غلامحسین مظفری ۱۱ مهرماه، در جلسه انجمن میراث فرهنگی استان با موضوع «حفاظت و صیانت از آثار تاریخی و میراث فرهنگی»، اظهار کرد: ظرفیت‌های ارزشمندی در این حوزه وجود دارد که با ایجاد ارتباط و پیوند میان آن‌ها می‌توان اقدامات گسترده‌ای انجام داد.
وی با تأکید بر ضرورت تغییر رویکرد انجمن‌های میراث فرهنگی ادامه داد: انجمن‌ها باید از جایگاه صرفاً ناظر و مطالبه‌گر فراتر بروند و به شریک واقعی دستگاه‌ها و سازمان‌های مسئول تبدیل شوند.
استاندار خراسان رضوی با اشاره به محدودیت امکانات و اعتبارات دولتی افزود: دولت امکانات لازم برای مدیریت، مرمت، آماده‌سازی و نگهداری تمام بناهای تاریخی را در اختیار ندارد؛ بنابراین باید از این سرمایه عظیم به شکل مؤثرتری استفاده کنیم.
مظفری بیان کرد: برای احیا و بهره‌برداری از بناهای تاریخی باید به سراغ مکان‌هایی برویم که قابلیت تشکیل هیئت امنا و واگذاری بخشی از مسئولیت‌های اجرایی و مدیریتی را دارند. همچنین باید برای بناهای دارای ظرفیت بهره‌برداری، ماهیتی اقتصادی تعریف کنیم تا بتوانند درآمدزایی داشته باشند و در بلندمدت ماندگار بمانند.
وی با اشاره به جایگاه تاریخی خراسان در منطقه گفت: مشهد و خراسان همچنان مورد توجه حوزه تمدنی خراسان هستند و در دیدار با کشورهای منطقه مشاهده کرده‌ایم که بسیاری از فعالان اقتصادی و فرهنگی این کشورها، مشهد و خراسان را نقطه پیوند خود می‌دانند.
استاندار خراسان رضوی با اشاره به تلاش کشورهای آسیای میانه برای بازیابی پیوندهای فرهنگی و تاریخی خود، تصریح کرد: برخی از این کشورها در این زمینه اقدامات گسترده‌ای انجام داده‌اند و حتی در بعضی حوزه‌ها از ما پیشی گرفته‌اند؛ ازاین‌رو باید با تلاش بیشتر از ظرفیت‌های تاریخی و فرهنگی خود بهره ببریم.
مظفری میراث فرهنگی را فراتر از بناها و ساختمان‌های تاریخی دانست و آن را بخشی از هویت جامعه توصیف کرد و گفت: باید از فرصت‌های موجود برای انتقال این هویت به نسل‌های آینده استفاده کنیم.
وی با اشاره به جایگاه شخصیت‌هایی همچون فردوسی، خیام، نادرشاه افشار و کلنل محمدتقی‌خان پسیان، بر ضرورت معرفی مفاخر و پیشینه تاریخی خراسان تأکید کرد.
استاندار خراسان رضوی همچنین با تأکید بر ضرورت مشارکت نسل جوان در حفاظت از میراث فرهنگی بیان کرد: نسل زد باید وارد این عرصه شود و اگر آموزش و فرهنگ‌سازی را از مدارس آغاز نکنیم، فرصت مهمی را از دست خواهیم داد.
مشارکت مردم، راهکار حفاظت از میراث فرهنگی
در ادامه حجت‌الاسلام والمسلمین تیمورعلی عسکری، معاون فرهنگی، اجتماعی و زیارت استانداری خراسان رضوی، با اشاره به ضرورت توجه به مسائل هویتی نسل جدید اظهار کرد: در جامعه امروز، به‌ویژه در میان نسل زد، نوعی بحران هویتی شکل گرفته است که مقابله با آن نیازمند تلاش بیشتر، شناخت ظرفیت‌ها و برنامه‌ریزی جدی در حوزه فرهنگی و اجتماعی است.
