حجت‌الاسلام والمسلمین مهدی مهریزی، استاد حوزه و دانشگاه، در آیین نکوداشت آیت‌الله محمدصادق کاملان که امروز پنجشنبه ۳۰ مهر که در دارالقرآن علامه طباطبایی برگزار شد، اظهار کرد: در منابع دینی، احترام به بزرگان دینی و سنی، اصلی ارزشمند است. کسانی که در عرصه علم و دانش و همچنین مرجعیت اجتماعی و سیاسی نقش‌آفرین هستند، از جایگاه بزرگی برخوردارند.
استاد کاملان نمونه‌ای از پیوند دانش و خیر اجتماعی است
وی با بیان اینکه استاد کاملان در جمع میان تحصیل و تدریس فقه و فلسفه از چهره‌های برجسته هستند، ادامه داد: ایشان دروس حوزوی و دانشگاهی را تحصیل و تدریس کرده‌اند و در کنار فعالیت‌های علمی، در عرصه‌های سیاسی و اجتماعی نیز حضور داشته‌اند و در فعالیت‌های اجتماعی مختلف مشارکت کرده‌اند.
این استاد حوزه علمیه با اشاره به ویژگی‌های شخصیتی حجت‌الاسلام محمدصادق کاملان گفت: ایشان علم و خیر اجتماعی را در کنار هم جمع کرده و همواره به فکر گره‌گشایی از زندگی مردم هستند. استاد کاملان شخصیتی علمی، اخلاقی، پرتلاش، آرام، به دور از آوازه‌جویی و دلسوز جامعه دارند.
مهریزی ضمن قدردانی از مراکز و ارگان‌های برگزارکننده این آیین نکوداشت، به معرفی آثار استاد کاملان پرداخت و اظهار کرد: چهار اثر ایشان که امروز رونمایی می‌شود، شامل کتابی درباره صفات خدا، اثری درباره مکتب حدیثی فیض کاشانی، شرحی بر کلمات معارفی آیت‌الله میلانی و مجموعه مقالات و سخنرانی‌های ایشان است. همچنین یک جلد جشن‌نامه شامل زندگی‌نامه مفصل ایشان نیز در این مراسم معرفی می‌شود.
حوزه‌های علمیه با گفت‌وگو و عقلانیت به پرسش‌های نسل جوان پاسخ دهند
همچنین، آیت‌الله محمدصادق کاملان با تأکید بر اینکه ارزش حقیقی انسان در گرو برخورداری از عقیده صحیح و عمل صالح است، گفت: حوزه‌های علمیه برای مواجهه با تحولات فکری جامعه و پرسش‌های نسل جوان باید از رویکردهای صرفاً انکاری و تهدیدآمیز فاصله بگیرند و زمینه گفت‌وگو، افزایش ظرفیت فکری و دفاع عقلانی از دین را فراهم کنند.
این استاد حوزه و دانشگاه در ادامه، با اشاره به مفهوم بزرگداشت در قرآن گفت: در قرآن کریم، «کلمه طیبه» و «عمل صالح» از عوامل رفعت و تعالی انسان معرفی شده‌اند. بر این اساس، برای ارزشمند بودن انسان، هم برخورداری از عقیده و اندیشه صحیح و هم انجام عمل صالح اهمیت دارد؛ عقیده‌ای که با موازین وحیانی و عقلانی سازگار باشد و عملی که در مسیر درست انجام شود.
وی با اشاره به آیه «إِلَیْهِ یَصْعَدُ الْکَلِمُ الطَّیِّبُ وَالْعَمَلُ الصَّالِحُ یَرْفَعُهُ» اظهار کرد: برگزاری مراسم بزرگداشت و گردهمایی دوستان و آشنایان، امری پسندیده است، اما آنچه در پیشگاه خداوند ارزش و اعتبار دارد، کلمه طیبه و عمل صالح است. امیدواریم حوزه‌های علمیه نیز بیش از پیش به این دو اصل توجه کنند.
کاملان اظهار کرد: امروز جامعه با تحولات و پرسش‌های جدی روبه‌روست و نمی‌توان نسبت به این مسائل بی‌تفاوت بود. حوزه‌های علمیه باید بررسی کنند که چگونه می‌توانند به پرسش‌های نسل جوان پاسخ دهند و از دین و اسلام به شیوه‌ای مستدل و متناسب با نیازهای روز دفاع کنند. در مواجهه با افکار و پرسش‌های جدید، صرفاً مخالفت کردن کافی نیست؛ بلکه باید شناخت درستی از مسئله داشت و با تقویت توان علمی و استدلالی، زمینه گفت‌وگو و پاسخ‌گویی را فراهم کرد.
