مهرداد رضاپور در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به کاهش جذابیت برخی اسباب‌بازی‌های گرانقیمت و لوکس برای کودکان، اظهار کرد: بررسی‌های روانشناسی نشان می‌دهد که علاقه کودکان به اسباب‌بازی‌های لوکس کاهش یافته است.
این روانشناس با اشاره به اهمیت نقش کودک در فرآیند بازی، افزود: تنها ۱۰ درصد جذابیت بازی برای کودکان مربوط به اسباب‌بازی است، به این معنا که اسباب‌بازی باید بستری برای بروز خلاقیت، احساسات، آرزوها و تخیلات کودک فراهم کند، خمیر بازی، لگو و ابزارهایی که کودک می‌تواند با آن‌ها چیزی بسازد، خراب کند و دوباره از نو بسازد، از جمله نمونه‌هایی هستند که امکان داستان‌پردازی و خلق موقعیت‌های مختلف را در اختیار کودک قرار می‌دهند، چنین اسباب‌بازی‌هایی به‌ویژه برای کودکان زیر ۶ سال جذابیت بیشتری دارند.
وی با اشاره به محدودیت عملکرد برخی اسباب‌بازی‌های لوکس و فناورانه، بیان کرد: ربات‌ها، عروسک‌های سخنگو، ماشین‌های شارژی و این نوع از اسباب‌بازی معمولا دامنه محدودی از عملکرد دارند، برای مثال، ممکن است عملکرد یک ماشین به حرکت رو به جلو و عقب محدود شود و نقش کودک نیز به فشردن چند دکمه یا حرکت دادن کنترل خلاصه شود، این اسباب‌بازی‌ها ممکن است در ابتدا به دلیل ایجاد هیجان، احساس خوشایند کوتاه مدت در کودک به وجود آورند، اما تکراری شدن عملکرد آن‌ها می‌تواند موجب کاهش توجه و علاقه کودک شود، هنگامی که یک محرک رفتاری ثابت و تکراری باشد، به تدریج برای کودک یکنواخت می‌شود و جذابیت اولیه خود را از دست می‌دهد.
رضاپور با اشاره به نقش ابزارهای دیجیتال در کاهش جذابیت برخی اسباب‌بازی‌های فیزیکی، گفت: کودکان امروزی معمولاً به تلفن همراه، تبلت و گاهی بازی‌هایی مانند پلی‌استیشن دسترسی دارند، این ابزارها به دلیل برخورداری از تصاویر متنوع، تغییرات مداوم و محرک‌های متعدد، ممکن است برای کودکان جذابیت بیشتری داشته باشند، محتوای دیجیتال می‌تواند با ارائه محرک‌های متنوع توجه کودک را به خود جلب کند، در چنین شرایطی، حتی یک اسباب‌بازی گرانقیمت و لوکس نیز ممکن است پس از مدتی در مقایسه با بازی‌های دیجیتال جذابیت کمتری داشته باشد، البته استفاده از ابزارهای دیجیتال نیز می‌تواند مشکلات خاص خود را به همراه داشته باشد.
این مشاور خانواده با تأکید بر ضرورت توجه والدین به نیازهای واقعی کودکان هنگام خرید اسباب‌بازی، اظهار کرد: گاهی والدین تصور می‌کنند داشتن اسباب‌بازی‌های گرانقیمت برای فرزندانشان نشانه جایگاه و منزلت بالاتر خانواده است و حتی ممکن است خرید چنین وسایلی به نوعی وسیله برای فخر فروشی تبدیل شود، همچنین ممکن است این اسباب‌بازی برای کودک هیچگونه جذابیتی به همراه نداشته باشد.
وی ادامه داد: گاهی والدین به جای توجه به علایق و نیازهای کودک، رؤیاها و خواسته‌های خود را در انتخاب اسباب‌بازی دنبال می‌کنند، در صورتیکه اسباب‌بازی باید فضایی تعاملی ایجاد کند تا کودک بتواند احساسات، تخیلات، آرزوها و ایده‌های خود را در قالب بازی بروز دهد.
