خانه پدری شهریار که روز گذشته ۲۶ شهریور با حضور وزرای میراث فرهنگی و جهادکشاورزی و مسئولان استانی همراه با آیین گرامیداشت استاد شهریار افتتاح شد، قرار است علاوه بر معرفی فضای یک خانه روستایی متعلق به اواخر قاجار و اوایل پهلوی، بستری برای روایت ادبیات و فرهنگ منطقه باشد؛ از همین رو در چیدمان آن تلاش شده است حالوهوای خانههای روستایی آن دوره تداعی شود. در این میان، ۱۲ قطعه نقاشی رنگ و روغن از مجموعه «حیدربابا» نیز در این خانه به نمایش درآمده که هر یک تصویری از یکی از قطعات شناختهشده منظومه «حیدربابایه سلام» شهریار را به مخاطب ارائه میکند.
غلامرضا یزدانی، مدیر امور موزههای آذربایجان شرقی در گفتوگو با ایسنا درباره تفاوت خانه موزه شهریار و خانه پدری این شاعر، اظهار کرد: خانه موزه شهریار چند سال پیش توسط شهرداری خریداری شده و مدیریت، نگهداری، حفاظت و امور مرمتی ساختمان و اشیای موجود در آن نیز بر عهده شهرداری است و میراث فرهنگی در این زمینه نقش نظارتی دارد.
وی افزود: خانه موزه شهریار در واقع محل زندگی این شاعر است و به دلیل شخصیت ادبی و فرهنگی وی، وسایل زندگی، مبلمان، کتابها، دستخطها، آلبومهای عکس و دیگر آثار و اشیای مرتبط با او در آن نگهداری و به نمایش گذاشته شده است.
وی ادامه داد: بازدیدکننده در خانه موزه شهریار علاوه بر آشنایی با شخصیت و آثار این شاعر، میتواند فضای زندگی او، کتابخانه، اتاق خواب و محل پذیرایی از مهمانانش را نیز از نزدیک ببیند و با بخشی از زندگی شخصی و ادبی او آشنا شود
یزدانی با اشاره به حضور پسر استاد شهریار در خانه موزه، گفت: پسر استاد شهریار نیز در این خانه توسط شهرداری استخدام شده است و بازدیدکنندگان میتوانند در جریان بازدید، او را ملاقات کرده و روایتهایی مرتبط با پدرش را از زبان وی بشنوند.
وی درباره دسترسی به خانه پدری شهریار نیز اظهار کرد: از آنجا که این خانه روستایی و خارج از مسیر اصلی قرار دارد، تابلوهای راهنما در مسیر نصب شده و بازدیدکنندگان از طریق این تابلوها میتوانند به سمت خانه هدایت شوند.
مدیر امور موزههای آذربایجان شرقی افزود: در آینده نیز مذاکراتی با ادارهکل راهآهن انجام شده تا در صورت امکان در روستا ایستگاهی ایجاد شود و افرادی که قصد بازدید از خانه پدری شهریار را دارند، بتوانند دسترسی آسانتری به این مکان داشته باشند.
وی با بیان اینکه اقدام انجامشده در خانه پدری استاد شهریار صرفاً مرمت نبوده و فراتر از آن، احیای بنا مدنظر قرار گرفته است، افزود: در بخشی از بنا بازسازی انجام شده اما تلاش شده ساختار و ترکیب اصلی خانه حفظ شود. همچنین هدف این بوده که احیای خانه پدری شهریار در آبادانی و شناختهشدن روستای محل زندگی خاندان او و خشگناب نیز تأثیر داشته باشد.
وی ادامه داد: برای چیدمان این خانه تلاش کردیم فضای یک خانه روستایی مربوط به اواخر قاجار یا اوایل پهلوی را تداعی کنیم و در کنار آن، مجموعهای از آثار مرتبط با فرهنگ و ادبیات منطقه را نیز در معرض دید بازدیدکنندگان قرار دهیم.
یزدانی با اشاره به ۱۲ قطعه نقاشی مجموعه «حیدربابا» اظهار کرد: این آثار توسط صابر بقالاصغری خلق شده و میراث فرهنگی آنها را خریداری کرده است. در کنار این نقاشیها، متن اشعار به زبانهای ترکی، فارسی و انگلیسی نیز درج شده و برای هر اثر یک بارکد قرار داده شده است که بازدیدکننده با اسکن آن میتواند قطعه مربوطه را با صدای خود استاد شهریار بشنود.
وی توضیح داد: محور اصلی خانه، معرفی فضای روستایی و همچنین برجستهکردن منظومه «حیدربابایه سلام» است تا مخاطب در کنار آشنایی با خانه پدری شهریار، ارتباط این شاعر با زادگاه و فرهنگ منطقه را نیز بهتر درک کند.
