حجت‌الاسلام والمسلمین مجتبی داوودی در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره به نقش حضرت زینب(س) پس از واقعه عاشورا اظهار کرد: سیره آن حضرت نشان می‌دهد که بزرگ‌ترین مصیبت‌ها نیز انسان را از مسئولیت خود در برابر حق معاف نمی‌کند، بلکه ممکن است شکل این مسئولیت را تغییر دهد. با پایان میدان مبارزه نظامی، وظیفه حق‌طلبی پایان نمی‌یابد و پاسداری از حقیقت در عرصه آگاهی‌بخشی و روشنگری ادامه پیدا می‌کند.
وی افزود: یکی از مهم‌ترین جلوه‌های سیره حضرت زینب(س)، تبدیل شکست ظاهری نظامی به پیروزی در عرصه گفتمان بود. حکومت اموی تصور می‌کرد با شهادت امام حسین(ع) و یاران ایشان، پرونده حق‌طلبی بسته می‌شود، اما خطبه‌های روشنگرانه آن حضرت در کوفه و شام مانع از تثبیت روایت تحریف‌شده واقعه عاشورا شد.
این پژوهشگر دینی ادامه داد: حضرت زینب(س) پس از عاشورا، با وجود تحمل مصیبت‌های سنگین، سرپرستی کاروان اسرا، مراقبت از امام سجاد(ع) و آرامش‌بخشی به زنان و کودکان را بر عهده گرفتند. این رفتار نشان می‌دهد که مسئولیت‌پذیری در برابر حق، تنها به بیان مواضع محدود نیست و در عمل، مدیریت بحران و حفظ ارزش‌ها نیز معنا پیدا می‌کند.
داوودی با اشاره به پاسخ تاریخی حضرت زینب(س) به عبیدالله بن زیاد با عبارت «ما رأیتُ إلا جمیلاً» به معنای «جز زیبایی چیزی ندیدم»، بیان کرد: این سخن نشان‌دهنده نگاه عمیق توحیدی آن حضرت به حوادث است. ایشان مصیبت را پایان مسیر حق نمی‌دیدند، بلکه آن را زمینه‌ای برای بیداری جامعه و آشکار شدن چهره واقعی جریان باطل می‌دانستند.
سیره زینبی و مسئولیت اجتماعی زنان
وی با تبیین ارتباط سیره حضرت زینب(س) با مسئولیت اجتماعی زنان امروز گفت: بازخوانی زندگی آن حضرت، الگویی از زن آگاه، کنشگر و مسئولیت‌پذیر ارائه می‌دهد که حتی در بحرانی‌ترین شرایط، نسبت به سرنوشت جامعه بی‌تفاوت نمی‌ماند.
این پژوهشگر دینی افزود: سیره حضرت زینب(س) نشان می‌دهد که زن مسلمان می‌تواند ضمن پایبندی به ارزش‌های دینی و خانوادگی، در عرصه‌های اجتماعی و سیاسی نیز نقش‌آفرین باشد. مسئولیت اجتماعی زنان تنها به امور خیریه محدود نمی‌شود، بلکه آگاهی‌بخشی عمومی، دفاع از حق و عدالت و مقابله با تحریف را نیز در بر می‌گیرد.
داوودی، جهاد تبیین و اثرگذاری فرهنگی و رسانه‌ای را از دیگر ابعاد این سیره دانست و اظهار کرد: زنان امروز می‌توانند با تکیه بر دانش، آگاهی، هنر و ابزارهای ارتباطی، در بیان حقیقت، تربیت نسل آینده و اصلاح فرهنگی و اجتماعی نقش داشته باشند. همچنین توانمندی حضرت زینب(س) در مدیریت شرایط دشوار، الگویی برای حضور مؤثر زنان در عرصه‌های علمی، مدیریتی، اجتماعی و خانوادگی است.
وی تأکید کرد: زن تراز مکتب زینبی نسبت به محیط پیرامون خود بی‌تفاوت نیست، مسائل جامعه را درک می‌کند و با شناخت شرایط زمان، شجاعت، منطق و بصیرت برای اصلاح امور تلاش می‌کند. در این نگاه، مسئولیت اجتماعی ضرورتی برخاسته از آگاهی و تعهد است.
صبر زینبی؛ مقاومت فعال در برابر ظلم
داوودی با انتقاد از برداشت نادرست درباره مفهوم صبر گفت: یکی از تحریف‌های مهم در فهم صبر، یکسان دانستن آن با تسلیم، انفعال و سازش در برابر ظلم است؛ در حالی که در مکتب عاشورا، صبر به معنای پذیرش شرایط تحمیلی ظالم و دست کشیدن از اهداف نیست، بلکه نیرویی برای مقاومت فعال و ایستادگی بر سر ارزش‌ها به شمار می‌رود.
