یک کارشناس مرمت و احیای بناهای تاریخی تداوم عملیات مرمت آرامگاه سید حسن غزنوی در روستای آزادوار را ضروری دانست و گفت: این بنای تاریخی به دلیل جایگاه فرهنگی، معماری و تاریخی خود، از آثار ارزشمند شهرستان جغتای به شمار می‌رود و روند مرمت آن با هدف حفاظت از بنا و فراهم کردن زمینه معرفی بهتر این اثر به گردشگران در حال انجام است.
علیرضا یاوری در گفت و گو با ایسنا اظهار کرد: آرامگاه سید حسن غزنوی در روستای آزادوار از جمله بناهای شاخص تاریخی شهرستان جغتای است که با توجه به قدمت و ارتباط آن با یکی از شاعران و عالمان شناخته شده سده ششم هجری قمری، اهمیت ویژه‌ای در حوزه میراث فرهنگی منطقه دارد.
وی افزود: موضوع مرمت این آرامگاه پس از بررسی وضعیت بنا و پیگیری‌های انجام شده در حوزه میراث فرهنگی مورد توجه قرار گرفت و عملیات اجرایی مرمت آن از دو ماه پیش توسط میراث فرهنگی آغاز شده است. این اقدامات تا تکمیل بخش‌های پیش‌بینی شده در طرح مرمت باید ادامه داشته باشد.
این کارشناس مرمت و احیای بناهای تاریخی بیان کرد: هدف از اجرای مرمت بناهای تاریخی، حفاظت از ساختار و اصالت بنا، جلوگیری از آسیب‌های بیشتر و فراهم کردن شرایط مناسب برای نگهداری این اثر تاریخی است و تلاش می‌شود اقدامات انجام شده با رعایت ویژگی‌های معماری و مصالح متناسب با بنا صورت گیرد.
یاوری با اشاره به ضرورت توجه به آثار تاریخی شهرستان جغتای بیان کرد: حفاظت از بناهای تاریخی تنها به انجام عملیات مرمتی محدود نمی‌شود، بلکه پس از پایان مرمت نیز باید برنامه مشخصی برای نگهداری، مراقبت و معرفی این آثار وجود داشته باشد. آرامگاه سید حسن غزنوی نیز از جمله بناهایی است که ظرفیت تبدیل شدن به یکی از مقاصد گردشگری فرهنگی منطقه را دارد.
وی ادامه داد: معرفی چهره‌های علمی، ادبی و فرهنگی مدفون در شهرستان و شناساندن آثار مرتبط با آنان می‌تواند به تقویت گردشگری فرهنگی و تاریخی در منطقه کمک کند. در همین راستا آرامگاه سید حسن غزنوی به دلیل پیشینه شخصیتی که در آن به خاک سپرده شده و همچنین ویژگی‌های معماری بنا، ظرفیت مناسبی برای قرار گرفتن در مسیر بازدید گردشگران و علاقه‌مندان به تاریخ و ادبیات دارد.
این کارشناس مرمت و احیای بناهای تاریخی درباره شخصیت مدفون در این بنا اظهار کرد: اشرف‌الدین ابومحمد حسن بن محمد حسینی غزنوی مشهور به اشرف و شناخته شده با تخلص حسن، از شاعران و واعظان نامدار قرن ششم هجری قمری و از معاصران سنایی به شمار می‌رود.
یاوری افزود: سید حسن غزنوی در دوره‌ای از زندگی خود به دلیل شرایط آن زمان از غزنین خارج شد و سفرهایی به مکه، بغداد و همدان داشت و در نهایت به خراسان آمد. این شخصیت علمی و ادبی سرانجام در قصبه آزادوار از ولایت تاریخی جوین درگذشت و آرامگاه او در همین منطقه قرار دارد.
وی با اشاره به جایگاه ادبی سید حسن غزنوی گفت: این شاعر در قالب‌های مختلف شعر طبع‌آزمایی کرده و دیوان او شامل مجموعه قابل توجهی از اشعار است. وجود آرامگاه وی در منطقه جوین، پیوندی میان پیشینه ادبی و تاریخی این منطقه با یکی از چهره‌های شناخته شده ادبیات فارسی ایجاد کرده است.
