زنان در علم
-
از کنجکاوی تا کشف؛ میراث مریم میرزاخانی برای جهان علم
۲۲ اردیبهشت در تقویم علمی کشور به نام مریم میرزاخانی ثبت شده است؛ ریاضیدان برجسته ایرانی که با دریافت مدال فیلدز، نام خود را در تاریخ علم جهان ماندگار کرد و میراث بزرگ او یادآوری میکند که ذهنهای کنجکاو و جستوجوگر، اگر فرصت رشد بیابند، میتوانند افقهای تازهای پیشروی علم و جامعه بگشایند.
-
به مناسبت روز جهانی سلامت گیاهان
با سه زن ناجی گیاهان آشنا شوید
به مناسبت روز جهانی سلامت گیاهان، در این گزارش با سه زن دانشمند آشنا میشویم که سهم بزرگی را در پیشبرد پژوهشهای آسیبشناسی گیاهان و هموار کردن راه زنان برای ورود به این حوزه داشتهاند.
-
زنی که از «ژن بیمصرف» به نوبل رسید
یک کشف تصادفی که حدود ۸۰ سال پیش رخ داد، راه را برای کار پر زحمت مری برانکو هموار کرد. کاری که به بازتعریف عملکرد سیستم ایمنی منجر شد و برای او نوبل پزشکی را به ارمغان آورد.
-
از پارکر تا «آرتمیس ۲»
با رئیس علوم ناسا آشنا شوید
نیکولا فاکس، اخترفیزیکدان ۵۸ ساله اهل هرتفوردشایر، درباره چالشهای در اتاق کنترل ماموریت، مدیریت بودجه ۷.۳ میلیارد دلاری و رمزگشایی از اسرار جهان میگوید.
-
به مناسبت زادروز «یوجین کلارک»
زنی که «بانوی کوسه» لقب گرفت!
امروز زادروز زن دانشمندی است که نقش بزرگی در بیشتر شناساندن کوسهها به مردم بر عهده داشت و کلیشههای جنسیتی را درباره حضور زنان در این حوزه از بین برد.
-
به بهانه زادروز «هرتا مارکس آیرتون»
زنی از جنس علم و سیاست
«هرتا مارکس آیرتون» فیزیکدان بریتانیایی بود که به خاطر پژوهشهایش درباره قوسهای الکتریکی و موجهای روی شن شناخته میشود و خدمات شایستهای برای رسیدن حق رای به زنان داشت.
-
تکمیل تلسکوپ فضایی که هیچ نمایشگری برای نمایش تصاویر آن وجود ندارد!
مهندسان مرکز پرواز فضایی «گادرد» ناسا ادغام نهایی اجزای اصلی تلسکوپ فضایی «نانسی گریس رومن» را تکمیل کردند و فضاپیما و مجموعه تلسکوپ را در بزرگترین اتاق پاک این مرکز به هم متصل کردند. تصاویری که این تلسکوپ خواهد گرفت، آنقدر بزرگ خواهد بود که هیچ صفحه نمایشی برای نمایش آنها به اندازه کافی بزرگ نیست.
-
به مناسبت روز جهانی دختران در فناوری اطلاعات و ارتباطات
داستان ماریسا مایر؛ زنی که سقف شیشهای را شکست
در چهارمین پنجشنبه از ماه آوریل که امسال مصادف با ۲۳ آوریل (سوم اردیبهشت) شده است، نهاد زنان سازمان ملل متحد به دختران سراسر جهان میپیوندد تا روز جهانی دختران در فناوری اطلاعات و ارتباطات را گرامی بدارد و توجهها را به نیاز مبرم به حضور بیشتر دختران و زنان در بخش فناوری اطلاعات و ارتباطات معطوف کند. به همین مناسبت قصد داریم با یکی از زنان پیشگام در این حوزه آشنا شویم.
-
با ریچل کارسون آشنا شوید
زنی که با یک کتاب «زمین» را نجات داد
در این گزارش قصد داریم به زندگی ریچل لوئیز کارسون، دانشمند، زیستشناس، بومشناس و نویسنده برجسته بپردازیم. کسی که شاید بهترین و مهمترین نویسنده در مورد طبیعت در قرن بیستم بوده باشد و ۶۲ سال قبل، در چنین روزی درگذشت.
-
با مخترع «صدا روی پروتکل اینترنت» آشنا شوید
ماریان کروک؛ زنی که فاصلهها را کوتاه کرد
شاید این را ندانید، اما وقتی در شبکههای اجتماعی با دوستانتان صحبت میکنید یا از پلتفرم مبتنی بر اینترنت برای برقراری ارتباط استفاده میکنید، در واقع از تلاشهای خلاقانه دکتر ماریان راجرز کروک بهره میبرید.