رضاپور با اشاره به ویژگی‌های اسباب‌بازی مناسب برای کودکان، تصریح کرد: اسباب‌بازی‌هایی که خلاقیت کودک را تقویت می‌کنند، امکان مشارکت و بازی گروهی با همسالان را فراهم می‌آورند و به کودک اجازه می‌دهند چیزی را بسازد، تغییر دهد یا دوباره از نو خلق کند، از نظر شناختی نیز می‌توانند مفید باشند و معمولا جذابیت خود را برای مدت طولانی‌تری حفظ می‌کنند.
این روانشناس خاطرنشان کرد: انتخاب اسباب‌بازی باید متناسب با سن و مرحله رشدی کودک باشد و بهتر است والدین وسایلی را در اختیار فرزندان خود قرار دهند که زمینه خلاقیت آن‌ها را فراهم می‌کنند، قیمت بالا و ظاهر لوکس یک اسباب‌بازی لزوماً به معنای تناسب آن با نیازهای کودک نیست.
وی با اشاره به علاقه کودکان به بازی با وسایل خانه گفت: این علاقه تأثیر بسیار مثبتی بر جنبه‌های مختلف رشدی، شناختی و تکاملی در کوکان دارد، کودکان هنگام بازی با وسایل خانه، گاهی خود را جای والدین می‌گذارند، برای مثال، هنگامی که کودکی با قابلمه، قاشق و چنگال وانمود می‌کند در حال آشپزی است یا با دستمال به گردگیری می‌پردازد، این امر نوعی انطباق به شمار می‌رود و این نوع بازی به کودک امکان می‌دهد شرایط واقعی زندگی را در ذهن خود بازسازی کند و این نوع بازی‌ها برای کودک ازجذابیت بیشتری برخوردار است، توصیه می‌شود والدین این موقعیت را در اختیار کودکان قرار دهند تا از برخی وسایل خانه به‌عنوان اسباب بازی استفاده کنند.
رضاپور افزود: کودکان معمولاً به وسایلی علاقه نشان می‌دهند که می‌بینند والدین و بزرگسالان به طور روزمره از آن‌ها استفاده می‌کنند، برای نمونه، وقتی کودک مشاهده می‌کند پدرش با ابزارهایی مانند پیچ‌گوشتی کاری انجام می‌دهد، ممکن است به استفاده از آن ابزارها و تجربه همان نقش علاقه‌مند شود و در واقع، کودک از طریق این بازی‌ها تلاش می‌کند نقش والدین اجرا کند.
این مشاور خانواده ادامه داد: یکی از ویژگی‌های مهم وسایل خانه این است که نوع کارکرد این وسائل برای کودک جنبه مشخصی ندارد و می‌تواند با استفاده از این وسایل تخیل آفرینی کند، برای مثال، کودک ممکن است از یک قابلمه به‌عنوان طبل استفاده کند یا آن را روی سر خود بگذارد و در نقش یک سرباز ظاهر شود، همچنین ممکن است با استفاده از جعبه‌های مقوایی یا چیدن پشتی‌ها برای خود خانه‌ای بسازد و در فضای خیالی آن به بازی بپردازد.
وی بیان کرد: این نوع بازی‌ها به کودک فرصت می‌دهند برای خود داستان و تازه خلق کند و در نتیجه این بازی‌ها در رد تخیل کودکان بسیار موثر است، همچنین این امر باعث ایجاد حس خوشایند در کودکان می‌شود.
رضاپور با بیان اینکه یکی دیگر از دلایل جذابیت وسایل خانه برای کودکان یکنواخت نبودن این وسایل محسوب می‌شود، گفت: بسیاری از اسباب‌بازی‌های موجود در بازار از جنس پلاستیک هستند، اما وسایل خانه از نظر جنس، رنگ، وزن، شکل، سطح، دما و میزان سختی و نرمی تفاوت‌های زیادی دارند.
این روانشناس افزود: وسایل خانه از جمله بالش، فرش، موکت، قاشق و ظروف خانه هرکدام ویژگی‌های متفاوتی دارند و مواجهه کودک با این تفاوت‌ها می‌تواند یادگیری‌های تازه‌ای برای کودک ایجاد کند و حس کنجکاوی او را تقویت کند.
انتهای پیام