«حیدربابا» از شعر تا تصویر
در میان آثاری که اکنون در خانه پدری شهریار به نمایش درآمده، ۱۲ قطعه نقاشی رنگ و روغن با ابعاد ۱۰۰ در ۷۰ سانتیمتر قرار دارد؛ آثاری که صابر بقالاصغری با الهام از قطعاتی از منظومه «حیدربابایه سلام» خلق کرده است.
بقالاصغری درباره شکلگیری این مجموعه اظهار کرد: برای تصویرسازی شعر «حیدربابا»، ۱۲ بیت و قطعهای را انتخاب کردم که بیشتر مورد توجه مردم بوده و در ذهنها مانده است؛ قطعاتی که هرکدام ظرفیت تبدیلشدن به یک تصویر را داشتند.
وی افزود: تلاش کردم شعر را از حالت صرفاً خواندنی خارج کنم و با تصویر، آن را به شکل رویا یا داستانی که مخاطب در ذهن خود تصور میکند، نشان دهم. در برخی از نقاشیها نیز تصاویری از دوران کودکی شهریار دیده میشود.
این نقاش با بیان اینکه آثار با رنگ و روغن و به صورت کاملاً ذهنی خلق شدهاند، گفت: قرار بود در فاز نخست ۱۲ اثر تولید شود و این روند در سالهای بعد نیز ادامه پیدا کند تا در نهایت مجموعهای کامل و حتی کتابی از این تصویرسازیها شکل بگیرد، اما در حال حاضر همان ۱۲ اثر باقی مانده است.
وی ادامه داد: تلاش کردم کار صرفاً به کشیدن پرتره محدود نشود و تصویرسازی از اشعار، ایده اصلی مجموعه باشد. وقتی یک شعر در قالب تصویر ارائه میشود، در ذهن مخاطب ماندگارتر است. کتاب نیز میتواند این کار را انجام دهد اما تصویرسازی پیام را سریعتر و در همان لحظه به مخاطب منتقل میکند.
این هنرمند با اشاره به اینکه تعداد آثار تصویرسازیشده از اشعار شهریار چندان زیاد نیست، اظهار کرد: اشعار بسیاری از افراد تصویرسازی شده اما درباره اشعار شهریار هنوز تعداد این آثار کم است و به همین دلیل تصمیم گرفتم بخشی از اشعار او را به تصویر تبدیل کنم.
وی ادامه داد: این آثار مورد توجه مسئولان استان نیز قرار گرفت و استاندار و ادارهکل میراث فرهنگی آنها را دیدند و خواستند آثار در اختیارشان قرار گیرد، اما شهرداری آن زمان مجموعه را واگذار نکرد. پس مجموعه دوباره و در ابعاد کوچکتر نقاشی شد. این آثار کپی از یک کار دیگر نیستند و هرکدام به صورت مستقل خلق شدهاند.
وی با اشاره به انگیزه خود از پرداختن به مفاخر و فرهنگ بومی، گفت: ما در قبال کسانی که برای این خاک زحمت کشیدهاند، مسئولیت داریم و باید نام و آثار آنها را زنده نگه داریم. اگر نسل امروز برای معرفی این شخصیتها کاری نکند، ممکن است به مرور از یاد بروند.
این نقاش افزود: فناوری و شیوههای ارتباطی در حال پیشرفت است و باید از ظرفیتهای جدید برای معرفی فرهنگ استفاده کنیم. کسی که اهل یک منطقه نیست اما با فرهنگ آن آشنایی دارد نیز میتواند از طریق چنین آثاری با تاریخ و شخصیتهای فرهنگی آن منطقه ارتباط برقرار کند.
وی تأکید کرد: کسی که تاریخ و فرهنگ خود را نمیشناسد، باید با شخصیتهایی مانند شهریار و دیگر مفاخر آشنا شود. همانطور که در دیگر کشورها داستانها و شخصیتهای فرهنگی و تاریخی از طریق تصویر، فیلم و آثار هنری معرفی میشوند، ما نیز باید بتوانیم روایتهای فرهنگی خودمان را به شکلهای مختلف به مخاطب ارائه کنیم.
بقالاصغری با اشاره به اینکه پرداختن به فرهنگ و ادبیات آذربایجان از سالها قبل برای او اهمیت داشته است، گفت: حدود ۲۵ سال قبل شرایط به گونهای نبود که این موضوعات با چنین جدیتی دنبال شود و حتی گاهی این مسیر مورد تمسخر قرار میگرفت، اما امروز افراد بیشتری به این سمت آمدهاند و توجه به فرهنگ و مفاخر افزایش یافته است.
به گزارش ایسنا، خانه پدری شهریار حالا تنها یک بنای احیاشده نیست؛ بخشی از تلاش برای پیوند دوباره نام شهریار با جغرافیای زندگی و ریشههای خانوادگی اوست؛ جایی که خانهای روستایی، شعر «حیدربابایه سلام» و تصویرسازیهای یک هنرمند معاصر در کنار هم قرار گرفتهاند تا بخشی از جهان شاعر، اینبار نه فقط در کتاب، بلکه در فضای یک خانه و در قاب نقاشی روایت شود.
انتهای پیام
