مهدی خورسند در گفتوگو با ایسنا با اشاره به برگزاری اجلاس هجدهم بریکس در میان بحرانهای غرب آسیا و جنگ اوکراین، به ظرفیت این نهاد برای حل مناقشات کشورهای عضو اشاره و اظهار کرد: باید از هر نهاد منطقهای و بینالمللی به اندازه ظرفیت، کارکرد و تعریفی که از خودش ارائه داده، انتظار داشت. بریکس ادعای حل مناقشات امنیتی یا نظامی را ندارد، اما قاعدتاً هر نهاد بینالمللی که دارای وزن اقتصادی، امنیتی، سیاسی، فرهنگی و امثال آن باشد، ساختاری دارد که میتواند بر مسائل، تنشها و حتی سوءتفاهمات بین کشورها غلبه کند.
وی با اشاره به اینکه امروز خود اعضای بریکس نیز دارای سوءتفاهمات بعضاً امنیتی هستند، اضافه کرد: هند و چین تا دو سال گذشته تقابل نظامی مرزی داشتند. این سوءتفاهمات مطمئنا بر کارکرد سازمانهایی که در آن عضو هستند تاثیرگذار است. با این وجود، در روزهای گذشته، دیده شد رئیسجمهور ما به درستی از ظرفیت اجلاس بریکس بهره برد و مظلومیت و حقانیت جمهوری اسلامی ایران در تنشها و جنگهای اخیر و جنایات آمریکا علیه کشورمان را بازتاب داد.
این تحلیلگر مسائل اوراسیا با بیان اینکه بازخورد اظهارات رئیسجمهور در بیانیه پایانی اجلاس قابل مشاهده است، افزود: در کنار متن بیانیه، دیدارهای دو و چندجانبه رئیس جمهور توانست حقانیت ایران را منعکس کند و بسیاری از مقاماتی که با آقای پزشکیان دیدار داشتند، بر حقانیت ایران و محکومیت اقدامات آمریکا تاکید کردند. از طرف دیگر، ساختار بریکس اقتصادی است. امروز کشورهای در حال توسعه تشکیلدهنده بریکس، مشکلات عدیده اقتصادی دارند که میتواند با مشکلات و سوءتفاهمات گسترده امنیتی همراه باشد.
خورسند با بیان اینکه بریکس میتواند با قدرت گرفتن و ساختاربندی درست، بر این مشکلات فائق آید و دستاورد اقتصادی مورد انتظار خودش را داشته باشد، اظهار کرد: مثلا در اجلاس اخیر، مدیران بانک مرکزی اعضا و وزرای اقتصاد تلاش داشتند ساختار و قوانین پولی و بانکی خودشان را به سمت یکسانسازی ببرند و کشورها بهره بالاتری را از تعامل با یکدیگر داشته باشند. به نظرم همسانسازی ارز پولی و بانکی برای مبادلات دو و چندجانبه اعضا بر اساس ارزهای ملی خودشان و همچنین استفاده از ارز مشترک بریکس به نام بریک، میتواند در این زمینه موثر باشد.
وی با تاکید بر اینکه نمیتوان بریکس را یک نهاد ضدغربی در معنای ایدئولوژیکی دانست، بیان کرد: معتقدم بریکس نهاد ضدسرمایهداری و علیه نظام لیبرال دموکراسی مدنظر آمریکاست. چون آمریکا بعد از جنگ جهانی دوم، تلاش کرد با تسلط دلار بر ارکان و نهادهای بینالمللی و بهرهگیری از نهاد صندوق بینالمللی پول و نهادهای حقوق بشری و تقنینی مانند شورای امنیت سازمان ملل، نظم آمریکایی را بر دنیا مسلط کند. این مسئله مهمی بود که اساسا فلسفه وجودی نهادهایی مانند بریکس، شانگهای، اتحادیه اقتصادی اوراسیا و آسهآن را تشکیل داد.