استاد کاملان در فعالیت‌های علمی و اجتماعی نگاهی فراتر از گرایش‌های سیاسی دارد
حجت‌الاسلام والمسلمین سیدمحمد انتظام، استاد حوزه و دانشگاه، با اشاره به سابقه چندده‌ساله همکاری با حجت‌الاسلام والمسلمین محمدصادق کاملان، گفت: توجه به توانمندی افراد فارغ از گرایش‌های فکری و سیاسی، پیگیری مستمر مسئولیت‌ها، فعالیت‌های نیکوکارانه و تلاش چندده‌ساله برای سامان‌دهی میراث روایی اهل‌بیت(ع)، از ویژگی‌های برجسته استاد کاملان است.
این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به تجربه همکاری در دانشگاه مفید گفت: در سال‌های حضور استاد کاملان در این مجموعه، شاهد نبودم که در مصاحبه‌های مربوط به انتخاب دانشجویان یا در فضای آموزشی، گرایش سیاسی افراد به‌عنوان ملاک اصلی مطرح شود. آنچه در این رویکرد اهمیت داشت، انجام مسئولیت‌های علمی و فراهم کردن زمینه فعالیت برای افراد توانمند بود.
وی ادامه داد: استاد کاملان برای پیشبرد امور، به توانایی افراد توجه می‌کردند و بدون آنکه گرایش فکری یا سیاسی آنان را ملاک اصلی قرار دهند، زمینه همکاری را فراهم می‌ساختند. در محیط‌های علمی و مدیریتی نیز آنچه اهمیت داشت، توانایی انجام کار و مشارکت در پیشبرد اهداف بود.
این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به تجربه همکاری در دانشگاه مفید گفت: در سال‌های حضور استاد کاملان در این مجموعه، شاهد نبودم که در مصاحبه‌های مربوط به انتخاب دانشجویان یا در فضای آموزشی، گرایش سیاسی افراد به‌عنوان ملاک اصلی مطرح شود. آنچه در این رویکرد اهمیت داشت، انجام مسئولیت‌های علمی و فراهم کردن زمینه فعالیت برای افراد توانمند بود.
استاد کاملان الگویی علمی و اخلاقی برای دانشگاهیان است
سیدمسعود موسوی اردبیلی، رئیس دانشگاه مفید، در ادامه این مراسم، با اشاره به سابقه همکاری این دانشگاه با استاد کاملان اظهار کرد: از سال‌های ابتدایی تأسیس دانشگاه مفید، افتخار همکاری با ایشان را داشته‌ایم و اکنون بیش از سه دهه است که از حضور علمی ایشان در این مجموعه بهره‌مند هستیم.
رئیس دانشگاه مفید ادامه داد: فلسفه دانشی زنده و پویاست و باید ارتباط مستقیمی با مسائل روز جامعه علمی و جامعه بشری داشته باشد. چنین رویکردی مستلزم آمادگی برای نقد شدن، پذیرش دیدگاه‌های متفاوت و مواجهه با ایده‌های جدید است؛ ویژگی‌هایی که در شخصیت علمی استاد کاملان به‌خوبی مشاهده می‌شود.
رئیس دانشگاه مفید، استاد کاملان را الگویی عملی برای استادان، همکاران و دانشجویان دانست و گفت: ایشان نه‌تنها از نظر رویکرد علمی، بلکه از حیث منش اخلاقی و کمالات شخصی نیز برای مجموعه دانشگاه مفید الگویی ارزشمند هستند.
استاد کاملان الگویی از جمع میان حیات فقیهانه، حکیمانه و عارفانه است
حجت‌الاسلام والمسلمین مرتضی جوادی آملی، استاد حوزه علمیه، با تأکید بر اینکه مراتب مختلف حیات انسانی با یکدیگر منافاتی ندارند، گفت: ممکن است انسان در ساحت رفتار و عمل، فقیهانه زندگی کند، در ساحت ملکات نفسانی از حیات حکیمانه برخوردار باشد و در عرصه حقایق علمی و عقلانی، حیات عارفانه را تجربه کند. جنبه‌های مختلف این مراتب از حیات، تا حد زیادی در مسیر زندگی و فعالیت علمی استاد کاملان وجود داشته است.
وی حق‌طلبی، عدالت‌جویی و حق‌مداری را از ویژگی‌های برجسته استاد کاملان دانست و افزود: ایشان با آزادی و حریت، راهی را که درست می‌دانستند برمی‌گزیدند و با عقلانیت بر مواضع خود پای می‌فشردند. آنچه شخصیت ایشان را ممتاز کرده، افزون بر علم و خدمات اجتماعی، برخورداری از ملکات نفسانی والا و حیات حکیمانه است.
این استاد حوزه علمیه با اشاره به جایگاه علمی و اجتماعی استاد کاملان اظهار کرد: ایشان از مفاخر کشور، نظام روحانیت و حوزه‌های علمیه قم و نجف به شمار می‌روند. این جایگاه ریشه در بنیان‌های خانوادگی، فکری و فرهنگی ایشان دارد و بهره‌مندی از استادان نیز به رشد و تکامل این ویژگی‌ها کمک کرده است.
