سعید محمودی، شنبه ۱۸ مهر در نشست نخبگانی به‌مناسبت روز زاینده‌رود در محل اتاق بازرگانی اظهار کرد: هنگامی که درباره آینده زاینده‌رود صحبت می‌کنیم، موضوع صرفاً یک رودخانه نیست که مسیری را طی می‌کند؛ رودخانه‌های بسیاری در کشور وجود دارند، اما زاینده‌رود ویژگی متفاوتی دارد و هویت آن با هویت کشور و هر ایرانی گره خورده است. اصفهان نیز شهری نیست که اهمیت آن صرفاً به ساکنان این شهر محدود باشد، بلکه جایگاهی فراتر از محدوده جغرافیایی خود دارد.
وی افزود: در دهه ۱۳۸۰، زمانی که زاینده‌رود خشک شده بود، شرایط بسیار نامطلوبی بر منطقه حاکم بود. هنگامی که تصاویر خشکی رودخانه منتشر می‌شد، بسیاری از مردم گریه می‌کردند. این افراد ممکن بود ساکن اصفهان نباشند، اما به این بخش از کشور و زاینده‌رود تعلق خاطر داشتند و شرایط موجود دل هر ایرانی را به‌درد می‌آورد. آن شرایط ادامه پیدا کرد تا به وضعیت امروز رسیدیم؛ وضعیتی که درباره پیامدهای آن، ازجمله فرونشست زمین، گردوغبار و اختلال در کشاورزی و زندگی سنتی مردم، مشاهده می‌کنیم.
مداخلات انسانی و تغییرات اقلیمی از عوامل تشدید بحران
محمودی با اشاره به عوامل مؤثر در شکل‌گیری وضعیت کنونی زاینده‌رود گفت: این شرایط را می‌توان از دو منظر اصلی بررسی کرد. نخست، در بالادست، طبیعت به‌صورت سنتی و بر اساس سازوکارهای خود عمل می‌کرده است؛ به این معنا که کوهستان منابع آب را در اختیار دشت قرار می‌داده و این چرخه طبیعی همواره وجود داشته است. انسان‌ها در طول زمان در این چرخه مداخله کرده‌اند و احتمالاً با تغییراتی که در ساختار و شرایط این بخش ایجاد شده است، امروز با مشکلاتی مواجه هستیم که آثار آن را مشاهده می‌کنیم.
وی با اشاره به شرایط اقلیمی کشور ادامه داد: در کنار این مسائل، ویژگی‌های اقلیمی ایران نیز شرایط خاصی را ایجاد می‌کند و گاهی وضعیت به مرحله‌ای می‌رسد که مدیریت امور را دشوارتر می‌سازد. کشور ما از نظر میزان بارندگی، شرایطی متفاوت با میانگین جهانی دارد و میزان بارش آن حدود یک‌چهارم میانگین جهانی عنوان می‌شود.
سرپرست معاونت محیط‌زیست انسانی سازمان حفاظت محیط‌زیست با اشاره به روند گرمایش زمین خاطرنشان کرد: کشور ما در منطقه‌ای قرار دارد که روند گرم‌شدن آن با شتاب قابل‌توجهی همراه است. در حدود یک قرن اخیر، میانگین دمای جهان افزایش یافته، اما میزان افزایش دما در ایران به حدود دو درجه رسیده است. این شرایط نشان می‌دهد که کشور ما و منطقه خاورمیانه بیش از بسیاری از مناطق دیگر در معرض پیامدهای گرمایش جهانی قرار دارند.
محمودی یادآور شد: این وضعیت را نمی‌توان صرفاً به میزان تولیدات صنعتی منطقه نسبت داد، بلکه تحولات جهانی و ویژگی‌های طبیعی و اقلیمی منطقه نیز در آن نقش دارند. از سوی دیگر، دمای منطقه نیز بالاتر از میانگین جهانی است و این عوامل، در کنار یکدیگر، شرایط دشواری را برای کشور ایجاد می‌کنند. در کنار ویژگی‌های طبیعی و اقلیمی، مسائلی مانند نبود تدبیر کافی، فقدان برنامه‌ریزی بلندمدت و توجه نکردن به آینده نیز در شکل‌گیری مشکلات موجود مؤثر بوده‌اند. این مسائل تنها به اصفهان محدود نمی‌شوند و بخش‌های مختلف کشور را درگیر کرده‌اند.
