گردشگری دیگر تنها به تماشای بناهای تاریخی و جاذبه‌های طبیعی محدود نمی‌شود؛ گاهی مسیر سفر از میان باغ‌ها و مزارع می‌گذرد و گردشگر را با بخشی از زندگی، فرهنگ و معیشت مردمان یک منطقه آشنا می‌کند. «گردشگری کشاورزی» یا از همین پیوند میان طبیعت، تولید و زندگی روستایی شکل می‌گیرد؛ ظرفیتی که می‌تواند هم تجربه‌ای متفاوت برای گردشگران رقم بزند و هم فرصتی برای رونق اقتصادی جوامع محلی و حفظ میراث کشاورزی فراهم کند.
در گیلان، اشکورات یکی از نمونه‌های قابل توجه این پیوند است؛ سرزمینی کوهستانی که باغ‌های فندق آن، بخشی جدایی‌ناپذیر از سیمای طبیعی، اقتصاد و فرهنگ منطقه را شکل داده‌اند. درختان فندق که دامنه‌ها و دره‌های اشکورات را پوشانده‌اند، تنها محصولی برای برداشت و فروش نیستند؛ بلکه می‌توانند بخشی از یک تجربه گردشگری باشند؛ از قدم‌زدن در باغ‌ها و آشنایی با شیوه کشت و برداشت گرفته تا چشیدن محصولات محلی و لمس سبک زندگی مردمان روستا.
همزمان با هفته گردشگری، نگاهی دوباره به چنین ظرفیت‌هایی نشان می‌دهد که آینده گردشگری را می‌توان در جایی فراتر از مقاصد شناخته‌شده جست‌وجو کرد؛ در باغی که سال‌هاست بخشی از معیشت یک روستا را تامین می‌کند و حالا می‌تواند به مقصدی برای گردشگران تبدیل شود. «گردشگری فندق» در اشکورات، نمونه‌ای از همین ظرفیت مغفول است؛ ظرفیتی که اگر با برنامه‌ریزی، زیرساخت مناسب و مشارکت جامعه محلی همراه شود، می‌تواند کشاورزی و گردشگری را در مسیر توسعه پایدار به یکدیگر پیوند بزند.
دکتر محمود هوشیارفرد، عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی گیلان، در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره به ظرفیت‌های گردشگری فندق در گیلان، اظهار کرد: فندق گیلان یکی از محصولات باغی است که ارتباط نزدیکی با تاریخ کهن اشکورات دارد. ردیف‌های گاها منظم درختان فندق که در شیب کوه‌ها و یا دره‌ها کاشته شده‌اند، منظره‌ای بدیع و دل‌نواز در این منطقه ایجاد کرده‌اند.
وی با بیان اینکه باغ‌های گسترده فندق، یکی از زیباترین مناظر طبیعی ایران را به نمایش می‌گذارند. این باغ‌ها نه تنها به عنوان یکی از مهم‌ترین منابع تولید فندق در ایران شناخته می‌شوند، بلکه مقصدی گردشگری جذاب نیز به شمار می‌روند، افزود: فندق به عنوان یک میراث فرهنگی و طبیعی، از فرهنگی به فرهنگ دیگر منتقل شده است. این باور وجود دارد که فندق می‌تواند گردشگران را به مقاصد جذب کند.
هوشیارفرد ادامه داد: گردشگری فندق به عنوان شاخه‌ای نوین در گردشگری، علاوه بر ایجاد فرصت‌های گردشگری، می‌تواند بر بازار فندق داخلی نیز تأثیر خوبی داشته باشد. این نوع گردشگری، گردشگران را به باغ‌های فندق، کارخانه‌های فرآوری فندق می‌برد و فرصتی برای آشنایی بیشتر با تاریخ، تنوع و ویژگی‌های مختلف فندق اشکورات فراهم می‌آورد.
گردشگری فندق، راهی به سوی توسعه پایدار
عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی گیلان با بیان اینکه گردشگری فندق، یک راهکار مناسب برای رسیدن به توسعه پایدار روستایی است، گفت: گردشگری به عنوان ابزاری برای رشد و پیشرفت اقتصادی روستاها به منظور دستیابی به توسعه پایدار روستایی مدنظر است.
وی افزود: آنچه که به ارتباط میان گردشگری کشاورزی و توسعه پایدار روستایی قوت می‌بخشد، تعامل این دو مقوله در چارچوب فضاهایی است که انواع تیپ‌های گردشگری روستایی و کشاورزی را به وجود می‌آورد. گردشگری باغی فندق باعث می‌شود تا روستاها از حیث دستیابی به توسعه پایدار، نگاهی عمیق به منابع انسانی و طبیعی خود نمایند و در این راه با توفیق روبرو شوند.
هوشیارفرد بیان کرد: گیلان به عنوان استان پیشتاز در تولید فندق، با استفاده از پتانسیل‌های گردشگری فندق می‌تواند علاوه بر جذب گردشگران، بازارهای داخلی و حتی خارجی خود را توسعه دهد.
