پگاه دوستی روانشناس در گفت‌وگو با ایسنا، گفت: شب‌ادراری در سال‌های نخست زندگی، بخشی از روند طبیعی رشد کودک است، اما اگر کودک از حدود پنج‌سالگی به بعد همچنان به‌طور مکرر رختخوابش را خیس می‌کند، بهتر است این موضوع با متخصص در میان گذاشته شود. شب‌ادراری تنها به مسائل روانی محدود نمی‌شود و عوامل متعددی در بروز آن نقش دارند که می‌توان به روند رشد سیستم عصبی، توانایی مغز در دریافت پیام پر بودن مثانه و بیدارکردن کودک، کیفیت خواب، سابقه خانوادگی، یبوست، عفونت‌های ادراری و برخی بیماری‌های زمینه‌ای اشاره کرد.
تاثیر استرس‌های محیطی بر بروز یا بازگشت شب‌ادراری
به گفته این روانشناس، تغییرات مهم زندگی مانند تولد فرزند جدید، تغییر مدرسه یا خانه و مشکلات خانوادگی ممکن است در بعضی کودکان باعث شروع یا بیشتر شدن شب‌ادراری شود. این موضوع به‌ویژه زمانی اهمیت دارد که کودک مدتی شب‌ها خشک بوده و بعد دوباره رختخوابش را خیس کرده باشد.
دوستی ادامه داد: شب‌ادراری نشانه تنبلی یا ضعف شخصیتی کودک نیست. کودک معمولا شب‌ادراری را آگاهانه انجام نمی‌دهد و هنگام خواب کنترل کاملی بر آن ندارد، بنابراین گفتن جمله‌هایی مانند «تنبل هستی» یا «بی‌مسئولیتی» می‌تواند باعث شرمندگی، احساس گناه، کاهش اعتماد به نفس و پنهان‌کاری در کودک شود. برخورد آرام و حمایتگرانه والدین می‌تواند به کودک کمک کند این دوره را با احساس امنیت بیشتری پشت سر بگذارد.
وی درباره نحوه صحیح برخورد والدین و تاثیر تشویق یا پاداش در ایجاد استرس عملکرد، بیان کرد: شب ادراری چیزی نیست که کودک بتواند کاملا با اراده خودش آن را کنترل کند. ممکن است کودک تلاش خودش را بکند اما باز هم بعضی شب‌ها رختخوابش را خیس و باعث شود استرس بیشتری به کودک تحمیل کند. برای همین بهتر است به‌جای تشویق کودک فقط برای خشک ماندن تخت، کارهایی را که خودش می‌تواند انجام دهد تشویق کنیم. مثلا قبل از خواب به دستشویی برود یا در روند درمان همکاری کند.
این روانشناس درباره نقش وراثت در شب‌ادراری و احتمال تکرار آن برای فرزندان والدینی که خود سابقه این مشکل را در کودکی داشته‌اند، گفت: شب‌ادراری معمولا به یک عامل خاص مربوط نمی‌شود و عوامل مختلفی می‌توانند در آن نقش داشته باشند. ژنتیک هم یکی از این عوامل است و سابقه شب‌ادراری در خانواده می‌تواند احتمال آن را در کودک بیشتر کند.
تمایز میان اضطراب پنهان و مشکلات جسمی
وی درباره نقش اضطراب پنهان و نحوه تشخیص تفاوت بین بحران روانی و مشکلات جسمی، بیان کرد: گاهی کودکان اضطراب پنهان خود را از طریق شب ادراری نشان می‌دهند، یعنی کودک نگرانی یا فشار روانی دارد، اما ممکن است درباره آن صحبت نکند و این فشار را بیشتر از طریق رفتار یا علائم جسمی نشان می‌دهد. این اضطراب در بعضی کودکان می‌تواند باعث شروع یا بیشتر شدن شب‌ادراری شود به‌خصوص اگر کودک مدتی شب‌ها خشک بوده و دوباره شب‌ادراری شروع شده باشد. از طرف دیگر علائمی مثل سوزش هنگام ادرار، تکرر ادرار، تشنگی زیاد یا یبوست می‌توانند نشانه یک مشکل جسمی باشند، بنابراین بهتر است برای پیداکردن علت، وضعیت جسمی و روانی کودک هر دو بررسی شوند.
به گفته دوستی، کودک باید در طول روز مایعات کافی بخورد، اما بهتر است نزدیک خواب، مقدار نوشیدن مایعات را محدود کرد، همچنین قبل از خواب هم حتما به دستشویی برود. بیدارکردن کودک در شب هم ممکن است در کوتاه‌مدت کمک کند که رختخوابش خیس نشود، اما این کار به تنهایی باعث نمی‌شود شب‌ادراری برطرف شود، یعنی قرار نیست کودک را هر شب بیدار کنیم و این را به‌عنوان درمان اصلی ادامه بدهیم.
وی درخصوص تاثیر شب‌ادراری بر اعتمادبه‌نفس و روابط اجتماعی کودک در محیط‌هایی مانند مهدکودک و اردوهای مدرسه، گفت: این مشکل می‌تواند با ایجاد احساس خجالت یا ترس از قضاوت دیگران، اعتمادبه‌نفس کودک را کاهش دهد و او را از حضور در جمع دور کند، هرچند واکنش کودکان نسبت به این مساله متفاوت است و لزوما همگی دچار افت اعتمادبه‌نفس نمی‌شوند.
این روانشناس اضافه کرد: اگر شب ادراری بعد از ۵ سالگی به‌طور مکرر ادامه پیدا کند یا بر زندگی کودک اثر منفی بگذارد، بهتر است علت آن توسط متخصص بررسی شود. همچنین در صورتی که کودک مدتی شب‌ها خشک بوده و دوباره دچار شب ادراری شده باشد، بررسی عوامل جسمی یا فشارهای روانی جدید ضروری است.
پیامدهای منفی تنبیه
وی در رابطه با پیامدهای تنبیه و سرزنش کودک، اظهار کرد: تنبیه و سرزنش نه تنها شب ادراری را برطرف نمی‌کند، بلکه می‌تواند باعث خجالت، احساس گناه و کاهش اعتماد به نفس کودک شود و رابطه او با والدین را هم تحت تاثیر قرار دهد. کودک باید بداند که شب ادراری عمدی نیست و بابت آن تنبیه نمی‌شود.
زمان‌بندی درمان و اهمیت صبوری والدین در مسیر بهبودی
وی اظهار کرد: مدت درمان در هر کودک متفاوت است، اما معمولا از چند هفته تا چند ماه طول می‌کشد. در این مدت ممکن است بعضی شب‌ها دوباره شب‌ادراری اتفاق بیفتد و این به معنی شکست درمان نیست. والدین بهتر است هر بار که این اتفاق می‌افتد، به جای ناراحتی یا سرزنش با آرامش به کودک کمک کنند، لباس و رختخوابش را عوض کنند و روی پیشرفت‌های او تمرکز داشته باشند. مقایسه نکردن کودک با دیگران هم می‌تواند به والدین کمک کند این دوره را راحت‌تر پشت سر بگذارند.
انتهای پیام