این کارشناس مرمت و احیای بناهای تاریخی با اشاره به موقعیت آرامگاه گفت: این بنا در حدود ۶۰ کیلومتری شهر جغتای و در فاصله تقریبی دو کیلومتری شمال‌شرقی روستای آزادوار قرار گرفته و بر فراز ارتفاعی مشرف به دشت جوین ساخته شده است.
یاوری ادامه داد: آرامگاه سید حسن غزنوی به شماره ۲۰۶۵ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده و همین موضوع نشان از اهمیت تاریخی و معماری این بنا و ضرورت حفاظت از آن است.
وی در تشریح ویژگی‌های معماری آرامگاه اظهار کرد: ساختار کنونی بنا دارای نقشه‌ای هشت ضلعی است و در سه ضلع شمالی، شرقی و غربی آن ایوان‌هایی ایجاد شده است. در بخش جنوبی نیز فضای ورودی در میان دو رواق یا ایوان عمیق دوطبقه قرار گرفته و از انتهای هر یک از ایوان‌ها راهی به فضای داخلی بنا باز می‌شود.
این کارشناس مرمت و احیای بناهای تاریخی افزود: در اضلاع شمال‌شرقی، شمال‌غربی، جنوب‌شرقی و جنوب‌غربی بنا نیز ایوانچه‌های دوطبقه قرار گرفته که از نظر ابعاد و اندازه با یکدیگر تفاوت دارند. همین تفاوت‌ها موجب شده نقشه کلی آرامگاه، هشت‌ضلعی نامنظم باشد و این ویژگی از جمله نکات قابل توجه در معماری بنا محسوب می‌شود.
وی گفت: بررسی‌های معماری نشان می‌دهد که آرامگاه در دو مرحله شکل گرفته است. هسته اولیه بنا احتمالاً در اوایل دوره ایلخانی ساخته شده و دارای فضای داخلی مربع‌شکل و چهارطاقی بوده است. نمای بیرونی این بخش به شکل هشت‌ضلعی طراحی شده و گنبدی بر روی ساقه منشوری کوتاه و هشت‌ضلعی قرار داشته است.
یاوری ادامه داد: در دوره‌ای متأخرتر، فضاهایی شامل ایوان‌ها و غرفه‌ها در پیرامون هسته مرکزی ایجاد شده که ساخت آنها به دوره صفویه نسبت داده می‌شود. تفاوت در ابعاد این فضاها نیز یکی از عواملی است که شکل نامنظم پلان فعلی آرامگاه را به وجود آورده است.
این کارشناس مرمت و احیای بناهای تاریخی درباره مصالح به کاررفته در بنا نیز گفت: آرامگاه عمدتاً با آجر و ملات گل و گچ ساخته شده و قرارگیری آن بر فراز تپه‌واره‌ای مشرف به دشت جوین، علاوه بر تأثیرگذاری بر منظر بنا، باعث شده آرامگاه از چشم‌انداز مناسبی نسبت به محیط پیرامون برخوردار باشد.
وی تأکید کرد: حفاظت از چنین آثاری نیازمند توجه مستمر و همکاری مجموعه‌های محلی است و پس از پایان عملیات مرمت نیز باید نگهداری مناسب از بنا در دستور کار قرار گیرد.
یاوری خاطرنشان کرد: آرامگاه سید حسن غزنوی علاوه بر ارزش معماری و تاریخی، به واسطه ارتباط با یکی از شاعران و واعظان برجسته سده ششم هجری، ظرفیت مناسبی برای توسعه گردشگری فرهنگی شهرستان جغتای دارد و معرفی این ظرفیت می‌تواند به شناخته‌شدن بیشتر روستای آزادوار و دیگر آثار تاریخی منطقه کمک کند.
این کارشناس مرمت و احیای بناهای تاریخی در پایان گفت: تلاش مجموعه میراث فرهنگی باید بر این باشد که با تکمیل عملیات مرمت و استمرار برنامه‌های حفاظتی، زمینه صیانت از این اثر ارزشمند فراهم شود و آرامگاه سید حسن غزنوی به عنوان بخشی از میراث تاریخی و ادبی منطقه، بیش از گذشته به علاقه‌مندان تاریخ، فرهنگ و ادبیات معرفی شود.
انتهای پیام
