دید و خرید گردشگران قرار دهند.
شیری با اشاره به این موضوع، ادامه میدهد: تلفیق هنر آشپزی با توانمندی بانوان در حوزه مشاغل خانگی، بستری برای حمایت از اقتصاد خرد و پایدار منطقه ایجاد میکند و میتواند در معرفی سوغات و محصولات غذایی سجاس در سطح استانی و حتی کشوری مؤثر باشد.
درسجین، جشنوارهای که به دل بافت تاریخی میرود
در شهرستان ابهر نیز روستای تاریخی درسجین از ۲۱ تا ۲۳ شهریور میزبان چهارمین جشنواره انگور خواهد بود؛ جشنوارهای که امسال با رویکردی متفاوت برگزار میشود.
رضا میرزاییپور، رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی شهرستان ابهر با اشاره به تغییر رویکرد در برگزاری این جشنواره، به خبرنگار ایسنا اظهار میکند: امسال برای ایجاد ارتباط عمیقتر گردشگران با فرهنگ و اصالت درسجین، جشنواره از فضاهای رسمی به دل منازل قدیمی و بافت تاریخی روستا منتقل شده است.
وی میافزاید: هدف این است که گردشگران در کنار آشنایی با محصول انگور، سبک زندگی بومی، معماری اصیل و مهماننوازی مردم درسجین را نیز از نزدیک تجربه کنند.
میرزاییپور با اشاره به ظرفیتهای تاریخی و گردشگری درسجین، میگوید: این روستا با برخورداری از بافت قدیمی و ارزشمند، ظرفیتهای قابل توجهی برای توسعه گردشگری روستایی دارد و برگزاری جشنواره در منازل اهالی میتواند به معرفی جاذبههای کمتر شناختهشده روستا کمک کند.
جشنواره انگور درسجین از ساعت ۱۶ تا ۲۰ برگزار میشود و علاوه بر ایجاد نشاط اجتماعی، با هدف تقویت حضور گردشگران و کمک به رونق اقتصادی اهالی طراحی شده است.
یک محصول، یک شهر، یک هویت
وجه مشترک این جشنوارهها را میتوان در یک مفهوم خلاصه کرد؛ تلاش برای تبدیل ظرفیت محلی به هویت گردشگری. وقتی نام یک محصول یا آیین در کنار نام یک شهر یا روستا قرار میگیرد، میتواند به مرور به بخشی از برند گردشگری آن مقصد تبدیل شود.
انگور، درسجین را روایت میکند، کباب و غذاهای محلی میتواند بخشی از هویت گردشگری سجاس را شکل دهد، کوچ و زندگی عشایری، طارم را با یک تجربه فرهنگی متفاوت پیوند میدهد و غذاهایی مانند آش و محصولاتی مانند لواشک نیز میتوانند بخشی از ظرفیت گردشگری خوراک استان باشند.
این همان نقطهای است که یک محصول محلی از یک کالای صرفاً مصرفی فراتر میرود و به بخشی از تجربه گردشگر تبدیل میشود.
جشنوارهها چگونه اقتصاد محلی را فعال میکنند؟
ورود گردشگر به یک جشنواره، صرفاً به حضور در محل برگزاری رویداد محدود نمیشود. گردشگر برای رفتوآمد، غذا، اقامت، خرید سوغات، صنایعدستی و محصولات محلی هزینه میکند و همین موضوع میتواند مجموعهای از کسبوکارهای محلی را فعال کند. در این میان، مشاغل خانگی و تولیدکنندگان خرد نیز میتوانند از این فرصت برای معرفی و فروش محصولات خود بهره ببرند.
به همین دلیل، جشنوارهها در صورت برنامهریزی مناسب، میتوانند حلقهای از زنجیره اقتصاد گردشگری را فعال کنند؛ از تبلیغ مقصد و جذب مسافر گرفته تا اقامت، پذیرایی، خرید و بازدید از جاذبههای گردشگری؛ اما مهمتر از درآمد مستقیم، فرصتی است که جشنواره برای شناساندن محصول و ایجاد بازار جدید در اختیار تولیدکنندگان محلی قرار میدهد.
با وجود همه ظرفیتهای موجود، موفقیت جشنوارهها زمانی پایدار خواهد بود که برگزاری آنها به هدف نهایی تبدیل نشود.جشنواره باید دروازه ورود گردشگر به یک مقصد باشد، نه تمام مقصد.
اگر گردشگری برای جشنواره انگور به درسجین سفر میکند، باید بافت تاریخی روستا نیز در برنامه سفر او قرار گیرد. بازدیدکننده جشنواره عشایر طارم میتواند با طبیعت، روستاها و ظرفیتهای فرهنگی منطقه آشنا شود و مسافر جشنواره سجاس نیز در کنار تجربه غذا، از جاذبههای تاریخی و فرهنگی شهر دیدن کند.
برای تحقق این هدف، اتصال جشنوارهها به تورهای گردشگری، معرفی جاذبههای پیرامونی، توسعه اقامتگاههای بومگردی، تقویت زیرساختها، تبلیغات هدفمند و عرضه حرفهای محصولات محلی ضروری است.
در چنین شرایطی، جشنواره از یک برنامه چندروزه به رویدادی برای بازاریابی و برندسازی مقصد تبدیل میشود.
انتهای پیام
