مجتمع آموزشی شبانه‌روزی زنده یاد غلامرضا مردانی آذر ناحیه یک تبریز در کوچه حسن تبریز، میزبان ۱۷۰ دانش‌آموز دارای معلولیت جسمی_حرکتی، چند معلولیتی و نابینا است. این مجتمع خیرساز، مجموعه‌ای کامل از هر آنچه است که برای تربیت و آموزش به نابینایان لازم است، از لوح و قلم به عنوان ساده‌ترین ابزار آموزش نابینایان تا چاپگر صفحات بریل.
هما محبوبی، مدیریت این مجموعه را با ۷۰ نفر از عوامل آموزشی و اجرایی بر عهده دارد و تجارب بیش از دو دهه مدیریتش در مدارس به ویژه مدارس تیزهوشان را در مدیریت این مجموعه و پیشبرد اهداف تعلیم و تربیت دانش‌آموزان نابینای آن با شناسایی و جذب معلمان توانمند و متخصص به کار کار گرفته است، این مجتمع آموزشی همانطور که از اسمش پیداست، امکان تحصیل از پیش دبستانی تا دبیرستان و دوره دوم متوسطه در دو رشته علوم انسانی و موسیقی را برای واجدین شرایط، فراهم کرده و روز جهانی عصای سفید، بهانه خوبی برای نوشتن از این مدرسه و دانس‌آموزانش است.
در همان بدو ورود، تمثال یکی از خانواده معروف و خیر مدرسه‌ساز مردانی آذر که نامی آشنا برای جامعه دانش‌آموزان استان آذربایجان شرقی بویژه دانش‌آموزان استثنائی، به چشم می‌خورد و سر درب مدرسه با شعری از دانش‌آموزان استقبال می‌کند: «مقدمت خوش، ای حبیبا مقدمت بر مَردُم چشمانمان». دیوارهای مدرسه هم با بنرها و عکس‌هایی از بانی مدرسه و حتی جوانی‌هایش، مخاطب را به سمت کلاس‌ها راهنمایی می‌کند. مشخصات هر اتاق، در قابی با خط بریل نصب شده است: اتاق مدیر، اتاق دبیران و ...
«اینجا مدرسه مهر است، مهربانی، پیشه ماست. مهربانان، ماندگارند» بعد از خواندن این جمله تاثیرگذار، دانش‌آموزان ما را به اتاق مدیریت در طبقه بالا راهنمایی می‌کنند. مدرسه در سه طبقه و مطابق با استاندارهای یک مدرسه باکیفیت و خوب برای دانش‌آموزان استثنایی ساخته شده است.
علیرضا کیوانی، مسئول کتابخانه مدرسه که خودش هم نابینا است، در حال چیدن و جابجایی کتاب‌ها است و با جهت‌یابی بسیار قوی مختص نابینایان، جای تک تک کتاب‌ها را که شامل کتاب‌های درسی تمامی پایه‌ها از مطالعات اجتماعی تا زبان انگلیسی و کتاب‌های غیردرسی از قرآن با ترجمه و بدون ترجمه تا ادعیه مثل مفاتیح است را درست مثل اطمینان آدم به اسم و جنسیتش می‌داند و برای ما که هر لحظه آماده کمک به او در روی میز قرار دادن دستگاه‌ها و کتاب‌ها و یا منتظر سقوط وسیله‌ها از دستش و برخوردش با موانع بودیم، عجیب است.
نابینایان با چه ابزارهایی آموزش می‌بینند؟
لوح و قلم
کیوانی، وسیله‌های آموزشی نابینایان را روی میز چیده و در توضیح لوح و قلم که آن را ابتدایی‌ترین وسیله برای خواندن و نوشتن خط بریل می‌داند و در حالی که دارد برایمان می‌نویسد "به نام خدا" و کاغذی را لای لوح گذاشته، می‌گوید: این وسیله از شش نقطه تشکیل شده و هر خانه ۶ نقطه دارد و حروف و جملات با جابجایی این نقطه‌ها کنار هم چیده می‌شود و بعد از نوشتن، کاغذ را برداشته و از چپ به راست می‌خوانیم.