وی با اشاره به توجه بیشتر مسئولان استان به ظرفیت‌های تمدنی پس از برگزاری شورای معاونان استانداری در آرامگاه فردوسی، بر ضرورت پیگیری جدی برنامه‌ها تأکید کرد و گفت: آنچه بیش از هر چیز به آن نیاز داریم، پیگیری و دنبال کردن امور است.
مشهد با بحران آب و کمبود زیرساخت‌های حمل‌ونقل مواجه است
سیدحسن حسینی، فرماندار مشهد با اشاره به چالش‌های زیرساختی این شهر اظهار کرد: مشهد با بحران آب مواجه است و مصرف سالانه آب شرب آن حدود ۶۰ میلیون مترمکعب و مصرف آب در بخش فضای سبز حدود ۳۰ میلیون مترمکعب است. برنامه‌هایی با تکیه بر فناوری و دانش علمی در دست اجراست، اما پیشبرد آن‌ها به اعتبارات ویژه نیاز دارد.
وی با اشاره به ضرورت توسعه حمل‌ونقل عمومی و گردشگری مشهد افزود: راه‌اندازی اتوبوس گردشگری بارها پیگیری شده، اما به دلیل نبود زیرساخت‌های لازم و کمبود اتوبوس، این طرح همچنان با مشکل مواجه است.
فرماندار مشهد با تأکید بر ضرورت اجرای قطار سریع‌السیر مشهد بیان کرد: سال‌هاست وعده راه‌اندازی این قطار به زائران داده شده، اما طرح هنوز به مرحله اجرا نرسیده است. راه‌اندازی آن می‌تواند تحول قابل‌توجهی در جابه‌جایی مسافران ایجاد کند.
حسینی همچنین با اشاره به اینکه خراسان رضوی تنها حدود ۳۰ کیلومتر آزادراه دارد، توسعه این زیرساخت را از نیازهای مهم استان دانست.
وی با اشاره به وجود ۱۷۲ محله در مشهد، از تاریخی بودن کامل دو محله خبر داد و گفت: خانه‌های تاریخی ارزشمندی در شهر وجود دارد که بخشی از آن‌ها با همکاری میراث فرهنگی و شهرداری مرمت و بازآفرینی شده‌اند.
بازنگری طرح جامع تاریخی و فرهنگی ۱۹ شهرستان استان
در ادامه، علیرضا قامتی، معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری خراسان رضوی، با اشاره به مصوبات نشست اظهار کرد: مقرر شده است سه مجموعه توس، خیام و عطار به‌عنوان اولویت نخست برنامه‌های مرتبط با مدیریت و بهره‌برداری فرهنگی و تاریخی در نظر گرفته شوند.
وی افزود: اساسنامه هیئت امنایی مراکز فرهنگی، گردشگری و تاریخی در حال تدوین و ابلاغ است و سایر مراکز دارای ظرفیت مشابه نیز با هماهنگی اداره‌کل میراث فرهنگی و محوریت استانداری شناسایی خواهند شد.
قامتی با اشاره به ضرورت بازنگری طرح‌های جامع شهرستان‌های استان خاطرنشان کرد: هر ۱۹ شهرستان خراسان رضوی در زمینه طرح جامع و تطبیق ضوابط مرتبط با بافت‌های تاریخی و فرهنگی نیازمند بررسی و بازنگری هستند.
معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری خراسان رضوی ادامه داد: در همین راستا، تفاهم‌نامه‌ای برای تهیه طرح جامع بخش‌های تاریخی و فرهنگی ۱۹ شهرستان با محوریت استانداری و همکاری شهرداری‌ها منعقد خواهد شد و وزارت راه و شهرسازی نیز در این مسیر همکاری می‌کند.
وی با اشاره به زمان‌بندی اجرای طرح‌ها گفت: امیدواریم با اولویت‌بندی، طی ۶ ماه آینده تهیه طرح جامع تعدادی از شهرستان‌ها به سرانجام برسد.
قامتی همچنین از پیگیری تعیین شهردار ویژه شهر تاریخی توس خبر داد و اظهار کرد: با همکاری شهرداری مشهد و پیگیری استانداری، امیدواریم نخستین شهردار ویژه توس منصوب شود تا این مجموعه با مأموریت‌ها و وظایف متناسب با ویژگی‌های تاریخی و فرهنگی خود مدیریت شود.