وی افزود: حضرت زینب(س) با وجود تحمل داغ و مصیبت، در برابر عبیدالله بن زیاد و یزید کوتاه نیامدند و اجازه ندادند رنج‌های عاشورا به عاملی برای خاموش شدن صدای حقیقت تبدیل شود. حضور ایشان در مجالس حاکمان اموی و بیان سخنان افشاگرانه، مشروعیت حکومت را به چالش کشید و ماهیت ظلم را آشکار کرد.
این پژوهشگر دینی، امیدواری و نگاه توحیدی را از دیگر ویژگی‌های صبر زینبی دانست و ادامه داد: عبارت «ما رأیتُ إلا جمیلاً» بیانگر نگاهی است که حتی در تلخ‌ترین شرایط نیز از مسیر حق ناامید نمی‌شود. تفاوت صبر با تسلیم در این است که تسلیم به معنای پذیرش قدرت ظالم و کنار گذاشتن حق است، اما صبر زینبی به معنای تحمل دشواری‌های راه حق و پایداری در برابر ستم است.
حضرت زینب(س)؛ الگویی برای رسانه‌ها و فعالان فرهنگی
نویسنده کتاب «سیره و سبک زندگی امامان شیعه» در ادامه، با اشاره به وجوه اشتراک سیره حضرت زینب(س) با فعالیت رسانه‌ای امروز بیان کرد: در دنیایی که بخش مهمی از رقابت‌ها در عرصه روایت‌ها و مدیریت افکار عمومی شکل می‌گیرد، آن حضرت الگویی برجسته برای رسانه‌ها و فعالان فرهنگی هستند؛ زیرا با روشنگری و روایت واقعه عاشورا، اجازه ندادند تبلیغات حکومت اموی حقیقت قیام امام حسین(ع) را تحت‌تأثیر قرار دهد.
وی با تأکید بر ضرورت صحت و جامعیت در روایتگری افزود: حکومت اموی تلاش می‌کرد قیام امام حسین(ع) را خروج علیه حاکمیت معرفی کند، اما خطبه‌های مستدل حضرت زینب(س) در کوفه و شام این روایت را به چالش کشید. رسانه‌های امروز نیز باید در برابر تحریف، تبلیغات جهت‌دار و اخبار جعلی، راستی‌آزمایی و تبیین دقیق حقیقت را در اولویت قرار دهند.
داوودی تلفیق عواطف انسانی با منطق و استدلال را از دیگر ویژگی‌های روایتگری حضرت زینب(س) برشمرد و گفت: خطبه‌های آن حضرت در کنار بازتاب مصیبت‌های عاشورا، از استدلال و استناد به آیات قرآن بهره می‌برد. این شیوه نشان می‌دهد که انتقال مؤثر پیام، به تعادل میان تأثیر عاطفی و استحکام منطقی سخن نیاز دارد.
وی با اشاره به ضرورت شجاعت در فعالیت رسانه‌ای بیان کرد: حضرت زینب(س) در شرایطی که حکومت یزید از قدرت ظاهری برخوردار بود، از بیان حقیقت هراس نداشتند و صدای مظلومان را به گوش مردم رساندند. خبرنگاران و فعالان فرهنگی نیز نباید تحت‌تأثیر قدرت، سانسور یا جریان‌های رسانه‌ای مسلط قرار گیرند، بلکه باید با تعهد و مسئولیت‌پذیری در کنار حقیقت بایستند.
این پژوهشگر دینی شناخت زمان، مکان و مخاطب را از دیگر درس‌های سیره رسانه‌ای حضرت زینب(س) دانست و افزود: آن حضرت از موقعیت‌هایی مانند بازار کوفه و مجالس عبیدالله بن زیاد و یزید برای روشنگری استفاده کردند. فعالان رسانه‌ای امروز نیز باید با شناخت مخاطبان و بهره‌گیری هوشمندانه از ابزارهای ارتباطی و شبکه‌های اجتماعی، پیام خود را به شکلی مؤثر منتقل کنند.
داوودی تأکید کرد: سیره رسانه‌ای حضرت زینب(س) نشان می‌دهد که رسانه تنها ابزار انتقال خبر نیست، بلکه می‌تواند وسیله‌ای برای هدایت افکار عمومی، پاسداری از حقیقت و مقابله با ظلم باشد.
انتهای پیام
