برای برخی، سختی بیدار شدن در ساعات اولیه صبح مانعی جدی است و برای برخی دیگر، کمبود وقت و خستگی پایان روز بهانه‌ای برای کنار گذاشتن فعالیت بدنی می‌شود؛ بهانه‌هایی که تکرار آن‌ها می‌تواند به عادتی پایدار در سبک زندگی تبدیل شود.
غلبه تنبلی بر تحرک
یک دانشجو با اشاره به اینکه با وجود آگاهی از فواید ورزش، هنوز نتوانسته آن را به برنامه روزانه خود اضافه کند، گفت: صبح‌ها به سختی از خواب بیدار می‌شوم و بیشتر وقت‌ها خوابیدن را به ورزش کردن ترجیح می‌دهم. به همین دلیل، بارها تصمیم گرفته‌ام ورزش را شروع کنم، اما آن را به روز دیگری موکول کرده‌ام.
آیدا امیرزاده در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: می‌دانم ورزش برای سلامتی مفید است و می‌تواند باعث شادابی و افزایش انرژی شود، اما وقتی صبح از خواب بیدار می‌شوم، معمولاً ترجیح می‌دهم کمی بیشتر بخوابم و همین موضوع باعث می‌شود از ورزش کردن صرف‌نظر کنم.
وی با بیان اینکه چند بار برای شروع ورزش برنامه‌ریزی کرده است، بیان کرد: هر بار تصمیم می‌گیرم صبح‌ها زودتر بیدار شوم و ورزش کنم، اما وقتی زمانش می‌رسد، بیدار شدن برایم سخت است و دوباره تصمیمم را به روز بعد موکول می‌کنم.
این دانشجو ادامه داد: گاهی هم به دلیل درس خواندن و انجام کارهای دانشگاه خسته می‌شوم و دیگر حوصله ورزش ندارم. وقتی تمام روز درگیر درس و کارهای دیگر هستم، ورزش کردن از برنامه‌ام کنار می‌رود، با اینکه می‌دانم نباید آن را نادیده بگیرم.
امیرزاده با اشاره به اینکه شروع ورزش برایش سخت‌تر از ادامه دادن آن است، گفت: فکر می‌کنم اگر از همان ابتدا برای مدت طولانی ورزش کردن را در نظر نگیرم و با چند دقیقه پیاده‌روی یا انجام حرکات ساده شروع کنم، راحت‌تر بتوانم به آن عادت کنم.
این دانشجو خاطرنشان کرد: مشکل اصلی من این است که مدام ورزش را به فردا موکول می‌کنم. امیدوارم بتوانم با تغییر عادت‌های روزانه‌ام، حتی با چند دقیقه فعالیت بدنی شروع کنم و به‌تدریج ورزش را به بخشی از زندگی خود تبدیل کنم.
تأثیرگذاری ورزش منظم در افزایش نشاط و بهبود فعالیت‌های روزانه
بنیامین رضایی که بیشتر روزها ساعاتی از وقت خود را در پارک‌ها به ورزش کردن اختصاص می‌دهد، با اشاره به اهمیت ورزش در زندگی روزمره گفت: ورزش کردن باعث می‌شود احساس شادابی بیشتری داشته باشم و کارهای روزانه‌ام را با انرژی و روحیه بهتری انجام دهم.
رضایی با بیان اینکه ورزش بخش مهمی از برنامه زندگی اوست، اظهار کرد: بیشتر روزها سعی می‌کنم زمانی را برای ورزش در نظر بگیرم. حضور در پارک و انجام حرکات ورزشی به من کمک می‌کند تا بعد از یک روز پرمشغله، احساس بهتری داشته باشم و خستگی و فشار کارهای روزانه را کمتر احساس کنم.
وی افزود: ورزش فقط برای لاغر شدن یا داشتن اندام مناسب نیست، بلکه روی روحیه و حال خوب انسان هم تأثیر دارد. وقتی فرد ورزش می‌کند، احساس نشاط بیشتری دارد و می‌تواند با انرژی بالاتری به کارها و مسئولیت‌های روزانه خود برسد.
رضایی با اشاره به اینکه بسیاری از افراد به دلیل مشغله‌های روزانه فرصت کافی برای ورزش کردن پیدا نمی‌کنند، اظهار کرد: بعضی‌ها فکر می‌کنند برای ورزش حتماً باید به باشگاه بروند یا هزینه زیادی بپردازند، در حالی که می‌توان در پارک‌ها هم ورزش کرد و با کمی پیاده‌روی و انجام حرکات ساده، فعالیت بدنی مناسبی داشت.
