به تازگی کتابی با عنوان «نگاهی به شکل‌گیری و فعالیت انجمن‌ها و شوراهای شهر رشت از ۱۲۸۶ تا ۱۴۰۰» در خانه فرهنگ گیلان رونمایی شد. این کتاب حاصل پژوهش مرتضی شگفت است که در نخستین سال فعالیت شوراهای اسلامی در دهه ۸۰ مدیریت شهرداری رشت را با انتخاب اعضای شورای شهر برعهده گرفت.
در دوره دوساله فعالیت مرتضی شگفت، چندین اقدام فرهنگی ماندگار در رشت انجام شد. خرید، احیا و مرمت خانه میرزا کوچک جنگلی در محله استادسرا، خرید، احیا و مرمت عمارت نخستین شهردار رشت، احیای گروه موزیک شهرداری، برگزاری کنگره میرزا کوچک جنگلی و انتشار ۵ جلد کتاب حاوی مقالات و اسناد تازه یاب پیراموان این جنبش، برخی از این اقدامات ماندگار بود.
اکنون در ششمین دوره فعالیت شوراهای شهر و روستا، مرتضی شگفت کتابی با عنوان «نگاهی به شکل‌گیری و فعالیت انجمن‌ها و شوراهای شهر رشت از ۱۲۸۶ تا ۱۴۰۰» منتشر کرده است. در شرایطی که با افزایش هزینه‌ها، خرید کتاب از سبد کالای فرهنگی خانوارها به شدت افت کرده است، شهردار اسبق رشت، فایل این کتاب را در وب‌سایت شخصی خود قرار داده و علاقمندان می‌توانند به راحتی و رایگان این کتاب را دریافت کرده و مطالعه نمایند.
مرتضی شگفت، نویسنده و پژوهشگر این کتاب، پیرامون انگیزه نگارش این کتاب در گفت‌وگو با ایسنا گفت: جوانان و نوجوانان، آینده سازان این شهر هستند و لازم است ابتدا با گذشته و سرنوشت خویش آگاه باشند و سپس برای ساختن و آبادکردن شهرشان تلاش نمایند.
وی با اشاره به فعالیت انجمن‌های رشت در دوره قاجار افزود: این کتاب در دو بخش تنظیم شده است. بخش نخست، از آغاز فعالیت بعد از انتخابات سال ۱۲۸۶ تا سال ۱۳۵۷ و بخش دوم، فعالیت مجدد شوراها که در سال ۱۳۷۸ انتخابات برگزار گردید و منتخبین مردم به جای «انجمن بلدیه»، عنوان «شوراهای شهر» نامگذاری شد.
شگفت، با بیان اینکه اطلاعات تاریخی بخش نخست را از اسناد و اخبار جراید آن دوران استخراج کرده است، گفت: بخش نخست حاصل چند سال مطالعه و بررسی جراید باقی مانده در دوره قاجار و پهلوی است که بخش اعظم آن در کتابخانه ملی رشت نگهداری می‌شود. این بخش در سه فصل تنظیم شده است. فصل اول دربردارنده فعالیت دوره ۱۲۸۶ تا ۱۳۰۰ است. نخستین انتخابات بلدیه در سال ۱۲۸۶ است که در مسجد صفی رشت برگزار شد. فصل دوم از سال ۱۳۰۰ تا ۱۳۲۰ را دربردارد و در فصل سوم، عملکرد انجمن‌های شهر از سال ۱۳۲۰ تا ۱۳۵۷ را بررسی می‌نماید.
مرتضی شگفت، درباره بخش دوم کتاب نیز گفت: این بخش، به فعالیت‌های شوراهای اسلامی شهر رشت از فعالیت مجدد آن در سال ۱۳۷۸ تا سال ۱۴۰۰ را در بردارد. در پنج فصل تنظیم شده و ضمن نام بردن منتخبین، دوره فعالیت شورای نخست تا پنجمین دوره شورای شهر رشت را دربردارد.
شهردار اسبق رشت همچنین گفت: شهرداری در گذشته مدیریت واحد شهری بود و فعالیت انجمن‌های بلدیه بسیار گسترده بود و علاوه بر اداره شهر، در حوزه‌هایی همچون آب و فاضلاب، خدمات پزشکی، همچون استخدام پزشک و تعیین حقوق ایشان، نظارت بر فعالیت کسبه و تنظیم بازار، تنظیم مالیات و... را نیز دربرمی‌گرفت. بنابراین در فصل نخست خواننده داده‌های تاریخی زیادی را در امور مختلف دریافت خواهد کرد.
شگفت، با مقایسه قوانین انتخابات و زمینه فعالیت انجمن‌های شهر با شوراهای امروزی گفت: اعضای انجمن‌های بلدیه در گذشته حقوقی دریافت نمی‌کردند و خدمت در این نهاد را وظیفه‌ای عمومی می‌دانستند. ضمن اینکه هر عضو انجمن بلدیه، خوشنام‌ترین فرد هر محله بود و هر نامزد انتخاباتی تنها می‌توانست از یک محله ثبت نام نماید و مانند انتخابات شوراهای فعلی نبود که تمام شهروندان به تمام نامزدها رای بدهند. رای‌دهندگان نیز شرایط مشخصی داشتند؛ حداقل ۲۱ سال سن داشته باشند، ساکن و مالک در رشت باشند و مالیات و عوارض خود را پرداخت کرده باشند.
شهردار منتخب نخستین دوره شورای شهر رشت، یادآور شد: قوانین و مقررات و وظایف شوراهای امروز تغییر کرده است. منابع درآمدی شهرداری‌ها افزایش یافته، حوزه وظایف تفکیک شده و مسئولیت مدیریت شهری کاهش یافته با این حال انتظارات گسترده‌تر شده است.
وی ادامه داد: میزان تخصص اعضا، استقلال در تصمیم‌گیری، نحوه نظارت بر عملکرد شوراها و پاسخگویی به شهروندان و سلامت مالی، مسائل مهمی است که شهرندان انتظار پاسخگویی دارند. مدیریت درست منابع مالی در مدیریت شهری، موضوعی است که اگر با نظارت موثر و شفافیت همراه نباشند، زمینه بروز فساد را فراهم کرده و اعتماد عمومی را نسبت به جایگاه شوراهای شهر کاهش می‌دهد.
شگفت تاکید کرد: بررسی فعالیت انجمن‌های بلدیه نشان می‌دهد، فعالیت این انجمن‌ها تا پیش از سال ۱۳۵۷، خالی از نقص نبوده است و این کتاب کمک می‌کند، میان فعالیت انجمن‌های بلدیه در دو برهه تاریخی، مقایسه منطقی داشته باشیم.
به گزارش ایسنا، کتاب «نگاهی به شکل‌گیری و فعالیت انجمن‌ها و شوراهای شهر رشت از ۱۲۸۶ تا ۱۴۰۰» توسط فرهنگ انتشارات ایلیا، در ۸۰۰ صفحه منتشر شده است و علاوه بر مصوبات پنج دوره شوراهای شهر رشت، حاوی تصاویری از جلسات اعضای انجمن‌های بلدیه در دوره پهلوی و اسنادی از فعالیت دوره نخست انجمن‌های بلدیه می‌باشد. علاقمندان برای تهیه این کتاب به صورت رایگان به وب سایت مرتضی شگفت، نویسنده و پژوهشگر این کتاب مراجعه کنند.
انتهای پیام
