دانشجویان بخش مهمی از پویایی محیط دانشگاه را تشکیل می‌دهند و هر یک متناسب با شرایط خود به امکانات آموزشی و رفاهی نیاز دارند. در این میان، دانشجویان نابینا برای برخورداری از فرصت برابر در تحصیل، علاوه بر امکانات معمول دانشگاهی، به منابع درسی دسترس‌پذیر، تجهیزات تخصصی و محیطی مناسب برای رفت‌وآمد نیاز دارند. دسترسی دشوار به کتاب‌های صوتی و بریل، هزینه بالای ابزارهای آموزشی و ناآگاهی برخی افراد از شیوه صحیح تعامل و آموزش به نابینایان، از جمله مشکلاتی است که می‌تواند مسیر تحصیل این دانشجویان را تحت تأثیر قرار دهد.
در همین راستا، ایسنا در گفت‌وگو با دانشجویان نابینای دانشگاه کردستان، بخشی از دغدغه‌ها و مشکلات آنان را در زمینه دسترسی به منابع درسی، استفاده از فناوری‌های کمکی و نحوه آموزش در دانشگاه بررسی کرده است. آنچه از صحبت‌های این دانشجویان برمی‌آید، ضرورت تأمین تجهیزات مورد نیاز، دسترس‌پذیر کردن محتوای آموزشی، مناسب‌سازی محیط دانشگاه و افزایش آگاهی استادان و دانشجویان است؛ اقداماتی که می‌تواند موانع تحصیل را کاهش دهد و زمینه حضور مستقل‌تر و برابر دانشجویان نابینا را در فضای دانشگاه فراهم کند.
گرانی تجهیزات آموزشی، دسترسی دانشجویان نابینا را محدود کرده است
محمدرضا تکیه‌خواه، یکی از دانشجوهای نابینای دانشگاه کردستان در تشریح تجهیزات مورد استفاده دانشجویان نابینا در دانشگاه به ایسنا اظهار کرد: این تجهیزات را می‌توان به دو گروه آموزشی و رفاهی تقسیم کرد که تجهیزات آموزشی، از جمله ابزارهای نوشتاری و دستگاه‌های الکترونیکی ویژه، نقش مهمی در فرایند یادگیری دارند.
وی با اشاره به کاربرد لوح و قلم بریل افزود: این ابزار از وسایل نوشتاری مورد استفاده افراد نابینا است و برای نوشتن با آن باید از کاغذ مخصوص بریل استفاده کرد؛ زیرا کاغذهای معمولی برای ثبت استاندارد و ماندگار نوشته‌های بریل مناسب نیستند. با این حال، نوشتن با لوح و قلم زمان‌بر است و همین موضوع می‌تواند در یادداشت‌برداری و ثبت مطالب آموزشی محدودیت ایجاد کند.
این دانشجوی نابینای دانشگاه کردستان، نوت‌تیکر را یکی دیگر از تجهیزات کاربردی در آموزش افراد نابینا دانست و گفت: با استفاده از این دستگاه و اتصال حافظه جانبی می‌توان فایل‌های متنی را مطالعه کرد و محتوای آن‌ها را به‌صورت بریل یا صوت دریافت کرد؛ بنابراین، نیاز به استفاده از کاغذ کاهش می‌یابد. با این وجود، قیمت بالای این دستگاه باعث شده است دسترسی به آن برای بسیاری از دانشجویان دشوار باشد.
تکیه‌خواه با اشاره به مشکلات نگهداری این تجهیزات ادامه داد: در برخی مراکز آموزشی، تعداد دستگاه‌های تخصصی محدود است و در صورت خرابی نیز تعمیر آن‌ها به‌سادگی انجام نمی‌شود. این مسئله می‌تواند استفاده مستمر از تجهیزات را با مشکل مواجه کند.