وی ادامه داد: امروزه بیشتر افراد زمان زیادی را پشت میز یا با تلفن همراه می‌گذرانند و همین موضوع باعث شده تحرک کمتری داشته باشند. به نظر من، بهتر است هر فرد بخشی از وقت روزانه خود را به ورزش اختصاص دهد تا هم بدن سالم‌تری داشته باشد و هم از نظر روحی احساس بهتری پیدا کند.
این شهروند با تأکید بر اهمیت ادامه دادن ورزش گفت: مهم این است که ورزش را به یک عادت تبدیل کنیم. شاید در روزهای اول ورزش کردن سخت باشد، اما اگر برای آن برنامه داشته باشیم و به‌طور مرتب انجامش دهیم، کم‌کم به بخشی از زندگی ما تبدیل می‌شود.
برای ورزش نکردن همیشه می‌توان بهانه پیدا کرد
عضو هیأت علمی و استادیار فیزیولوژی ورزشی دانشگاه بیرجند با اشاره به اینکه بسیاری از افراد کمبود وقت را دلیل ورزش نکردن می‌دانند، گفت: گاهی با کمی دقت به برنامه روزانه می‌توان زمان‌هایی را پیدا کرد که به جای نشستن و استفاده از تلفن همراه، برای پیاده‌روی و ورزش استفاده شوند.
دکتر محسن محمدنیا در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: مشغله کاری، درس، مسئولیت‌های خانوادگی و خستگی از جمله دلایلی هستند که افراد برای ورزش نکردن مطرح می‌کنند، اما در کنار این مسائل، باید به زمانی هم که صرف تماشای تلویزیون و استفاده از تلفن همراه می‌شود توجه کرد.
وی افزود: در بسیاری از موارد، مشکل فقط کمبود وقت نیست، بلکه افراد باید یاد بگیرند زمان خود را بهتر مدیریت کنند و برای سلامتی‌شان هم جایی در برنامه روزانه در نظر بگیرند.
این استاد دانشگاه با بیان اینکه برای ورزش کردن همیشه به زمان طولانی نیاز نیست، خاطرنشان کرد: افرادی که فرصت کافی ندارند، می‌توانند فعالیت بدنی خود را در چند نوبت کوتاه در طول روز انجام دهند. برای مثال، پیاده‌روی در مسیرهای کوتاه، کمی تحرک در زمان استراحت و انجام حرکات ساده در خانه یا محل کار می‌تواند به افزایش فعالیت بدنی کمک کند.
محمدنیا با اشاره به تأثیر ورزش بر روحیه افراد اظهار کرد: ورزش فقط برای سلامت جسم نیست، بلکه می‌تواند باعث بهتر شدن حال روحی، کاهش استرس و افزایش نشاط شود. افرادی که به طور منظم ورزش می‌کنند، ممکن است احساس شادابی بیشتری داشته باشند و راحت‌تر با فشارهای روزمره کنار بیایند.
وی ادامه داد: فعالیت بدنی در کنار سایر روش‌های درمانی می‌تواند به بهبود برخی مشکلات روحی نیز کمک کند، اما افرادی که برای مدت طولانی با مشکلاتی مانند افسردگی روبه‌رو هستند، باید از کمک متخصصان استفاده کنند.
این استادیار فیزیولوژی ورزشی با تأکید بر فواید جسمانی ورزش گفت: فعالیت بدنی منظم می‌تواند خطر ابتلا به بیماری‌هایی مانند دیابت نوع دو، فشارخون بالا و بیماری‌های قلبی را کاهش دهد. همچنین ورزش به حفظ قدرت عضلات و آمادگی جسمانی کمک می‌کند.
وی افزود: کم‌تحرکی در کنار تغذیه نامناسب می‌تواند باعث افزایش وزن شود. زمانی که افراد انرژی زیادی از طریق غذا دریافت می‌کنند، اما تحرک کافی ندارند، احتمال اضافه‌وزن بیشتر می‌شود. این مسئله در ادامه می‌تواند مشکلات دیگری برای سلامتی ایجاد کند.
محمدنیا با اشاره به اهمیت ورزش در سنین مختلف خاطرنشان کرد: فعالیت بدنی برای همه گروه‌های سنی مفید است، اما نوع ورزش باید با شرایط جسمی افراد هماهنگ باشد. در سالمندی نیز ورزش‌های مناسب می‌توانند به حفظ قدرت عضلات، تعادل بدن و کاهش خطر زمین خوردن کمک کنند.
وی تأکید کرد: افرادی که مدت‌ها ورزش نکرده‌اند هم می‌توانند فعالیت بدنی را شروع کنند، اما بهتر است از تمرین‌های سبک آغاز کنند و به تدریج میزان ورزش را افزایش دهند. افرادی که بیماری یا محدودیت جسمی دارند نیز باید پیش از شروع برنامه ورزشی با متخصص مشورت کنند.
