به گزارش ایسنا، نشست «نگاه توسعه‌محور به جذب دانشجویان بین‌الملل» با هدف بررسی اهمیت و الزامات توسعه فعالیت‌های دانشگاه در حوزه جذب دانشجویان بین‌الملل، در دانشگاه خواجه نصیر به‌صورت همزمان حضوری و مجازی با حضور دکتر سیدمحمد باقر جعفری، مدیرکل امور دانشجویان بین‌الملل سازمان امور دانشجویان وهیئت همراه، رئیس دانشگاه و جمعی از مسئولین و اعضای هیئت علمی برگزار شد.
ضرورت تحول در آیین‌نامه‌ها و شیوه حضور دانشجویان بین‌الملل
در این نشست حمیدرضا تقی‌راد بیان داشت: شرایط ویژه آموزش عالی کشور، دانشگاه‌ها را ناگزیر می‌سازد تا برای ایجاد تاب‌آوری لازم، به سمت توسعه و ارتقای برنامه‌های عملیاتی حرکت کنند. یکی از مهم‌ترین این برنامه‌ها، توسعه دوره‌های بین‌الملل و به خصوص جذب کیفی و کمی دانشجویان بین‌الملل است. برای تحقق این هدف، بازنگری در آیین‌نامه‌ها، برنامه‌ها و شرایط حضور دانشجویان خارجی به گونه‌ای که این روند را به شکل عملیاتی درآورد، از مطالبات اصلی به شمار می‌رود.
دو محور اصلی فعالیت‌ها در حوزه دانشجویان بین‌الملل
وی افزود: فعالیت‌ها در این حوزه بر دو دسته اصلی متمرکز است: نخستین مورد کیفیت و هم‌افزایی در جذب است. مفهوم افزایش تعداد دانشجویان بین‌الملل باید همزمان و هم‌گام با حفظ کیفیت انجام شود. در این راستا، بخش ستادی شامل معاونت آموزشی، مدیریت بین‌الملل و طرح و برنامه و بخش صف شامل دانشکده‌ها و مدیران اجرایی باید با یکدیگر هماهنگ باشند.
به گفتۀ تقی‌راد در این زمینه بازنگری در آیین‌نامه‌ها، برنامه‌ها و شرایط حضور دانشجویان بین‌الملل به گونه‌ای که این روند را عملیاتی‌تر کند، در دستور کار قرار دارد.
رئیس دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی ادامه داد: دومین مورد نیز آشناسازی و مشارکت مالی دانشکده‌هاست. دانشکده‌ها باید علاوه بر آشنایی با برنامه‌های موجود، با چگونگی مشارکت مالی در این حوزه نیز آشنا شوند. تغییر آیین‌نامه ارتقا و آیین‌نامه جدید جذب اعضای هیئت علمی با نگاه بین‌المللی و همچنین نحوه توزیع درآمدهای این برنامه به دانشکده‌ها و کارکنان، از دیگر موضوعات مهم است.
اهمیت جایگاه دانشجویان بین‌الملل در اکوسیستم آموزش عالی
در ادامه این برنامه دکتر سیدمحمدباقر جعفری، مدیرکل امور دانشجویان بین‌الملل سازمان امور دانشجویان بیان کرد: جذب دانشجویان بین‌الملل یکی از ارکان اصلی توسعه دانشگاه‌هاست و نقش‌آفرینی مؤثر تمام نهادها، وزارتخانه‌ها و دانشگاه‌های کشور در این زمینه لازم است.
وی جذب دانشجویان خارجی را یکی از ارکان بین‌المللی شدن دانشگاه‌ها دانست و افزود که نظام‌های رتبه‌بندی معتبر جهانی، تعداد دانشجویان بین‌الملل را به عنوان یکی از موارد اصلی در ارتقای رتبه دانشگاه‌ها لحاظ می‌کنند.