جوادی آملی با تأکید بر ضرورت پرورش روحانیتی آگاه و روشن‌بین گفت: ما به روحانیتی نیاز داریم که جهان را بشناسد، از گذشته، حال و آینده آگاهی داشته باشد و بر مبنای عقلانیت، حرکت علمی خود را اصلاح و تصحیح کند. جامعه حوزوی و دانشگاهی نیز باید در کمال برادری، اخوت و اتحاد علمی، در مسیر تحقق آرمان‌های انسانی جامعه اسلامی گام بردارد.
پیام حسین سیمایی صراف وزیر علوم، تحقیقات و فناوری
نکوداشت دوست فرزانه و استاد وارسته، حضـرت حجة الاسلام و المسلمین جناب آقای حاج شیخ محمدصادق کاملان، تکریم عالمان بی‌یتاج و تختی است که عمـر خود را خالصانه وقـف تحقیق در معارف دینی ترویـج فرهنگ اهل بیت، با رویکردی عقلانی و نگاهی اعتدالی کرده اند؛ رویکردی که با انقـلاب اسلامی از مهجوریت در آمد و با تلاش مستمر چند سال از دانش آموختگان حوزه و دانشگاه اکنون دارای میراثی سترگ و برگ‌هایی زرین است.
مناسب است در این مقال به اولین مواجهه خود با استاد کاملان، اشاره کنم؛ زمانی که به همراه چندتن دیگراز طلاب نوجوان حوزه مشـهد از ایشان خواستیم تا بـرای مـا که به تازگی مشغول تحصیل کتاب اصول استنباط مرحوم عل نقی حیدری شده بودیم، کتاب بدایة الحکمه علامه طباطبایی را تدریس کنند. استاد کاملان در آن زمان از اصحاب محفل درس اسفار اربعه آیت الله جوادی آملی بود و به تازگی از سوی مرحم آیت الله منتظری به عنوان نمایندولی فقیه در دانشگاه مشـهد انتخـاب شـده و به گمانم هـر هفته یا دوهفته یک بار از قم به مشهد سفر می کردند.
نکته غریب، آن که دلیل تقاضای تدریس حکمت از یک استاد پروازی، غربت درس حکمت در حوزه مشهد بود. تنها مرحوم استاد سید جلال الدین آشتیای، کرسی درس شرح منظومه محدودی داشتندکه برای ما در آن‌زمان ثقیل بود.
گذراندن کتاب بدایه با استادکاملان، مقدمه ای شدتا بعداً به درس مرحوم آشتیانی راه پیداکنم و در فضای ضـد فلسفه حوزة مشـهد ـ طبعاً پنهانی و کتمان از دیگر استادان و طلاب ـ در این درس نغز و پرمغز شرکت کنم.
برای ثبت در تاریخ حکمت در خراسان بد نیست این خاطره را به اختصار بگویم کـه موقع خروج از مدرسه امام صادق، یکی از ما سرکوچه نگاهبانی می داد تـا کسی تردد ما به کرسی درس استاد آشتیانی را خبردار نشـود و در تاریکی شب، دوراز چشـم مخالفان حکمت از کوچه مدرسه امام صادق بیرون بزنیم.
دلایـل متعـددی را بـرای علاقه وافـر طلابی از نسل مـا به فراگـیری حکمت و عرفان اسلامی، آن هـم در حـوزه معارفی و کلامی خراسان می توان برشـمرد. بی‌شک، دلیل عمده و علـت محدثـه ایـن مـیـل به حکمت، آثار استاد شـهید مطهری و ارادت تام هم‌نسلی‌های ما به فقیه و حکیم بنیان گذار جمهور اسلامی، امام خمینی بود.
این همه در حالی بود که این کمترین و امثال او، غالباً بداخلاقی یا ضدیتی با عالمای معارفی خراسان - که عمدتاً نسب به میرزا مهدی اصفهانی برده و مخالف نحله فکـری امام خمینی بودند ـ نداشته، بلکه احترام وافر برای آنان قایل بودیم. همین سعه صدر علمی و اخلاق نیکوی طلاب نسل مابود که سبب شد همزمان بیـش از یک دورکامل در درس کلام و اعتقادات فقیه پرهیزگار مدرس متضلع مرحوم آیت‌الله فلسفی شـرکت کنـم و ملتزم به حضور در نماز جماعت فقیه معارفی دیگر خراسان، مرحوم آی الله مروارید باشم.
امروز به برکت انقلاب اسلامی و حمایت و سرمایه گذاری در مراکز علمی و حقیقاتی حوزه‌های علمیه ایران، تولیدات پژوشی و آثار علمی منتشره به هیچ وجه با آثار پیش از انقلاب یا آثارحوزه مبارک نجف قابل مقایسه نیست.
نکوداشت استاد کاملان از آن رو ارجمند است که امثال ایشان با پای گذاری گفتگوهای اسلام و مسیحیت، تأسیس مراکز و مؤسات پژوهشی و انتشار مجلات نویـن، در شکل گیری این دوره از نشاط حوزه مبارکه قم، نقشی غیرقابل انکار دارند.
انتهای پیام
