به گزارش ایسنا، مطالعهای در دانشگاه کمبریج نشان داده است که از میان ۸۶ دانشمندی که نامشان در سرفصلهای امتحانی هیئتهای برگزارکننده آزمون در بریتانیا آمده، تنها یک نفر زن بوده است. این دانشمند، شیمیدان انگلیسی، روزالیند فرانکلین است که پژوهشهایش در دهه ۱۹۵۰ به آشکار شدن ساختار دیانای کمک کرد.
به نقل از بیبیسی، سرفصلهای امتحانی مشخص میکنند که دانشآموزان باید تا پایان یک دوره آموزشی چه مهارتها و دانشی کسب کرده باشند و عملکرد آنها چگونه ارزیابی خواهد شد.
هیئتهای برگزارکننده امتحانات اعلام کردهاند که نیاز روشنی به حضور و بازنمایی بیشتر زنان در مدارک و صلاحیتهای علمی وجود دارد.
پژوهشگران دانشگاه کمبریج، به همراه محققانی از مؤسسات دانشگاهی در آمریکا و استرالیا، بررسی کردند که نام چند زن در سرفصلهای امتحانی رشتههای زیستشناسی، شیمی، فیزیک، علوم محیطی، زمینشناسی و اخترشناسی ذکر شده است.
نتایج این پژوهش در نشریه British Educational Research Journal منتشر شده است. محققان شش نهاد برگزارکننده امتحانات در بریتانیا را بررسی کردند.
در مقطع تحصیلی Key Stage ۴ و دورههای معادل آن، از جمله GCSE در انگلستان و National ۵ در اسکاتلند، فرانکلین تنها زن در میان ۸۶ دانشمند نام برده شده بود.
او در مقطع تحصیلی Key Stage ۵ و دورههای معادل آن نیز یکی از تنها سه زنی بود که نامشان در سرفصلها آمده بود؛ در این مقطع، در مجموع به ۱۸۱ دانشمند اشاره شده بود. این دورهها شامل A-level، AS-level، National Highers و National Advanced Highers میشوند.
ماری تارپ، نقشهنگار آمریکایی که در دهه ۱۹۵۰ نخستین نقشه از بستر اقیانوس اطلس را تهیه کرد، و اینگه لمان، لرزهشناس دانمارکی که در دهه ۱۹۳۰ وجود هسته داخلی زمین را کشف کرد، هر دو در سرفصل درس زمینشناسی مقطع A-level مؤسسه Cambridge OCR حضور دارند.
نام فرانکلین در سرفصل زیستشناسی GCSE موسسه Cambridge OCR و همچنین زیستشناسی دوره Scottish Highers ذکر شده است. او تصویری مشهور از دیانای تهیه کرد که با نام «عکس شماره ۵۱» (Photograph ۵۱) شناخته میشود.
فرانسیس کریک و جیمز واتسون، دانشمندان کمبریج، از این تصویر استفاده کردند و سال بعد توانستند ساختار مارپیچ دوتایی دیانای را مشخص کنند.
واتسون، کریک و موریس ویلکینز، همکار فرانکلین، در سال ۱۹۶۲ جایزه نوبل این کشف را دریافت کردند. فرانکلین چهار سال پیش از آن درگذشته بود.
پژوهشگرانی که مقاله را نوشتهاند، دریافتند که چندین دستاورد بزرگ علمی که در سرفصلهای امتحانی ذکر شدهاند، حاصل کار زنان بودهاند، اما نام این زنان صراحتا در متن سرفصلها نیامده است.
عدم توازن تاریخی در بازنمایی زنان دانشمند
در مقاله پژوهشی آمده است: بسیاری از اکتشافات و توضیحات علمی در قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم شکل گرفتند؛ دورهای که فعالیتهای علمی و ریاضی تا حد زیادی، هرچند نه به طور کامل، تحت سلطه مردان بود.
یافتههای ما تایید میکنند که سرفصلهای علوم در بریتانیا بازتابدهنده این عدم توازن تاریخی هستند. اگرچه زنان سهم مهمی در دستاوردهای بزرگ علمی داشتهاند، این واقعیت بهندرت مورد تاکید قرار میگیرد.
پژوهشگران توصیه کردند که نام فرانکلین هنگام تدریس ساختار دیانای در تمام سرفصلهای درسی گنجانده شود.
آنها همچنین پیشنهاد کردند که نام دانشمندانی مانند ماری کوری، کاشف عناصر رادیوم و پولونیوم که اصطلاح «رادیواکتیویته» را ابداع کرد، و لیزه مایتنر، فیزیکدان هستهای که در کشف شکافت هستهای نقش داشت، در سرفصلها ذکر شود.
استفانی بوتیگیگ، یکی از نویسندگان پژوهش، میگوید: الگوهای موفقی که دانشآموزان بتوانند با آنها ارتباط برقرار کنند، میتوانند با تقویت احساس تعلق دختران به دنیای علم و ایجاد نگرش مثبت نسبت به مشاغل علمی، به ماندگاری تعداد بیشتری از آنها در رشتههای علوم، فناوری، مهندسی و ریاضیات کمک کنند.
واکنش نهادهای آموزشی بریتانیا
سخنگوی شورای مشترک صلاحیتها (Joint Council for Qualifications)، نهادی که نمایندگی موسسات AQA، Cambridge OCR، CCEA، WJEC و Pearson را بر عهده دارد، میگوید: هیئتهای برگزارکننده امتحانات اذعان دارند که نیاز روشنی به بازنمایی بیشتر زنان در مدارک و صلاحیتهای علمی وجود دارد و این موضوع یکی از حوزههایی خواهد بود که هنگام بازنگری این مدارک آموزشی بر آن تمرکز خواهند کرد.
نهاد Qualifications Scotland نیز اعلام کرد که چرخه بهبود برنامه درسی این فرصت را فراهم میکند تا میزان بازنمایی زنان در مدارک و ارزیابیهای آموزشی آینده مورد بررسی قرار گیرد.
وزارت آموزش انگلستان اعلام کرد که دختران باید با سهم زنان در حوزههای علوم، فناوری، مهندسی و ریاضیات آشنا شوند. این وزارتخانه افزود که متعهد به بهبود برنامه درسی مدارس در سالهای آینده است و در این مسیر اطمینان حاصل خواهد کرد که هر دختری بتواند ببیند آموختههایش چه فرصتهایی را پیش روی او قرار میدهند.
دولت اسکاتلند نیز اعلام کرد که به کاهش شکاف جنسیتی در حوزههای علوم، فناوری، مهندسی و ریاضیات متعهد است و یافتههای این پژوهش را با دقت بررسی خواهد کرد.
انتهای پیام