به گزارش ایسنا، این روزها دانشگاهها دیگر تنها مسیر آموزش و کسب دانش نیستند. گسترش اینترنت و آموزش آنلاین از یک سو رقبای جدیدی را در مقابل دانشگاهها قرار داده و از سوی دیگر بیکاری فارغالتحصیلان و فاصله میان آموزشهای دانشگاهی و نیازهای بازار کار، سبب ناامیدی برخی جوانان از ادامه تحصیل شده است. این موضوع ضرورت بازنگری در نقش و کارکرد دانشگاهها را بیشتر کرده است. در کنار این مسائل شعف زیرساختهای پژوهشی و فاصله میان پژوهش و فناوری آینده آموزش عالی را تحت تاثیر قرار میدهد.
رئیس ایرانداک به خبرگزاری دانشجویان ایران از چالشهایی گفت که میتوانند آینده دانشگاهها را تغییر دهند. به عقیده او؛ دانشگاهها باید برای حفظ جایگاه خود، نقش موثرتری در حل مسائل جامعه، ایجاد ارزش برای دانشجویان و آمادهسازی آنها برای آینده فراهم کنند.
محمد حسنزاده در گفتوگو با ایسنا در مورد چالشهای آموزش عالی که در نظام آموزش پژوهش کشور وجود دارد، به سه آسیب جدی اشاره کرد و گفت: یکی از آسیبهای جدی مربوط به زیرساختهای پژوهشی، آزمایشگاهها، ابزارها و تجهیزات علمی است. در دنیا این زیرساختها روز به روز توسعه پیدا میکنند ولی دانشگاههای کشور به دلیل مسائل مالی از این قافله عقب ماندهاند.
وی افزود: این مسئله بهویژه در علوم دقیق که پژوهشگران به ابزارهای دقیق و پیشرفته نیاز دارند، اهمیت بیشتری پیدا میکند. اگر پژوهشگر این ابزارها را در اختیار نداشته باشد، با آسیب جدی مواجه خواهد شد.
رئیس ایرانداک این مشکل را یک معضل درازمدت دانست و تأکید کرد: دانشگاهها و مجموعههای سیاستگذاری و اجرایی باید در نظر داشته باشند که هزینهکرد در آموزش و پژوهش، هزینه نیست، بلکه سرمایهگذاری است. باید تلاش کنیم نگاه هزینهای به آموزش و پژوهش به نگاه سرمایهای تبدیل شود.
وی با اشاره به تلاش پژوهشگران برای حفظ جایگاه علمی خود با وجود محدودیتهای زیرساختی اظهار کرد: در برخی موارد پژوهشگران ما واقعاً جهاد میکنند تا خودشان را همپای مرزهای دانش و حتی جلوتر از آن نگه دارند، در حالی که ممکن است همتایان آنها در کشورهای دیگر از امکانات و زیرساختهای بسیار بهتری برخوردار باشند.
آموزش، پژوهش و فناوری نباید جزیرهای اداره شوند
حسنزاده، دومین چالش نظام آموزش عالی را ارتباط میان آموزش، پژوهش و فناوری دانست و گفت: گاهی تصور میکنیم آموزش یک موضوع، پژوهش موضوعی دیگر و فناوری موضوعی جداگانه است؛ در حالی که این سه حوزه باید در ارتباط با یکدیگر دیده شوند.
وی ادامه داد: آموزش باید برای پژوهش باشد، پژوهش باید به نوسازی آموزش کمک کند و فناوری نیز باید آموزش و پژوهش را به ابزار و بهرهوری تبدیل کند.
رئیس پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران بر ضرورت تقویت ارتباط میان مسئولان حوزههای آموزش، پژوهش و فناوری تأکید کرد و گفت: ایجاد سازوکارهایی برای ارتقای بهرهوری حاصل از این همافزایی میتواند به حل این مسئله کمک کند.
دانشگاهها رقیب پیدا کردهاند؛ زنگ خطر برای آینده آموزش عالی
وی در ادامه به یک چالش نوپدید در نظام آموزش عالی اشاره کرد و گفت: دانشگاهها از حدود ۲۰ سال پیش به تدریج رقیب پیدا کردهاند و با توسعه اینترنت و شکلگیری پلتفرمهای ارائهدهنده خدمات آموزشی، پژوهشی و فناوری، با رقبای جدیتری مواجه شدهاند.
حسنزاده تاکید کرد: این نگرانی وجود دارد که دانشگاهها تا ۱۰ سال آینده با همین شکل امروزی به حیات خود ادامه ندهند و حتی افرادی که امروز برای ورود به دانشگاه ثبتنام میکنند، در آینده تصمیم بگیرند آموزش خود را در جای دیگری دریافت کنند و به جای مدرک دانشگاهی، یک گواهی آموزشی را بپذیرند.
وی این مسئله را یک «زنگ خطر جدی» برای دانشگاهها دانست و گفت: اگر دانشگاه خودش را ارتقاء ندهد و سهم خود را در حل مشکلات جامعه و ایجاد ارزش برای دانشجویان مشخص نکند، ممکن است در آینده اقبال به دانشگاهها به اندازهای کاهش پیدا کند که حمایت جامعه از دانشگاهها دیگر به صرفه نباشد.
زنگ خطر دانشگاهها فقط مختص ایران نیست
رئیس ایرانداک با بیان اینکه این چالش مختص ایران نیست، اظهار کرد: گزارشی را اخیراً میخواندم که در انگلستان نیز این زنگ خطر به صدا درآمده است. در گزارشی که مؤسسه آموزش عالی تایمز منتشر کرده بود، مطرح شده بود که دانشگاهها ممکن است در آینده با شکل فعلی خود نتوانند به حیاتشان ادامه دهند.
وی تأکید کرد: بنابراین، باید از تجربیات کشورهایی که در این زمینه موفق عمل کردهاند، استفاده کنیم و متناسب با مقتضیات جامعه خودمان سیاستگذاری کنیم تا دانشگاهها در آینده نیز حضور اثربخشی در جامعه داشته باشند.
حسنزاده خاطرنشان کرد: هر چیزی که در جامعه حضور اثربخش داشته باشد، ماندگاری آن تضمین میشود؛ اما اگر حضور اثربخش نداشته باشد، طبیعی است که رقبا و جایگزینهای دیگری پیدا شوند و در نهایت ادامه حیات آن مجموعه توجیهپذیر نباشد.
وی گفت: این موارد میتواند به عنوان پیشنهادهایی برای توجه بیشتر به آینده نظام آموزش عالی مطرح شود. البته وزارت علوم، تحقیقات و فناوری نیز رویکردهای مترقی، پیشرونده و منطبق با استانداردهای جهانی را دنبال میکند.
رئیس ایرانداک تصریح کرد: در وزارت علوم، معاونت پژوهشی، معاونت فناوری، معاونت آموزشی و دانشجویی و همچنین سازمان امور دانشجویان، تلاش میشود چالشهای موجود شناسایی و برطرف شود تا دانشگاههای کشور در آینده بتوانند نقش و اثر مستقیمتری در توسعه و پیشرفت کشور داشته باشند.
انتهای پیام