وی افزود: با این حال، وضعیت اصفهان، به‌دلیل قرار گرفتن در مرکز کشور و برخورداری از ویژگی‌های خاص اقتصادی، صنعتی و کشاورزی، ممکن است از برخی مناطق دیگر دشوارتر باشد. اصفهان یکی از قطب‌های صنعتی کشور است و کشاورزی سنتی و ارزشمندی دارد که از نظر ساختار و ویژگی‌ها با کشاورزی بسیاری از مناطق دیگر متفاوت است؛ از همین‌رو، پیامدهای بحران آب در این استان نیز ابعاد خاص خود را دارد.
سرپرست معاونت محیط زیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست با تأکید بر ضرورت اتخاذ رویکردی ویژه برای اصفهان اظهار کرد: مجموعه این شرایط نشان می‌دهد که باید برنامه‌ای ویژه برای این منطقه تدوین شود و در تصمیم‌گیری‌ها، همه ابعاد محیط زیستی و اقتصادی آن مورد توجه قرار گیرد. اگر قرار است در وضعیت تالاب گاوخونی تحولی ایجاد شود، این تحول از مسیر زاینده‌رود می‌گذرد. هیچ برنامه یا هدف دیگری نمی‌تواند به‌تنهایی جایگزین جریان رودخانه شود؛ زاینده‌رود باید جاری باشد تا بتواند خیر و برکتی را که همواره به مرکز کشور و فلات مرکزی ایران رسانده است، بار دیگر به این منطقه منتقل کند.
محمودی ادامه داد: این هدفی مشترک برای همه ماست و تحقق آن نیازمند همکاری و تلاش همه دستگاه‌ها و مسئولان است. سازمان حفاظت محیط زیست نیز در چارچوب وظایف خود برای پیگیری این موضوع تلاش می‌کند و سایر بخش‌ها، ازجمله وزارت علوم، مسئولان استان و مجموعه ریاست‌جمهوری، نیز باید برای تحقق این هدف همکاری کنند.
وی با تأکید بر اهمیت زاینده‌رود برای هویت ملی کشور یادآور شد: هر فردی که خواهان جاری‌شدن زاینده‌رود نباشد، به اعتقاد من، اهمیت این موضوع را برای هویت ایران به‌درستی درک نکرده است. زاینده‌رود بخشی از هویت کشور است و نمی‌توان نسبت به سرنوشت آن بی‌تفاوت بود. بازگشت کامل شرایط به وضعیت مطلوب گذشته، موضوعی بسیار دشوار است؛ بااین‌حال، می‌توان اقدامات بسیاری انجام داد تا شرایط موجود بهبود یابد و وضعیت منطقه از آنچه امروز شاهد آن هستیم، بهتر شود.
بهبود وضعیت رودخانه و تالاب به همکاری همگانی نیاز دارد
سرپرست معاونت محیط‌زیست انسانی سازمان حفاظت محیط‌زیست با تأکید بر ضرورت همدلی و همکاری میان دستگاه‌های مسئول اضافه کرد: بهبود شرایط زاینده‌رود و تالاب گاوخونی به همدلی و همراهی همه بخش‌ها نیاز دارد. از طرف سازمان حفاظت محیط‌زیست اعلام می‌کنم که با تمام توان در خدمت فعالان و دیگر افرادی هستیم که برای بهبود وضعیت این منطقه تلاش می‌کنند. باید با همکاری یکدیگر تلاش کنیم تا وضعیت رودخانه و تالاب گاوخونی نسبت به شرایط کنونی بهبود یابد. تحقق این هدف به کمک همگانی و همراهی همه ما نیاز دارد.
محمودی با اشاره به فضای همکاری در نشست نخبگانی مطالبه‌گران زاینده‌رود ایران ادامه داد: خوشبختانه روحیه همکاری و تعامل مناسبی میان حاضران وجود دارد و امیدواریم این همراهی در ادامه مسیر نیز حفظ شود. امیدوارم با تصمیم‌گیری و همکاری جمعی، اقدامات مؤثری برای بهبود وضعیت زاینده‌رود و تالاب گاوخونی انجام شود. سازمان حفاظت محیط‌زیست نیز برای پیگیری این موضوع در کنار سایر بخش‌ها خواهد بود.
انتهای پیام