ماشین پرکینز
پرکینز، شکل پیشرفته لوح و قلم است که به گفته مسئول کتابخانه روشندل مجتمع آموزشی زنده یاد غلامرضا مردانی آذر، اینجا دیگر نیازی به نوشتن با دست نیست و با فشردن شش دکمه دستگاه که شماره هر کدام را می‌داند، می‌شود تمام حروف انگلیسی، فارسی و عربی را روی کاغذ مخصوصی که داخل آن گذاشته، نوشت، عملی شبیه تایپ کردن. آقای کیوانی، تعمیر و تعویض قطعات ماشین پرکینز را هم بلد است و هر موقع نیاز باشد، دستگاه را تعمیر می‌کند.
لوح ریاضی
دانش‌آموزان نابینا آموزش ریاضی، حل مسائل و چهار عملی اصلی را از همان کلاس اول ابتدائی با لوح ریاضی و چیدن مهره‌ها زیر هم یاد می‌گیرند و جواب را بعد از محاسبه و حل مسئله روی کاغذ می‌نویسند.
برجسته‌نگار هوشمند note taker
آقای کیوانی می گوید این دستگاه مانند یک کامپیوتر کوچک و قابل حمل عمل می‌کند و قرآن کامل با معنی فارسی و انگلیسی، دیکشنری دو سویه و ماشین حساب و محاسبه فوری و چهار عمل اصلی در حافظه آن موجود است و برای مطالعه فایل‌های درسی، ایجاد دفتر تلفن، اتصال به اینترنت، دسترسی به کتاب و مطالعه، یادداشت برداری و جزوه‌نویسی به کار می‌رود و دانش‌آموز برای استفاده از آن باید زبان انگلیسی بلد باشی و هر کاری که بیناها انجام می‌دهند را نابینایان با این وسیله و به زبان بریل و از روی صفحه نمایش برجسته و لمس آن و دریافت مطلب از این طریق، انجام می‌دهند.
دقایقی در اتاق چاپ خط بریل
آقای کریم عباسی، دیگر معلم نابینای این مدرسه است که در اتاق چاپ، مشغول چاپ جزوه فلسفه یازدهم است که معلمان به او داده‌اند. مطالب به شکل بریل با چاپگر دارکوب، مناسب‌سازی و چاپ می‌شوند و پس از دریافت صدایی نا مفهوم برای غیر از نابینایان از سیستم، دستور چاپ به چاپگر ارسال می‌شود. برای چاپ نهایی دو نرم افزار SN دارکوب و DBT یا داکس باری که مخصوص ویرایش فایل‌های بریل و تبدیل فایل Word به خط بریل هستند باید حین چاپ یک برگ بریل، فعال باشند و پس از تبدیل متن به بریل، چند ثانیه بیشتر طول نمی‌کشد تا مطلب چاپ شود و در این مدت، چاپگر که مانند دیگر چاپگرها دارای مخزن کاغذ است، به صورت گویا اعلام می‌کند: در حال چاپ.
پشت نیمکت‌های کلاس درس نابینایان و تقلا برای دیده شدن توانمندی‌ها
در کلاس یازدهم انسانی، بچه‌ها مشغول خواندن درسی از روانشناسی با دبیرشان، خانم گُلاله کاملایی هستند. کلاسی پر از صمیمت و مهارت با معلمی که بینا است و دانش‌آموزانی که مهارت ارتباطی بالایی دارند و همگی آماده گفت‌وگو. علی و احسان در این کلاس، جزو دانش‌آموزان هنرمندی هستند که نواختن چندین ساز را بلدند و اجراهای زنده کشوری و بین‌المللی زیادی داشته‌اند.
