سیدجواد موسوی، شنبه ۱۱ مهرماه، در جلسه انجمن میراث فرهنگی استان که با موضوع «حفاظت و صیانت از آثار تاریخی و میراث فرهنگی» که در استانداری خراسان رضوی برگزار شد، با اشاره به ظرفیت‌های تاریخی کشور اظهار کرد: ایران دارای ۳۴ هزار و ۲۷۶ اثر غیرمنقول ثبت ملی در ۳۱ استان است و ۳۰ اثر ملموس و ۲۷ اثر ناملموس آن در فهرست میراث جهانی قرار دارد.
وی با بیان اینکه آثار تاریخی و هویتی کشور در ۸۲۹ موزه در معرض دید عموم قرار دارد، افزود: خراسان رضوی با ۲۶ موزه در جایگاه دوم کشور قرار گرفته است.
موسوی ادامه داد: تا سال ۱۳۵۷ تنها ۱۰۴ اثر تاریخی از ایران در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده بود، اما این شمار اکنون به ۲ هزار و ۲۱۱ اثر رسیده است.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خراسان رضوی با اعلام اینکه فرآیند ثبت شهر تاریخی توس در دستور کار قرار دارد، بیان کرد: آسبادهای خواف و نشتیفان، مسجد جامع سنگان، مسجد ملک زوزن، مسجد جامع گناباد و مسجد جامع گوهرشاد نیز در شرف ثبت در فهرست آثار جهانی یونسکو هستند.
وی با تأکید بر ضرورت مشارکت مردم در حفاظت از آثار تاریخی خاطرنشان کرد: در یک سال گذشته، فرآیند مرمت ۲۷۴ اثر تاریخی در استان به سرانجام رسیده که ۱۶۷ اثر با مشارکت انجمن‌های میراث فرهنگی مرمت شده‌اند.
موسوی اضافه کرد: در حال حاضر ۷۳۵ انجمن میراث فرهنگی در ۳۴ شهرستان استان فعال هستند و ۲ هزار و ۳۵۰ نفر در قالب این انجمن‌ها برای حفظ و معرفی میراث فرهنگی خراسان فعالیت می‌کنند.
۲۳۱۵ اثر تاریخی، فرهنگی و طبیعی خراسان رضوی در فهرست ملی
در ادامه حمید حلاج مقدم، معاون میراث فرهنگی اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خراسان رضوی نیز اظهار کرد: مجموع آثار تاریخی، فرهنگی و طبیعی استان در فهرست آثار ملی به ۲ هزار و ۳۱۵ اثر می‌رسد که شامل یک‌هزار و ۷۱۷ اثر غیرمنقول، ۱۸۳ اثر منقول، ۲۷۴ اثر ناملموس و ۱۰۴ اثر طبیعی است.
وی افزود: هشت اثر استان در فهرست جهانی یونسکو و یک اثر در فهرست آثار جهان اسلام (آیسسکو) ثبت شده است. همچنین ۲۸ اثر در فهرست آثار مکان‌رویداد قرار دارد.
حلاج مقدم با اشاره به وجود ۵۴ کاروانسرای ثبت جهانی در ایران گفت: هفت کاروانسرا از این تعداد در خراسان رضوی قرار دارد و قنات قصبه گناباد نیز در سال ۱۳۹۴ در فهرست میراث جهانی ثبت شده است.
وی پرونده شهر تاریخی توس، آسبادهای خواف و نشتیفان و مساجد جامع سنگان، ملک زوزن، گناباد و گوهرشاد را از پرونده‌های پیشنهادی استان برای ثبت جهانی برشمرد و افزود: روستای ریاب گناباد نیز برای حضور در فهرست بهترین روستاهای گردشگری جهان در سال ۲۰۲۶ پیشنهاد شده است.
شناخت میراث فرهنگی، راهی برای شناخت هویت ملت ایران است
در ادامه رجبعلی لباف خانیکی، رئیس اسبق اداره میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری شهرستان مشهد، با تأکید بر ضرورت شناخت پیشینه تاریخی ایران اظهار کرد: شواهد توانمندی‌های تاریخی و تمدنی ایران در بناها، محوطه‌های باستانی، تپه‌ها و موزه‌های کشور قابل مشاهده است، اما یکی از مشکلات امروز جامعه، ناآگاهی از هویت، داشته‌ها و استعدادهای خود است.
وی با اشاره به آثار تاریخی نقش‌رستم، نقش‌رجب و بیشاپور، به روایت‌های تاریخی مربوط به رویارویی ایران و امپراتوری روم پرداخت و گفت: این آثار، صحنه‌هایی از زانو زدن امپراتور روم در برابر پادشاه ایران را به تصویر کشیده‌اند.
رئیس اسبق اداره میراث فرهنگی مشهد با اشاره به پیشینه علمی ایران بیان کرد: بررسی متون تاریخی تا قرن‌های نهم و دهم هجری نشان می‌دهد ایرانیان در حوزه‌های گوناگون علمی، از علوم نقلی و عقلی تا علوم پایه، پیشگام بوده‌اند.
لباف خانیکی یکی از پیامدهای ناآگاهی از ظرفیت‌های تاریخی و فرهنگی را بی‌توجهی به توانمندی‌های داخلی دانست و افزود: ما به شناخت خود، سرزمینمان، استعدادها، توانایی‌ها و نوآوری‌هایمان نیاز داریم و بخش مهمی از این ظرفیت‌ها در میراث فرهنگی نهفته است.