وی ادامه داد: در این راستا، گردشگری فندق به عنوان ابزاری برای معرفی و ترویج ارقام محلی فندق و محصولات مرتبط به مصرف‌کنندگان جهانی شناخته می‌شود. در گیلان، گردشگری فندق می‌تواند فرصتی تاثیرگذار برای رونق بازار فروش فندق، بهبود صادرات و معرفی فندق ایرانی باشد.
این عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی گیلان خاطرنشان کرد: گردشگری فندق نه تنها به عنوان یک عامل درآمدزایی برای باغداران فندق عمل می‌کند، بلکه موجب توسعه پایدار کشاورزی و ایجاد مشاغل محلی و نیز احیای مشاغل سنتی می‌شود. در نتیجه، گردشگری فندق با تقویت بازار فروش فندق، به ویژه از طریق افزایش آگاهی مصرف‌کنندگان و ترویج محصولات ارگانیک، به رشد اقتصادی و ارتقای جایگاه فندق در بازارهای داخلی و خارجی کمک می‌کند.
ظرفیت ثبت چشم‌اندازهای فندق در شبکه میراث کشاورزی فائو
هوشیارفرد با اشاره به ظرفیت چشم‌اندازهای باغ‌های فندق اشکورات، گفت: ایران می‌تواند چشم‌اندازهای باغ‌های فندق خود را در اشکورات گیلان و الموت قزوین در شبکه سیستم‌های میراث کشاورزی مهم جهان در فائو ثبت کند و این مناظر و چشم‌اندازهای فندق مورد توجه گردشگران قرار گیرد.
وی افزود: استان گیلان یک مقصد گردشگری فندق در شمال کشور است، اما تاکنون سیاست‌ها و برنامه‌ریزی‌های گردشگری توجه خاصی به این بخش گردشگری نداشته است. باید فعالیت‌های سرگرمی مانند گشت‌وگذار، بازدید از باغ‌های فندق، کارخانه‌های فندق خشک‌کنی و فرآوری و برگزاری رویدادهای فرهنگی فندق به عنوان محصولات این بازار گردشگری فندق برجسته شود.
عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی گیلان ادامه داد: در واقع گردشگری فندق، به عنوان شکل جدیدی از گردشگری در اشکورات گیلان شامل شهرستان‌های رودسر، املش و سیاهکل، پایداری معیشت جامعه را افزایش می‌دهد. بدین ترتیب، اشکورات گیلان به عنوان مقصدی برای ترویج گردشگری فندق، که شکلی از گردشگری مبتنی بر جامعه است، معرفی می‌گردد.
زیرساخت و منابع انسانی؛ چالش‌های توسعه گردشگری فندق
وی با اشاره به چالش‌های موجود در مسیر توسعه گردشگری فندق در اشکورات گیلان اظهار کرد: کمبود زیرساخت‌ها، نیاز به توسعه منابع انسانی، کیفیت نامناسب خدمات و بازاریابی، عدم هماهنگی بین بخش گردشگری برای ترویج گردشگری، نبود یا ناکافی بودن پوشش امنیتی و حفاظتی ناکافی در باغ‌های فندق، نبود توانمندی محلی کافی در مورد گردشگری فندق و نبود چارچوب سیاست جامع برای گردشگری فندق از چالش‌های توسعه گردشگری فندق در اشکورات گیلان به شمار می‌روند.
هوشیارفرد بیان کرد: اگر بتوان از پتانسیل این منطقه برای ایجاد یک مدل ترکیبی از اقامتگاه‌های باکیفیت و تجربیات کشاورزی-گردشگری استفاده کرد، نه تنها مشکل بیکاری جوانان منطقه حل می‌شود، بلکه گیلان شاهد ظهور الگویی نوین از توسعه پایدار خواهد بود که در آن، طبیعت، کشاورزی و گردشگری در خدمت یکدیگر هستند.
عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی گیلان با اشاره به ظرفیت‌های اشکورات گفت: نقطه قوت اشکورات که می‌تواند موتور محرک اقتصاد منطقه باشد، پیوند ناگسستنی میان گردشگری و کشاورزی است.
وی افزود: اشکورات گیلان، دارای ظرفیت‌های فراوانی مانند مناظر باغ‌های فندق برای رونق گردشگری فندق است و این بازار نوین گردشگری می‌تواند راهبردی برای حفظ میراث ناملموس و ملموس فندق باشد. در واقع، گردشگری فندق پیامدهای اقتصادی مهمی برای اشتغال‌زایی در منطقه دارد.
هوشیارفرد خاطرنشان کرد: گردشگران با تورهای گردشگری فندق، به قلب طبیعت کوهستانی اشکورات گیلان دسترسی پیدا می‌کنند. صبح خود را با پیاده‌روی در باغ‌های فندق اختصاصی آغاز می‌کنند و فرصتی است تا عکاسی در میان درختچه‌های فندق را در بهترین نورِ صبحگاهی تجربه کنند و علاقمندان به گردشگری غذا، فرهنگ بومی اشکورات را از طریق چشیدن طعم فندق حس نمایند؛ امید است این نوع نگاه به مواهب طبیعی اشکورات، دریچه‌ای را برای برنامه‌ریزان گردشگری باز کند تا این بخش گردشگری را توسعه دهند.
انتهای پیام