وی استفاده از دستگاه‌های ضبط صدا برای ثبت مطالب کلاس‌ها و تهیه محتوای صوتی را از دیگر امکانات آموزشی مورد نیاز دانشجویان نابینا برشمرد و افزود: نرم‌افزارهای صفحه‌خوان نیز به افراد نابینا کمک می‌کنند تا محتوای دیجیتال را مطالعه کنند، اما استفاده از این ابزارها به‌تنهایی همه نیازهای آموزشی را برطرف نمی‌کند.
این دانشجو یکی دیگر از چالش‌های مهم را دسترسی به نسخه متنی کتاب‌ها عنوان کرد و گفت: برای تبدیل کتاب‌های متنی به خط بریل، معمولاً به فایل قابل ویرایش کتاب نیاز است تا بتوان آن را با نرم‌افزارهای تخصصی به قالب بریل تبدیل کرد. در صورت در دسترس نبودن فایل اصلی یا فراهم نشدن مجوز استفاده از آن، تهیه نسخه بریل دشوار می‌شود و دانشجو ناچار است به نسخه صوتی کتاب روی بیاورد.
تکیه‌خواه در ادامه با اشاره به دشواری‌های تولید کتاب صوتی اظهار کرد: ضبط کتاب به گوینده‌ای مسلط و حرفه‌ای نیاز دارد و استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی نیز همیشه نمی‌تواند کیفیت مطلوبی از نظر خوانش و انتقال محتوا فراهم کند.
وی در پایان بر ضرورت توجه بیشتر مراکز دانشگاهی به تأمین تجهیزات تخصصی و فراهم کردن دسترسی مناسب دانشجویان نابینا به منابع آموزشی تأکید کرد؛ موضوعی که می‌تواند به کاهش موانع یادگیری و افزایش استقلال این دانشجویان در فرایند تحصیل کمک کند.
ناآگاهی از توانایی‌های نابینایان، آموزش را دشوار می‌کند
اوین محمدی، یکی دیگر از دانشجوهای نابینای دانشگاه کردستان نیز با اشاره به مشکلات دانشجویان نابینا در محیط دانشگاه اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین چالش‌های ما دسترسی به کتاب‌ها و منابع درسی است؛ زیرا بسیاری از این منابع باید به نسخه صوتی تبدیل شوند یا در قالبی قرار بگیرند که برای افراد نابینا قابل استفاده باشند.
وی با اشاره به همراهی برخی دانشجویان و گروه روان‌شناسی و مشاوره دانشگاه در تبدیل کتاب‌ها به نسخه صوتی افزود: این همراهی روند دسترسی ما به منابع آموزشی را آسان‌تر کرده و کمک زیادی به ادامه تحصیل دانشجویان نابینا کرده است.
این دانشجوی نابینا یکی دیگر از مشکلات را ناآگاهی برخی استادان از شیوه مناسب آموزش به دانشجویان نابینا دانست و گفت: این مسئله به‌ویژه برای دانشجویان مقطع کارشناسی چالش‌هایی ایجاد می‌کند. به اعتقاد من، برگزاری دوره‌های آموزشی و آگاهی‌بخشی برای استادان و دانشجویان می‌تواند در بهبود شرایط مؤثر باشد.
محمدی ادامه داد: گاهی تصور می‌شود افراد نابینا نمی‌توانند از فناوری‌های روز استفاده کنند؛ در حالی که ما نیز با کمک امکانات و نرم‌افزارهای مناسب می‌توانیم از لپ‌تاپ، تلفن همراه هوشمند و ابزارهای دیجیتال استفاده کنیم. آشنایی بیشتر جامعه دانشگاهی با این توانایی‌ها می‌تواند به کاهش نگاه‌های نادرست کمک کند.
وی با تأکید بر ضرورت گسترش آگاهی عمومی درباره توانمندی‌های افراد نابینا خاطرنشان کرد: اگر آموزش‌های لازم هم در سطح رسانه‌ها و جامعه و هم در محیط دانشگاه ارائه شود، بسیاری از چالش‌های دانشجویان نابینا در رفت‌وآمد، آموزش و حضور مستقل در دانشگاه کاهش پیدا می‌کند و شرایط تحصیل برای آن‌ها آسان‌تر می‌شود.
انتهای پیام