این تحلیلگر مسائل اوراسیا با بیان اینکه این نهادها در پی ایجاد پناهی در مقابل هجمه دلار هستند، ادامه داد: یک جانبهگرایی دلار، یعنی آمریکاییها آن را به عنوان داس و چاقو تیز علیه استقلالطلبی کشورها استفاده میکنند. تحریم ابزار برنده این یک جانبهگرایی است. نهادهای منطقهای متشکل از قدرتهای نوظهور مانند بریکس، در مقابل دو ابزار هژمونیساز آمریکا یعنی دلار و نهادهای بینالمللی ظاهر شدند. به نظرم الان زود است که از دلارزدایی سخن گفت، چون هنوز ارز مسلط دنیا است، اما قطعا روند افول و کاهش استفاده از دلار و تکیه بر ارزهای جایگزین مانند یوان، ین، روپیه و امثال آن در دنیا رونق بیشتری گرفته و صدمات جدی بر دلار زده و خواهد زد.
خورسند با اشاره به تاکید اعضاء بریکس بر اصلاح ساختار حکمرانی اقتصادی جهان، گفت: اینها هنوز نوعی مطالبهگری است و به عرصه عمل ورود نکردهاند. خیلی زود است از تغییر ساختار پولی و مالی دنیا توسط بریکس سخن گفت، اما تا جایی که در توانش است، سعی میکند دلار را از ارز مسلط به ارزی رایج در کنار سایر ارزهای بینالمللی تبدیل کند. در واقع بریکس با این تغییر بزرگ، به تغییر الگوی پولی و مالی و مبادلات بینالمللی بر پایه چندین ارز موثر دست خواهد یافت.
وی در پاسخ به اینکه در حال حاضر ایران تحریمشده چه مطالبات و انتظاراتی میتواند از بریکس داشته باشد؟ اظهار کرد: قطعا این نهاد ایجاد شده تا کشورها بتوانند از فشارهای تحریم و یک جانبهگرایی آمریکا خارج شوند. سال گذشته چین و روسیه اعلام کردند صد درصد مبادلات دوجانبه را با ارز ملی خودشان یعنی یوان و روبل انجام میدهند. پس راهکارهای بریکس درست و شدنی است. ما الان در دو نهاد بریکس و شانگهای عضویت داریم و ابتدا باید خودمان اراده کرده و در نگاه به غرب و شرق تعادل ایجاد کنیم و به طور همزمان ساختارهای پولی و مالی خودمان را برای کارهای عملیاتی در بریکس آماده کنیم.
این تحلیلگر مسائل اوراسیا با بیان اینکه سازوکار و قوانین بریکس مشخص است، اما کشورهای عضو باید خودشان را با این نهاد نوپا همراه کنند، گفت: این مسئله را میتوان در اصلاح قوانین تجاری، گمرکی و مالیاتی حل کرد. ما در بسیاری از زمینهها در این نهاد اقتصادی دارای مزیت هستیم. بزرگترین تولید کننده انرژی هستیم و اعضا بریکس مانند هند و چین هم بزرگترین مصرفکنندگان انرژی در دنیا هستند. دوم اینکه خاصیت ژئوپلوتیکی کشور محل اتصال شرق و غرب و شمال و جنوب عالم است اما آیا ظرفیت ترانزیتی ما در حال حاضر آماده پذیرش عبور و مرور و انتقال کالا هستند؟
خورسند ادامه داد: سوم؛ ما تولیداتی داریم که به راحتی در بازار کشورهای بریکس میتوان عرضه کرد. برخی اعضای بریکس به خصوص کالاهای برگرفته از اقتصاد دانشبنیان و خدمات فنی و مهندسی ما را پذیرا هستند که با استفاده از ارزهای جایگزین میتواند بخش عظیمی از مشکلاتشان را حل کند. به نظرم تا الان هنوز از ظرفیتهای بریکس بهره نگرفتیم بیشتر مذاکرات سیاسی داشتیم و دستاورد اقتصادی ملموس نداشتیم، اما نباید فراموش کرد بریکس نوپاست و اجلاسیه دهلی نو نقطه عطفی در همسانسازی و همگنسازی قوانین داخلی اعضا با قوانین خود سازمان بود. امیدواریم که به زودی بتوان از این عضویت ارزشمند بهره اقتصادی برد.
انتهای پیام