مزیت‌ها و دستاوردهای اقتصادی و علمی
مدیرکل امور دانشجویان بین‌الملل سازمان امور دانشجویان با اشاره به اینکه در بسیاری از کشورهای جهان درصد قابل توجهی از تولید ناخالص داخلی از طریق جذب دانشجویان خارجی تامین می‌شود، وضعیت جمهوری اسلامی ایران را از نظر برخورداری از رتبه بالای علمی، یعنی قرار داشتن در رتبه شانزدهم تا هجدهم علم در دنیا، و مزیت‌های ارزان‌بودن هزینه‌های تحصیلی و زندگی، به عنوان فرصتی بی‌نظیر برای جذب دانشجویان بین‌الملل توصیف کرد.
جعفری گفت: دیپلماسی علمی یک دیپلماسی پایدار است و برخورداری از دانشجویان بین‌الملل علاوه بر ایجاد درآمد ارزی و تقویت اقتصاد دانشگاه‌ها، به عنوان صدور سفیران فرهنگی و علمی کشور در سراسر جهان عمل می‌کند و می‌تواند در ارتقای جایگاه بین‌المللی کشور بسیار تاثیرگذار باشد.
جذب بیش از ۷۵ هزار دانشجوی خارجی؛ ظرفیتی بزرگ برای توسعه علمی و دیپلماسی کشور
وی ادامه داد: آموزش عالی کشور این فرصت را دارد که با پذیرش دانشجویان خارجی، هم اقتصاد خود را تکمیل کند، هم دیپلماسی و علم خود را ارتقا دهد و به راحتی در رتبه‌بندی‌های جهانی رشد کند. در حال حاضر، حدود ۷۵ هزار دانشجوی خارجی در نظام آموزش عالی کشور جذب شده‌اند که این تعداد در ۲۰۰ دانشگاه مجوزدار از سوی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری تحصیل می‌کنند.
جعفری افزود: از این میان، ۶۰ هزار دانشجو در دانشگاه‌های وزارت علوم، ۱۰ هزار دانشجو در دانشگاه‌های وزارت بهداشت و ۵ هزار دانشجو در دانشگاه آزاد اسلامی مشغول به تحصیل هستند. البته برخی دانشجویان نیز از طریق کنکور وارد می‌شوند که چندان نیازی به جذب ندارند.
برنامه‌ها و تکالیف اسناد بالادستی
مدیرکل امور دانشجویان بین‌الملل سازمان امور دانشجویان خاطرنشان کرد: بر اساس برنامه هفتم پیشرفت و اسناد بالادستی مصوب در دولت‌های قبل از جمله سند چشم‌انداز که جذب ۳۲۰ هزار دانشجوی بین‌المللی را تا سال ۱۴۰۷ تکلیف کرده است، وزارتخانه‌های علوم و بهداشت موظف به توسعه این حوزه هستند. با وجود چالش‌هایی نظیر ایجاد صندلی‌های خالی و نسبت پایین جذب دانشجوی خارجی در مقایسه با کل ظرفیت کشور، ظرفیت‌های بسیار خوبی از جمله آیین‌نامه تسهیل جذب دانشجویان بین‌المللی مصوب هیئت وزیران و دستگاه‌های مختلف تدوین شده است تا با همکاری همه‌جانبه، موانع این مسیر برطرف شود.
رفع موانع و تسهیل فرآیندهای اقامتی و ویزا
جعفری اظهار کرد: پیش‌تر، مشکلاتی نظیر اقامت یک‌ساله و سخت‌گیری در زمینه خروج دانشجویان خارجی وجود داشت که باعث ایجاد گلایه و انصراف برخی از آن‌ها می‌شد. خوشبختانه با پیگیری‌های انجام‌شده، این محدودیت‌ها برطرف شده و اکنون اقامت دانشجویان به طول دوره تحصیلی آن‌ها، یعنی ۴ سال برای دوره کارشناسی و ۲ سال برای مقطع ارشد، افزایش یافته و امکان تردد آسان‌تر برای آن‌ها فراهم شده است.