تدوین ضوابط حفاظتی ۱۶۰ قطعه واجد ارزش در بافت مرکزی مشهد
در ادامه، وحید داعی، مدیرکل راه و شهرسازی خراسان رضوی، در تشریح اقدامات این اداره‌کل در حوزه حفاظت از بافت‌های تاریخی و فرهنگی اظهار کرد: مجموعه راه و شهرسازی در حوزه کالبدی و ضوابط شهرسازی، مسئولیت مهمی در صیانت از آثار تاریخی و فرهنگی بر عهده دارد و در همین راستا، اقداماتی با راهبری استاندار و معاون وی در دستور کار قرار گرفته است.
وی با اشاره به وجود بافت‌ها و قطعات واجد ارزش در محدوده مرکزی مشهد که هنوز به ثبت نرسیده‌اند، ادامه داد: یکی از دغدغه‌های میراث فرهنگی، ساخت‌وساز در اطراف این محدوده‌ها و تأثیر آن بر منظر آثار تاریخی، به‌ویژه ایجاد سایه‌اندازی و تغییر شرایط پیرامونی آن‌ها بود.
مدیرکل راه و شهرسازی خراسان رضوی اضافه کرد: به همین منظور، کمیته‌ای با حضور نمایندگان میراث فرهنگی، راه و شهرسازی، استانداری و شهرداری تشکیل شد و در جریان بررسی‌ها، حدود ۱۶۰ قطعه واجد ارزش در طرح تفصیلی مشهد شناسایی و ضوابط لازم برای صیانت از آن‌ها و کنترل ساخت‌وساز در پیرامونشان تدوین شد.
داعی با اشاره به تعیین ضوابط حریم باغ نادری گفت: طی یک سال و نیم گذشته، جلسات متعددی در کمیته فنی برای بررسی این موضوع برگزار شد و ضوابط مربوط به قطعات واقع در حریم باغ نادری به تصویب رسید.
وی بیان کرد: این ضوابط پس از تأیید در دفتر نظارت، به شهرداری مشهد ابلاغ شده است تا از انجام ساخت‌وسازهایی که می‌تواند بر این اثر تاریخی تأثیر بگذارد، جلوگیری شود.
مدیرکل راه و شهرسازی خراسان رضوی با اشاره به تدوین ضوابط مربوط به محورهای تاریخی مشهد، خاطرنشان کرد: با تشکیل کمیته‌ای با حضور کارشناسان و نمایندگان میراث فرهنگی، جلسات متعددی در کمیته فنی و کمیسیون ماده ۵ برگزار شد و ضوابط مربوط به حجم و توده‌گذاری در این محدوده‌ها مورد بررسی و بازنگری قرار گرفت تا آثار احتمالی ساخت‌وساز بر بافت‌های تاریخی کنترل شود.
داعی تأکید کرد: هیچ‌یک از مصوبات مربوط به بافت‌های تاریخی و محدوده‌های واجد ارزش، بدون تأیید کارشناسان میراث فرهنگی در کمیسیون ماده ۵ مطرح نمی‌شود. طی یک سال گذشته نیز ۳۰ موضوع مرتبط با میراث فرهنگی و بافت‌های تاریخی در کمیته فنی و کمیسیون ماده ۵ بررسی شده است.
وی همچنین از آغاز طرح حفاظت و احیای بافت تاریخی سبزوار به‌عنوان نخستین تجربه اجرای این برنامه در استان خبر داد و گفت: تفاهم‌نامه‌ای چهارجانبه میان اداره‌کل راه و شهرسازی، شهرداری، فرمانداری و اداره میراث فرهنگی منعقد شده است. در این همکاری، اداره میراث فرهنگی نقش نظارتی دارد و هدف، به‌روزرسانی طرح حفاظت و احیای بافت تاریخی سبزوار است. اعتبار مورد نیاز از طریق وزارت راه و شهرسازی تأمین و قرارداد اجرای طرح منعقد شده است.
انتهای پیام