وی با تأکید بر مسئولیت انجمن‌های میراث فرهنگی خاطرنشان کرد: فعالان این حوزه باید پیش از هر چیز میراث فرهنگی را بشناسند، زبان آن را دریابند و با مسئولیت‌پذیری در برابر غارتگران و تخریب‌کنندگان میراث فرهنگی بایستند.
لباف خانیکی در پایان با اشاره به اهمیت شناخت گذشته برای تقویت هویت ملی گفت: برای آنکه بتوانیم به گذشته و سرزمین خود افتخار کنیم، باید میراث فرهنگی‌مان را بشناسیم، آن را به‌درستی معرفی کنیم و در مسیر حفاظت و مرمت آن گام برداریم.
بحران هویت با شناخت و گفت‌وگو میان فعالان فرهنگی قابل مدیریت است
در ادامه رضا سلیمان‌نوری، رئیس هیئت‌مدیره انجمن توسعه گردشگری چهارباغ خراسان و خراسان‌پژوه، اظهار کرد: اگر ما شناختی از یکدیگر داشتیم، هیچ‌گاه ماجرای کلیسای اجری پیش نمی‌آمد و زمانی که شناخت ایجاد شد و گفت‌وگو کردیم، توانستیم از وقوع ماجرای مربوط به قبرستان ارامنه جلوگیری کنیم.
وی اضافه کرد: اگر شناخت و آگاهی بیشتری نسبت به ظرفیت‌های میراثی داشتیم، هیچ‌گاه آثار تاریخی ما از ثبت خارج نمی‌شد. زمانی که شناخت وجود داشت، توانستیم عسکریه را در فهرست آثار ثبت‌شده نگه داریم. این موارد نشان می‌دهد ظرفیت انجمن‌های فرهنگی، انجمن‌های میراثی و فعالان حوزه میراث فرهنگی بسیار زیاد است و اگر این ظرفیت‌ها در کنار یکدیگر قرار بگیرند، می‌توان اقدامات مؤثری برای حفاظت از هویت و میراث تاریخی انجام داد.
این خراسان‌پژوه ادامه داد: وقتی شناخت وجود نداشته باشد، در نهایت همه باید دست روی سر خود بگذاریم و بگوییم ای‌کاش فلانی کنار ما بود. باید در کنار یکدیگر قرار بگیریم، یکدیگر را بهتر بشناسیم و دست به دست هم دهیم تا شاید بتوانیم قدمی در مسیر حفظ هویت خود برداریم.
سلیمان‌نوری با اشاره به موضوع هویت در شرایط کنونی، بیان کرد: یکی از بحران‌های بزرگی که امروز با آن مواجه هستیم، بحران هویت است. در شرایطی که بمباران خبری و رسانه‌ای گسترده‌ای وجود دارد، ممکن است نسل جدید به تدریج از هویت تاریخی و فرهنگی خود فاصله بگیرد و با ضعف هویتی مواجه شود.
وی بر ضرورت ارتباط بیشتر نسل جدید با میراث فرهنگی تأکید کرد و گفت: امیدوارم در آینده شرایطی در شهر و کشور ایجاد شود که دوستان ما در آموزش و پرورش جرأت کنند درهای مدارس را به روی فعالان فرهنگی باز کنند و اردوهای دانش‌آموزی را در فضاهای تاریخی برگزار کنند، نه اینکه همه اردوها در فضاهای بسته برگزار شود.
رئیس هیئت‌مدیره انجمن توسعه گردشگری چهارباغ خراسان خاطرنشان کرد: باید اجازه دهیم دانش‌آموزان با تاریخ و شخصیت‌های تاریخی شهر خود از نزدیک آشنا شوند. همان‌طور که روز گذشته در سالگرد شهادت کلنل پسیان، حضور در مزار او می‌تواند زمینه‌ای برای آشنایی نسل جدید با تاریخ معاصر مشهد باشد، باید از دیگر مناسبت‌ها و ظرفیت‌های تاریخی نیز استفاده کنیم.
سلیمان‌نوری ادامه داد: امسال نیز که ۳۰۰ سال از آغاز سلسله افشاریه می‌گذرد، می‌توان با برگزاری برنامه‌های فرهنگی و تاریخی، زمینه آشنایی بیشتر مردم و نسل جوان با این بخش از تاریخ کشور را فراهم کرد.
وی با اشاره به ظرفیت‌های تاریخی پیرامون حرم مطهر رضوی، اضافه کرد: در اطراف حرم مطهر رضوی بیش از ۵۰ اثر تاریخی وجود دارد، که همچنان قابلیت ثبت دارند. همچنین کتیبه‌های تاریخی متعددی در اطراف حرم وجود دارد که هنوز به ثبت نرسیده‌اند.
این خراسان پژوه تصریح کرد: این ظرفیت‌های تاریخی و فرهنگی می‌تواند به یکی از ابزارهای توسعه گردشگری مشهد تبدیل شود. اگر بتوانیم این آثار را شناسایی، معرفی و حفاظت کنیم، علاوه بر کمک به حفظ هویت تاریخی شهر، می‌توانیم زمینه ماندگاری بیشتر زائران و گردشگران در مشهد را فراهم کنیم و بخشی از مشکلات و بحران‌های موجود در حوزه گردشگری را نیز با استفاده از همین ظرفیت‌ها کاهش دهیم.
انتهای پیام