توسعه رشته‌های زبان دوم و ظرفیت‌های مجازی
جعفری افزود: برای نخستین بار، مجوز جذب دانشجویان خارجی به زبان دوم (غیر از فارسی، مانند انگلیسی و عربی) به ۳۰ دانشگاه کشور داده شده است تا در رشته‌های پرطرفدار مهندسی و علوم انسانی، امکان تحصیل به زبان‌های دیگر نیز فراهم شود. همچنین، سیستم آموزش مجازی و استفاده از ظرفیت‌های آموزش غیرحضوری و رایزن‌های علمی و فرهنگی در کشورهای مختلف، به عنوان یک ابزار قدرتمند جهت معرفی و جذب بیشتر دانشجویان بین‌المللی در دستور کار قرار گرفته است.
جذب دانشجویان بین‌الملل؛ فرصتی ارزشمند برای دانشگاه
هادی علی اکبریان، مدیر بین‌الملل دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی نیز در ادامه این نشست گفت: ارائه اصلی این نشست با عنوان «جذب دانشجویان بین‌الملل؛ فرصت نه وظیفه برای دانشگاه و اعضای هیئت علمی و کارمندان» انجام شد. رویکرد ما این است که جذب دانشجویان بین‌الملل به عنوان یک «فرصت» تلقی شود، نه صرفاً یک «وظیفه اداری».
وی افزود: اگر دانشگاه به این نتیجه برسد که انجام این کار چه به لحاظ مزایای گوناگون و چه به لحاظ تکالیف سازمانی یک فرصت ارزشمند است، می‌تواند با همراهی همکاران و صف دانشگاه، نتایج بسیار بهتری کسب کند. علی اکبریان همچنین گفت که تلاش شده است با استفاده از مزایای مختلف و شنیدن پیشنهادات همکاران، این فرصت را بیشتر پدید بیاوریم و مزیت‌های آن را برای فعالان این حوزه به نمایش بگذاریم.
وی ادامه داد: سازمان دانشجویان نیز با تکالیف مشخصی در این زمینه روبه‌روست، اما برخلاف برخی فشارها، همواره رویکردی حمایتی داشته است. از روز اول، این سازمان با ساده‌سازی آیین‌نامه‌ها و برداشتن موانع و زنجیرها از پای فعالیت‌ها، ما را تشویق کرده و همواره به جای نگاه دستوری، نگاه فرصت‌محور به موضوع داشته است.
اهداف کلیدی و ارتقای شاخص‌های بین‌المللی‌سازی
مدیر بین‌الملل دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی ادامه داد: مبحث ادامه تحصیل و توسعه بین‌المللی‌سازی دارای اهداف کلیدی و چندبعدی است که از جمله مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به بحث «ارتقا» اشاره کرد. ما هم به صورت مستقیم و هم غیرمستقیم، فاکتورهایی داریم که در رتبه‌بندی‌های معتبر دانشگاهی تأثیرگذارند؛ از جمله نسبت دانشجویان دکتری و کارشناسی به استاد و کارکنان و همچنین نسبت دانشجویان بین‌الملل به کل دانشجویان که جدا از تعداد مقالات، مستقیماً بر جایگاه دانشگاه تأثیر می‌گذارند.
علی اکبریان ادامه داد: در حال حاضر، برخی از ضوابط ما از میان دانش‌آموختگان برتر و موفق خارج از کشور و به‌ویژه اعضای هیئت‌علمی تامین می‌شود. اعضای هیئت علمی که در دانشگاه‌های خودشان، از جمله در عراق و افغانستان که بسیار موفق بوده‌اند و برخی هم‌اکنون ریاست دانشکده‌های عمرانی یا مسئولیت‌های دیگر را بر عهده دارند. این رویکرد نه تنها در حوزه علمی، بلکه در حوزه‌های اقتصادی و فرهنگی نیز به ما کمک شایانی کرده است.
