گوهریسنا انزانی در گفتوگو با ایسنا، در خصوص تبعیض و تفاوت در نوع برخورد والدین با فرزندان، اظهار کرد: میتوان بهجای واژه تبعیض از اصطلاح «رفتار افتراقی والدین» بهره برد، چراکه ممکن است والدین با دو فرزند خود رفتاری کاملا یکسان در پیش نگیرند، اما علت این تفاوت لزوما ترجیحدادن یک فرزند بر دیگری نیست.
وی ادامه داد: یافتههای پژوهشهای جدید نشان میدهد تفاوتهای فردی میان فرزندان از جمله جنسیت، خلقوخو، تیپ شخصیتی، میزان همکاری، نیازهای هیجانی و فاصله سنی موجب میشود که والدین با هر کودک به شیوهای متفاوت تعامل داشته باشند، البته این مساله زمانی به یک بحران جدی تبدیل میشود که این تمایز، از تفاوت متناسب به نیاز کودک فراتر برود و به تفاوت در ارزش و میزان دوستداشتن بدل شود.
انزانی درباره دلایل ناخودآگاه شکلگیری رفتارهای متفاوت، بیان کرد: والدین با تولد و رشد هر فرزند، شرایط متفاوتی را تجربه میکنند، بهطوریکه وضعیت اقتصادی، خانوادگی، موقعیت زمانی و حتی کیفیت رابطه زوجین در هنگام تولد فرزند اول، دوم یا سوم یکسان نیست و تمامی این شرایط بر نحوه تعامل با هر فرزند اثر میگذارد. همچنین خلقوخوی خود کودک نیز در نوع رفتار والد نقشی تعیینکننده دارد. کودکی که آرامتر، سازگارتر و مسئولیتپذیرتر است، تعامل مثبتتری با والدین رقم میزند، درحالیکه کودک دارای رفتارهای چالشبرانگیز ممکن است بیشتر با تذکر، سرزنش یا کنترل مواجه شود و طبیعی است که کودک آرامتر، بیشتر مورد تشویق و تایید قرار گیرد.
این روانشناس ادامه داد: اگر فرزندی با والدین خود هماهنگی روانی بیشتری برقرار کند، ممکن است ویژگیهایی در خود ببیند که با ارزشهای شخصیتی یا تجربههای والدین همسو باشد، این همسویی باعث میشود شکلگیری رابطه آسانتر شده و در نتیجه میزان صمیمیت یا صبر بیشتری در رابطه شکل بگیرد.
وی اشاره کرد که فرزندان اول معمولا جایگاه متفاوتی در خانواده دارند، چرا که والدین در مواجهه با آنها در حال تجربه یادگیری جدیدی هستند که معمولا کنترل بیشتری بر فرزند اول اعمال میشود، اما در مقابل، فرزندان بزرگتر ممکن است رفتارهای مطلوب بیشتری از سوی والدین دریافت کنند و در بسیاری از موارد مسئولیتپذیرتر از سایرین به نظر برسند.
تاثیر جنسیت و ملاحظات فرهنگی
انزانی با تاکید بر اینکه جنسیت و باورهای فرهنگی نیز میتواند بر تعاملات والدینی اثرگذار باشد، اظهار کرد: انتظارات والدین از فرزند دختر و پسر ممکن است متفاوت باشد و این موضوع مستقیما بر شیوه برخورد آنها با فرزندان اثر میگذارد.
این روانشناس ادامه داد: گاهی کودک با این احساس که توجه یا محبت کافی والدین را دریافت نکرده، ممکن است با فاصلهگرفتن، پرخاشگری یا کاهش همکاری واکنش نشان دهد. در این میان گاهی والدین متوجه نمیشوند که این رفتارهای چالشبرانگیز کودک، واکنشی به نوع تعامل خود آنهاست و بههمین دلیل چرخه رفتارهای منفی مدام تکرار میشود، بنابراین باید دقت داشت که عدالت در خانواده لزوما بهمعنای رفتار کاملا یکسان با همه فرزندان نیست.
انزانی توضیح داد: عدالت یعنی هر کودک باید متناسب با نیازهای خاص و منحصربهفرد خود دیده شود، بدون آنکه احساس کند ارزش یا میزان دوستداشتنی بودنش از خواهر یا برادرش کمتر است، بنابراین برابری بهمعنای «یکسانسازی مطلق» نیست، بلکه بهمعنای پاسخگویی دقیق به نیازهای متفاوت هر فرزند است.
انتهای پیام