علی هم مانند دیگر هم نوعانش، از نگاه عموم جامعه به نابینایان و توانمندی‌هایشان، دل پری دارد، کسب رتبه برتر تک نوازی را دارد و نواختن چهار ساز را یاد گرفته، می‌گوید: مثلا اگر یک نابینا بخواهد وکیل شود و وکالت یک پرونده را بر عهده بگیرد، کسی به دلیل نابینا بودن به او اعتماد نمی‌کند؛ درحالی که فقط چشم ما نمی‌بیند و مشکل ذهنی نداریم. نابینایان می‌توانند کارهایی بکنند که دیگران نمی‌توانند تصورش را هم بکنند و توانایی آن‌ها نباید نادیده گرفته شود.
آیناز هم که نواختن دو ساز را یاد گرفته و با خواهر دو قلویش پای این کلاس نشسته از نگاه‌های سوگیرانه و قضاوت اعضای جامعه به نابینایان می‌گوید: ما را به چشم دلسوزی نگاه می‌کنند. گاهی حرکت‌های غیرارادی داریم که به دلیل ندیدن و استفاده زیاد از حرکات سر و دست و پا به انجام آن عادت کرده‌ایم و این شاید برای بقیه غیرعادی به نظر برسد و احساس کنند ما در ذهنمان مشکلی داریم و نمی‌توانیم در آینده شغلی داشته باشیم. یا واکنش‌های متفاوتی به شوخی‌های ما دارند.
در ادامه در کلاس دوم ابتدایی هم لحظاتی را با بچه‌هایی سپری می‌کنیم که سطح علمی در آمادگی‌شان برای جمله‌سازی و گفت‌وگوی فی‌البداهه غافلگیرمان می‌کند. آقای مقصود گلی‌زاده، آموزگار کلاس هم روشندل و تسلطش به کلاس و محتوای آموزشی هم از دیگر عجایب این مدرسه است.
چینش صندلی‌ها نیم دایره است و بچه‌ها برای کتاب و هم‌کلاسی جمله درست می‌کنند. آیسل که کنار در نشسته، می‌گوید آرزویی ندارد، اما از خدا می‌خواهد بتواند بزرگ شود و آشپزی را به عنوان شغل انتخاب کرده است.
آیهان، دوست دارد معلم و استاد ورزش شود و محسن که باهوش‌ترین کلاس است، در جواب اینکه "داشتی چی می‌نوشتی" به بغل دستی‌اش مراجعه می‌کند.
در ادامه سری به نمازخانه مدرسه که صدای صلوات از آن به گوش می‌رسد، می‌زنیم. کلاس قرآن و سه‌شنبه‌های مهدوی در نمازخانه با مربیگری خانم سمیه هادی برپا و تربیت تمام ساحتی مورد تاکید سند تحول بنیادین آموزش و پرورش در تمامی فعالیت‌های این مدرسه، لحاظ شده و زیست همدلانه و مهربانی هم بر غنای این کلاس اضافه کرده و تلفیقی از کلاس قرآن، آموزه‌های هفته سلامت روان و تربیت و پرورش را در این کلاس می‌توان به عینه دید.
اما این جمع قرآنی کوچک، مهمانی دارد که در عین نابینایی، نور قرآن به قلبش تابیده و حافظ و قاری قرآن است و دانش‌آموز زهرا فتحی، سوره جمعه را با صوت برای ما تلاوت می‌کند و به کلاسش برمی‌گردد. این گزارش و سفر چند ساعته به دنیای روشندلان در مدرسه در مقابل اتاق پیانو مدرسه و با گفت‌وگوی رئیس اداره آموزش و پرورش استان آذربایجان شرقی به پایان می‌رسد.
به گفته فریبا سردارپور، تامین سرویس ایاب و ذهاب رایگان از جمله اقدامات انجام شده برای تسهیل ادامه تحصیل دانش‌آموزان استثنایی بوده و ۱۳۰ دانش‌آموز روشندل در مدارس ویژه نابینایان در سطح استان و حدود ۱۵۰ دانش‌آموز هم در مدارس عادی و تلفیقی مشغول به تحصیل هستند.
انتهای پیام