-
نخستین زن سیاهپوست آمریکایی که مدرک دکتری فیزیک گرفت
«ویلی هابز مور» اولین زن سیاهپوست دارای مدرک دکتری فیزیک بود و توانست راه را برای گروههایی هموار کند که صدای آنها کمتر به گوش میرسید و در حاشیه قرار داشتند.
-
زنان دانشمندی که در سالهای جنگ شکوفا شدند
زنان دانشمند همواره با دستاوردهایشان، توجه جوامع علمی را به خود معطوف داشتهاند. این گزارش به معرفی زنان دانشمندی میپردازد که جنگ جهانی اول، شانس درخشیدن را به آنها داد.
-
شکاف جنسیتی دادهها در تحقیقات پزشکی
سلامت زنان؛ قلمرویی که ناشناخته باقی مانده
تفکیک دادهها بر اساس جنسیت یکی از روشهای قدرتمند برای توسعه ابزارهای تشخیصی و درمانهای بهتر برای زنان است، اما پژوهشگران میگویند هنوز به اندازه کافی از این روش استفاده نمیشود.
-
مارگارت نایت؛ مخترعی که روزمرگیها را تغییر داد
با ادیسون زنان آشنا شوید
۱۶ فوریه در برخی کشورها و نهادها، بهصورت نمادین بهعنوان روز نوآوری گرامی داشته میشود؛ تنها ۲ روز پیش از این مناسبت، در ۱۴ فوریه زنی متولد شد که او را «ادیسون زنان» مینامند و ۸۹ اختراع به نامش ثبت شده است. مارگارت نایت یک مخترع برجسته قرن ۱۹ که بدون آموزش رسمی و با محدودیتهای فراوان، نوآوریهایی انجام داد که زندگی روزمره ما را برای همیشه تغییر دادند.
-
خداحافظی رکورددار پیادهروی فضایی زنان از ناسا
سونی ویلیامز، فضانورد استارلاینر، پس از ۲۷ سال کار در ناسا بازنشسته شد.
-
به مناسبت زادروز ایرن پدن؛ پیشگام در پژوهش و مهندسی
با نخستین زن فاتح قطب جنوب آشنا شوید
«ایرن پدن» نخستین زنی بود که پشتکار موانع جنسیتی را در هم شکست و تبدیل به نخستین زن محقق شد که به قلب یخهای قطب جنوب سفر کرده است و اکنون نام او یادگاری است که بر صخرههای یخی قطب جنوب نهاده شده است.
-
مجله نیچر انتخاب کرد
«سارا تبریزی» دانشمند ایرانی برگزیده سال 2025
سارا تبریزی دانشمند ایرانی که نخستین ژن درمانی بیماری هانتینگتون را هدایت کرد، در فهرست ۱۰ فرد تاثیرگذار سال ۲۰۲۵ از نگاه مجله «نیچر» قرار گرفت.
-
به انتخاب مجله معتبر نیچر
بانوی ایرانی در میان ۱۰ فرد تاثیرگذار جهان علم در سال ۲۰۲۵
مجله نیچر به معرفی ۱۰ نفر از افرادی پرداخته است که تغییرات قابل توجهی در جهان علم در سال ۲۰۲۵ میلادی ایجاد کردند. یک مقام برکنارشدهی سلامت عمومی، یک پرورشدهندهی پشه و یک نوزاد با لبخندی که در سراسر جهان دیده شد. اینها فقط چند نفر از افراد قابل توجهی هستند که برای فهرست ۱۰ نفر سال نیچر (Nature’s 10) انتخاب شدهاند.
-
با دافنه جکسون آشنا شوید
اولین زن استاد فیزیک در بریتانیا و حامی بازگشت زنان به کار پژوهشی
دافنه جکسون، نخستین زن استاد فیزیک بریتانیا، نه تنها در عرصه فیزیک هستهای و پزشکی پیشگام بود، بلکه با راهاندازی برنامهای ویژه، مسیر بازگشت زنان به پژوهش را هموار کرد و الهامبخش نسلهای بعدی شد.
-
با بئاتریس هیکس آشنا شوید
زنی که رؤیای مهندس شدن را برای دیگر زنان ممکن کرد
بئاتریس آلیس هیکس (Beatrice Alice Hicks) (۱۹۱۹ تا ۱۹۷۹) یک مهندس شیمیدان آمریکایی بود که بهطور گسترده به عنوان زنی پیشگام در حوزهای مردانه شناخته میشود. او نخستین مهندس زن استخدامشده در شرکت وسترن الکتریک (Western Electric) بود و از بنیانگذاران اصلی انجمن زنان مهندس (Society of Women Engineers - SWE) به شمار میرفت. در این گزارش قصد داریم با این زن پیشگام آشنا شویم.