این استاد دانشگاه بیان کرد: برای بهره‌مندی از فواید ورزش، لازم نیست از همان ابتدا تمرین‌های سخت انجام دهیم. مهم این است که فعالیتی متناسب با شرایط خود انتخاب کنیم و آن را ادامه دهیم. حتی تغییرهای کوچک در برنامه روزانه، اگر به‌طور منظم انجام شوند، می‌توانند به حفظ سلامتی و بهتر شدن کیفیت زندگی کمک کنند.
کم‌تحرکی و افزایش خطر بیماری‌های مزمن
یکی از موانع مهم در مسیر افزایش تحرک، تصور ضرورت انجام ورزش‌های سنگین یا اختصاص زمان طولانی به تمرین است. در حالی که افراد می‌توانند با توجه به توانایی و شرایط زندگی خود از فعالیت‌های ساده‌تر آغاز کنند. پیاده‌روی، انجام حرکات کششی، فعالیت‌های بدنی سبک در خانه و وقفه‌های حرکتی در ساعات کار، از جمله راه‌هایی هستند که می‌توانند مدت نشستن مداوم را کاهش دهند.
مدیر گروه جوانی جمعیت و سلامت خانواده دانشگاه علوم پزشکی نیشابور، با اشاره به پیامدهای کم‌تحرکی بر سلامت عمومی، اصلاح سبک زندگی و افزایش فعالیت بدنی متناسب با شرایط هر فرد را از اقدامات مهم برای پیشگیری از بیماری‌های مزمن می‌داند.
دکتر احمد عربخانی، بیان کرد: کم‌تحرکی تنها به معنای ورزش نکردن نیست؛ سبک زندگی‌ای که در آن بخش عمده ساعات روز به نشستن، کار با رایانه، استفاده از تلفن همراه یا تماشای تلویزیون می‌گذرد نیز می‌تواند میزان فعالیت جسمانی را کاهش دهد. در چنین شرایطی، حتی افرادی که به دلیل مشغله کاری احساس خستگی می‌کنند، ممکن است از نظر فعالیت بدنی در سطح مطلوبی قرار نداشته باشند.
وی یکی از پیامدهای مهم کم‌تحرکی را افزایش احتمال اضافه‌وزن و چاقی دانست و افزود: این وضعیت می‌تواند زمینه ابتلا به بیماری‌هایی مانند دیابت نوع دو، فشارخون بالا و بیماری‌های قلبی‌عروقی را فراهم کند. کاهش فعالیت بدنی همچنین ممکن است با اختلال در تنظیم قند خون و چربی‌های خون همراه باشد و در کنار سایر عوامل خطر، احتمال بروز مشکلات متابولیک را افزایش دهد.
بیماری‌های مزمن معمولاً تنها تحت تأثیر یک عامل ایجاد نمی‌شوند و عواملی مانند سابقه خانوادگی، الگوی تغذیه، سن، مصرف دخانیات و وضعیت سلامت عمومی نیز در بروز آن‌ها نقش دارند. با این حال، فعالیت بدنی یکی از مؤلفه‌های قابل تغییر در سبک زندگی است که می‌توان برای بهبود آن برنامه‌ریزی کرد.
مدیر گروه جوانی جمعیت و سلامت خانواده دانشگاه علوم پزشکی نیشابور، پیامدهای کم‌تحرکی را فراتر از بیماری‌های متابولیک دانست و تصریح کرد: کاهش قدرت و استقامت عضلات، افت آمادگی جسمانی و تشدید برخی دردهای اسکلتی عضلانی از مشکلاتی هستند که ممکن است در افراد کم‌تحرک مشاهده شوند. ضعف عضلات و کاهش تعادل نیز در سنین بالاتر می‌تواند انجام فعالیت‌های روزمره را دشوارتر کند و احتمال زمین خوردن را افزایش دهد. از سوی دیگر، نشستن طولانی‌مدت و کاهش تحرک ممکن است با مشکلاتی مانند یبوست همراه باشد. البته این علائم علل متعددی دارند و نباید همه آن‌ها را صرفاً به کم‌تحرکی نسبت داد. در صورت بروز علائم مداوم یا شدید، ارزیابی پزشکی اهمیت دارد.
ورزش کردن بیش از آنکه به امکانات خاص یا وقت زیادی نیاز داشته باشد، به تصمیم و اراده برای شروع بستگی دارد. با تغییرهای ساده در برنامه روزانه می‌توان قدمی برای حفظ سلامتی برداشت. شاید وقت آن رسیده است که به جای منتظر ماندن برای شنبه‌ای دیگر، از همین امروز شروع کنیم؛ حتی با چند دقیقه پیاده‌روی، چون مهم‌تر از مدت و شدت ورزش، شروع کردن و ادامه دادن آن است.
انتهای پیام
