خواب در سالمندی فقط زمانی برای استراحت بدن نیست؛ کیفیت آن می‌تواند تصویری از وضعیت جسمی و روانی سالمند نیز ارائه دهد. بسیاری از سالمندان با تغییر الگوی خواب، بیدارشدن‌های مکرر در طول شب یا کاهش ساعات خواب مواجه می‌شوند؛ مسائلی که اگر ادامه‌دار باشند، می‌توانند بر انرژی، خلق‌وخو و توانایی فرد برای انجام فعالیت‌های روزمره اثر بگذارند.
در این میان، شرایطی مانند افزایش سن، مشکلات جسمی و روانی، تغییرات شناختی و مصرف همزمان چند دارو می‌توانند خواب سالمندان را تحت تأثیر قرار دهند. به همین دلیل، متخصصان تأکید دارند که اختلال خواب در این گروه سنی نباید صرفاً به عنوان پیامدی طبیعی از افزایش سن نادیده گرفته شود و در صورت تداوم، نیازمند توجه و بررسی است.
خواب نامناسب، کیفیت زندگی سالمندان را تحت تأثیر قرار می‌دهد
دکتر حمید الله‌وردی‌پور، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تبریز در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به عوامل مؤثر بر خواب سالمندان اظهار کرد: با افزایش سن، تغییرات مختلفی در شرایط جسمی و روانی افراد ایجاد می‌شود که می‌تواند الگوی خواب را تغییر دهد. بیماری‌های زمینه‌ای، کاهش فعالیت بدنی، مشکلات روحی و روانی و تغییرات مربوط به شرایط زندگی سالمند از جمله عواملی هستند که می‌توانند کیفیت خواب را تحت تأثیر قرار دهند.
وی افزود: اختلال خواب در سالمندان اهمیت زیادی دارد، زیرا خواب نامناسب تنها به خستگی در طول روز محدود نمی‌شود و می‌تواند توانایی فرد برای انجام فعالیت‌های روزمره و کیفیت زندگی او را تحت تأثیر قرار دهد. بنابراین، اگر سالمندی برای مدت قابل توجهی با کاهش ساعات خواب یا اختلال در استراحت شبانه مواجه باشد، بهتر است این مسئله مورد توجه قرار گیرد و علت آن بررسی شود.
وی خاطرنشان کرد: آسیب‌پذیری جسمی و روانی نیز می‌تواند با خواب سالمندان ارتباط داشته باشد. سالمندی که از نظر جسمی یا روحی شرایط نامناسبی دارد، ممکن است خواب باکیفیتی نداشته باشد و از سوی دیگر، تداوم خواب نامناسب نیز می‌تواند شرایط جسمی و روانی فرد را دشوارتر کند. از این رو، توجه به خواب باید بخشی از مراقبت کلی از سالمندان باشد و در کنار وضعیت جسمی، روحی و اجتماعی آنان مورد بررسی قرار گیرد.
اختلال خواب در سالمندان همیشه از افزایش سن نیست؛ گاهی نشانه یک مشکل عصبی است
دکتر حسین اکبری، متخصص مغز و اعصاب دانشگاه علوم پزشکی تبریز نیز در گفت‌وگو با ایسنا عنوان کرد: افزایش سن با تغییراتی در عملکرد مغز و سیستم عصبی همراه است و این تغییرات می‌تواند الگوی خواب را نیز دستخوش تغییر کند. سالمندان ممکن است نسبت به گذشته زودتر بیدار شوند، خواب سبک‌تری داشته باشند یا در طول شب چندین بار از خواب بیدار شوند. با این حال، هر اختلال خوابی را نمی‌توان صرفاً به افزایش سن نسبت داد.
وی ادامه داد: در صورتی که تغییرات خواب همراه با نشانه‌هایی مانند افت محسوس حافظه و توانایی‌های شناختی، تغییرات رفتاری و خلقی، گیجی یا سایر علائم عصبی باشد، لازم است موضوع با دقت بیشتری بررسی شود. همچنین اختلال خواب شدید یا تغییری که به‌طور ناگهانی ایجاد شده و برای مدت طولانی ادامه پیدا می‌کند، می‌تواند نیازمند ارزیابی تخصصی باشد تا مشخص شود آیا مشکل عصبی یا شناختی زمینه‌ای وجود دارد یا خیر.
وی مطرح کرد: مصرف همزمان چند دارو در سالمندان نیز اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا برخی داروها می‌توانند بر چرخه خواب و بیداری اثر بگذارند و موجب خواب‌آلودگی، بی‌خوابی یا بیدارشدن‌های مکرر در طول شب شوند. در سالمندانی که داروهای متعددی مصرف می‌کنند، بررسی نوع و زمان مصرف داروها در کنار سایر شرایط فرد می‌تواند به شناسایی عوامل مؤثر بر اختلال خواب کمک کند و تغییر یا قطع دارو نیز باید تنها با نظر پزشک انجام شود.
یافته پژوهشگران: مشکلات جسمی و روانی سالمندان با خواب نامناسب ارتباط دارد
در همین راستا، یک مطالعه محلی در شهرستان نقده استان آذربایجان غربی که توسط دکتر الله‌وردی‌پور و دکتر اکبری در دانشگاه علوم پزشکی تبریز با هدف بررسی ارتباط میان شدت آسیب‌پذیری سالمندان و کیفیت خواب آنان انجام شد. نتایج این مطالعه نشان داد که شدت آسیب‌پذیری در سالمندان این منطقه با کاهش محسوس ساعات خواب و اختلال قابل توجه در کیفیت خواب همراه بوده است؛ یافته‌ای که اهمیت توجه همزمان به وضعیت جسمی و روانی سالمندان و کیفیت خواب آنان را نشان می‌دهد.
بر اساس نتایج این مطالعه، مهم‌ترین حیطه‌های آسیب‌پذیری مرتبط با کیفیت خواب سالمندان به ترتیب شامل تغییرات خلقی و افسردگی، مصرف همزمان چندین نوع دارو و همچنین تغییرات شناختی و نورولوژیک ناشی از افزایش سن بود. به این ترتیب، مشکلات خواب در سالمندان می‌تواند با مجموعه‌ای از شرایط جسمی، روانی، دارویی و شناختی همراه باشد و بررسی این عوامل در کنار یکدیگر اهمیت پیدا می‌کند.
به گزارش ایسنا، این تحقیق که جزئیات کامل آن در مقاله با شناسه http://irje.tums.ac.ir/article-1-7267-fa.html منتشر شده است، بر اهمیت توجه بیشتر به کیفیت خواب سالمندان تأکید دارد؛ چراکه خواب نامناسب می‌تواند بخشی از تصویری باشد که وضعیت کلی سلامت فرد را نشان می‌دهد. بر همین اساس، توجه به تغییرات خواب، وضعیت خلقی و شناختی و همچنین داروهای مصرفی سالمندان می‌تواند در شناسایی بهتر عوامل مرتبط با کاهش کیفیت خواب و مراقبت مناسب‌تر از این گروه سنی مؤثر باشد.
انتهای پیام