-
به مناسبت روز «آدا لاولیس»
با نخستین برنامهنویس جهان آشنا شوید
روز آدا لاولیس یک جشن بینالمللی برای احترام به دستاوردهای زنان در علم، فناوری، مهندسی و ریاضیات (STEM) است. هدف از چنین روزی افزایش حضور زنان در این حوزهها و در نتیجه، ایجاد الگوهای جدید است که دختران بیشتری را به مشاغل علمی، فناورانه، مهندسی و ریاضی تشویق کرده و از زنانی که در حال حاضر در این حوزهها مشغول به کار هستند، حمایت میکنند. به همین مناسبت قصد داریم با آدا لاولیس، نخستین برنامهنویس جهان که این روز به نام اوست، بیشتر آشنا شویم.
-
با وانگ لایچون آشنا شوید
داستان زنی خودساخته؛ از کارگری در خط تولید تا تامینکننده قطعات اپل
در دنیایی که تحت سلطه غولهای فناوری و نوآوری است، داستانهای کمی به اندازه داستان وانگ لایچون، میلیاردر خودساخته چینی و صنعتگر پیشگام، درخشان هستند. وانگ، بهعنوان رئیس و همبنیانگذار شرکت لوکشر (Luxshare Precision Industry) شروعی ساده و فروتنانه داشت تا به چهرهای مرکزی در زنجیره تامین جهانی الکترونیک تبدیل شود. امروزه او یکی از بانفوذترین زنان تاجر چین است که اجزای کلیدی برخی از محبوبترین محصولات الکترونیکی مصرفی جهان از جمله قطعات شرکت اپل را تامین میکند.
-
نگاهی به چالش زنان دانشمند در توسعه علم
اکتشافاتی که در پس ازدواج جاماند!
برای شوهینی گوشه (Shohini Ghose)، فیزیکدان کوانتومی و استاد فیزیک و علوم رایانه در دانشگاه ویلفرید لوریه، اونتاریو، عاشق شدن در هنگام تحصیل در رشته فیزیک تجربهای حواسپرتکننده بود. منظور او از عاشق شدن، دلبستگی استعاری به معادلات فیزیک یا شیفتگی استعاری به قوانین طبیعت نبود، اگرچه او اینها را نیز تجربه کرده بود. او از عشق واقعی انسانی سخن میگوید. عشقی که باعث میشود آدم دلش بخواهد کتابهای فیزیک را کنار بگذارد و در مورد آواز پرندگان و شکوفهدادن گلها آواز بخواند. شوهینی از تجربه شخصی خود از ترکیب کار علمی و ازدواج و چالشهای آن برای زنان در جهان علم سخن میگوید.
-
از «خلبانی» تا «زندگی در مریخ»؛ با لارا ماری آشنا شوید
لارا ماری (Laura Marie) یکی از ۶ داوطلب تحقیقاتی است که در حال آماده شدن برای گذراندن ۳۷۸ روز در داخل شبیهساز مریخی ناسا در هیوستون است.
-
با مدیرمالی انویدیا بیشتر آشنا شوید
کولت کرِس؛ زنی که انویدیا را به غول فناوری جهان تبدیل کرد
کولت کرِس، مدیر مالی (CFO) شرکت فناوری انویدیا است و نقش مهمی در موفقیت این شرکت داشته است. او بر رشد عظیم شرکت در میانه رونق هوش مصنوعی نظارت کرده و انویدیا را به یکی از باارزشترین شرکتهای جهان تبدیل کرده است.
-
پزشک زن ایرانی، رئیس آینده کالج قلب آمریکا
دانشکده پزشکی آیکان در ماونت ساینای به تازگی در شبکه اجتماعی ایکس خود اعلام کرده است که دکتر رکسانا مهران، پزشک ایرانی-آمریکایی به عنوان رئیس سال ۲۰۲۶ کالج قلب آمریکا انتخاب شده است.
-
چالشهای تغییر اجباری نام خانوادگی برای زنان دانشمند در ژاپن
ژاپن تنها کشوری است که زوجهای متاهل را به داشتن نام خانوادگی یکسان ملزم میکند؛ قانونی که بهویژه برای پژوهشگران زن مشکلات جدی علمی، حرفهای و شخصی به وجود آورده است. نتایج یک نظرسنجی از بیش از ۷۵۰۰ پژوهشگر ژاپنی ابعاد این چالش را روشن کرده است.