چالش‌ها و راهکارهای ارتقای کیفیت و کمیت دانشجویان
علی اکبریان در ادامه اظهار کرد: یکی از چالش‌های اصلی ما، افت شدید تعداد دانشجویان ورودی به دلیل فارغ‌التحصیل شدن دانشجویان دوره‌های قبل بود که جذب ما را با چالش روبه‌رو کرده بود. با این حال، با ورودی‌های جدید و اقدامات انجام‌شده، تا حدی شیب و وضعیت جذب دانشجویان حفظ شد.
وی افزود: در حال حاضر حدود ۴۰ نفر از دانشجویان ما را دانشجویان بورسیه تشکیل می‌دهند؛ هرچند کیفیت دانشجویان بورسیه در مقایسه با گذشته با نوساناتی همراه بوده است، اما تلاش می‌کنیم با جذب دانشجویان شهریه‌پرداز باکیفیت و متنوع‌سازی ملیت‌ها، آینده بهتری را رقم بزنیم.
معاون بین‌الملل دانشگاه خوارزمی همچنین گفت: از نظر تنوع ملیت، دانشگاه ما برخلاف برخی دانشگاه‌ها که بیشترین تمرکزشان بر دانشجویان کشورهای خاصی است، دارای تنوع ملیتی خوبی است و تلاش می‌کنیم این تنوع را بیش از پیش افزایش دهیم.
توسعه برنامه‌های فرهنگی و رفاهی
وی در بخش دیگری از سخنان خود گفت: در حوزه فرهنگی نیز سابقه بسیار خوبی داریم. برنامه‌هایی نظیر جشنواره «یک دل، یک جان» و برنامه‌های باحضور و خلوت انس که حدود سه سال پیش آخرین نمونه‌های آن برگزار شد، تأثیر بسزایی در ایجاد همدلی داشت. اگرچه به دلایل مختلف این روند متوقف شد، اما این قبیل رویدادها نقش مهمی در برندینگ و تقویت اعتبار دانشگاه در میان دانشجویان بین‌الملل دارد که امیدواریم در آینده تکرار شود.
مدیر بین الملل دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی در ادامه تصریح کرد: دکتر جعفری اعلام کردند که مجوز زبان دوم سازمان به دانشگاه داده شده و استفاده از آن برای دو مورد از گرایش‌ها آغاز شده است. این اقدام کمک می‌کند تا کلاس‌های اختصاصی برای دانشجویان بین‌الملل به زبان دوم برگزار شود.
وی گفت: تغییر معیار جذب از JCR به Scopus: یکی از پیشنهادهای کلیدی این است که به جای معیار JCR، معیار Scopus برای جذب دانشجویان بین‌الملل (فقط غیرایرانی) مبنا قرار گیرد. این تغییر به این دلیل است که اساتید در چاپ مقالات باکیفیت برای دانشجویان بین‌الملل با سختی‌هایی مواجه هستند و این رویکرد به تسهیل روند جذب کمک می‌کند.
فعالیت‌های کارگروه جذب دانشجویان بین‌الملل
به گزارش روابط عمومی وزارت علوم، علی اکبریان تاکید کرد: دانشگاه در سال گذشته به عنوان یکی از فعال‌ترین اعضا در کارگروه ملی جذب دانشجویان بین‌الملل سازمان حضور داشته و در مواردی همچون بازبینی و مشارکت در دو فقره از تفاهم‌نامه‌ها و ارتباط مستمر با مؤسسات جذب نقش داشته است. اخیراً نیز نشستی با حضور بیش از ۲۵ مؤسسه جذب برگزار شد و فرآیند تنظیم قرارداد با دو مورد از آن‌ها در جریان است.
انتهای پیام
