محمود هوشیارفرد، عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی و ستاد گیاه‌پزشکی استان گیلان در گفت‌وگو با ایسنا با تاکید بر اینکه رعایت استانداردهای قرنطینه‌ای و بهداشتی نقش بسیار حیاتی و تعیین‌کننده‌ای در توسعه، پایداری و حفظ بازارهای صادراتی مرکبات و کیوی دارد، اظهار کرد: عموما کشورهای واردکننده محصولات کشاورزی برای حمایت از تولیدات داخلی و منابع طبیعی خود در برابر ورود آفات و بیماری‌های جدید، استانداردهای سخت‌گیرانه‌ای مانند توافق‌نامه‌های بهداشتی و قرنطینه گیاهی اعمال می‌کنند.
وی با اشاره به اینکه رعایت این استانداردها به معنای داشتن گواهی‌های معتبر بهداشتی است که جواز ورود کالا به بازارهای هدف محسوب می‌شود، افزود: عدم رعایت ضوابط قرنطینه‌ای، وجود باقیمانده سموم بیش از حد مجاز یا وجود آفات قرنطینه‌ای مانند مگس میوه مدیترانه‌ای، شپشک سپردار توت و بیماری‌های گرینینگ، شانکر باکتریایی و تریستیزا می‌تواند باعث برگشت خوردن محموله‌ها در گمرک مقصد شود که این امر، علاوه بر خسارت مالی سنگین، اعتبار تجاری کشور صادرکننده را به‌شدت خدشه‌دار می‌کند.
هوشیارفرد با اشاره به اینکه گاهی برخی کشورهای هدف صادرات، تاییدیه سازمان حفظ نباتات ایران را برای ورود محصولات به کشورشان کافی نمی‌دانند، تصریح کرد: این کشورها معتقدند محصولات ایران باید با رعایت کیفیت مورد نظر و استانداردهای آن‌ها تولید شوند؛ حتی برخی کشورها محصولات کشاورزی آلوده را مرجوع نکرده و آن‌ها را معدوم می‌سازند.
این پژوهشگر ادامه داد: امروزه مصرف‌کنندگان و عرضه‌کنندگان بزرگ جهانی به دنبال محصولاتی سالم، باکیفیت و دارای شناسنامه هستند. سیستم‌های ردیابی به صادرکنندگان اجازه می‌دهد در بازارهای رقابتی منطقه و فراتر از آن، مانند کشورهای حوزه خلیج فارس، اوراسیا و اروپا، سهم بیشتری به دست آورند. اگر برای حذف باقیمانده سموم در محصولات تازه‌خوری اقدامی انجام نشود، تردیدی نیست که محصولات سبزیجات و میوه‌ای، کیوی و مرکبات تولیدی که علاوه بر هند، روسیه و آذربایجان توسط مشتریان دیگری مثل پاکستان و افغانستان نیز خریداری می‌شوند، بازار خود را از دست بدهند.
عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی گیلان، عدم آگاهی کافی باغداران از زمان استفاده از آفت‌کش‌های شیمیایی و انتخاب نوع مناسب برای هر محصول را از دلایل مرجوع شدن برخی محصولات کشاورزی ایران دانست و گفت: در این میان، برخی از کشورهای صادرکننده منتظرند که ایران بازارهای خود را از دست بدهد تا آن‌ها این بازارها را تصاحب کنند و این یک هشدار جدی است که باید بیشتر به آن توجه شود.
وی با اشاره به بازارهای مهم و استراتژیک صادراتی مرکبات و کیوی ایران، به‌ویژه در شمال کشور، اظهار کرد: بازار اتحادیه اقتصادی اوراسیا، به‌ویژه روسیه و کشورهای قفقاز و آسیای میانه، همچنین هند و چین، از مهم‌ترین و استراتژیک‌ترین مقاصد صادراتی برای مرکبات و کیوی ایران، به‌ویژه شمال کشور، به شمار می‌رود. با این حال، قوانین و ضوابط قرنطینه‌ای، گمرکی و استانداردهای فنی این اتحادیه و سایر کشورهای مقصد بسیار سخت‌گیرانه است و نیازمند رعایت دقیق اصول و ضوابط قرنطینه گیاهی، استانداردهای کنترل باقیمانده سموم شیمیایی و شرایط نگهداری پس از برداشت، کیفیت بسته‌بندی و حمل‌ونقل است.
هوشیارفرد افزود: اتحادیه اوراسیا، به‌ویژه روسیه، فهرستی از آفات و بیماری‌های قرنطینه‌ای دارد. وجود حتی آثار محدودی از برخی مگس‌های میوه، شپشک‌ها یا بیماری‌های باکتریایی می‌تواند کل محموله را در مرز متوقف یا مرجوع کند. محموله‌ها حتما باید دارای گواهی قرنطینه گیاهی معتبر از سازمان حفظ نباتات ایران یا گواهی بهداشت مبنی بر عاری بودن منطقه و مبدأ تولید از آفات و بیماری‌های قرنطینه‌ای باشند.
وی با اشاره به استانداردهای مربوط به باقیمانده سموم و کودهای شیمیایی در محصولات صادراتی بیان کرد: کشورهای اتحادیه اروپا، اوراسیا، روسیه و هند استانداردهای سخت‌گیرانه‌ای درباره حد مجاز باقیمانده آفت‌کش‌ها و کودهای شیمیایی اعمال می‌کنند. مصرف بیش از اندازه یا نامناسب سموم شیمیایی در بعضی باغات و اختلاط آن با محموله سالم می‌تواند منجر به رد شدن محموله در آزمایشگاه‌های مرزی یا سردخانه‌ها شود.
وی ادامه داد: ثبت کدهای شناسایی باغ و ایجاد امکان «ردیابی» برای اثبات سلامت شیمیایی محصول و استانداردسازی اهمیت زیادی دارد. طرح شناسنامه‌دار کردن باغ‌های کیوی و مرکبات که با همکاری مراکز جهاد کشاورزی، اتاق اصناف و نظام مهندسی کشاورزی اجرا می‌شود، در همین راستاست.
هوشیارفرد خاطرنشان کرد: در این طرح، باغات مرکبات و کیوی در سامانه سَبَک ثبت و شناسنامه فعالیت و پروانه کسب صادر می‌شود. اخذ کد شناسه باغات یا QR Code در تولید و عرضه محصولات باغی، از جمله مرکبات و کیوی، توسط باغداران برای ادامه فعالیت در بازار و صادرات محصولات و تنظیم بازار داخلی ضروری است.
وی با تاکید بر اهمیت شرایط نگهداری و حمل‌ونقل در حفظ کیفیت محصولات صادراتی گفت: محموله‌های ارسالی نیازمند کنترل دقیق دما در طول مسیر، معمولا بین سه تا پنج درجه سانتیگراد، هستند. تغییرات ناگهانی دما یا نقص در کامیون‌های یخچال‌دار موجب فساد زودهنگام یا کاهش کیفیت پوست میوه می‌شود که از سوی بازرسان گمرک مقصد غیرقابل قبول است.
این عضو ستاد گیاه‌پزشکی استان گیلان افزود: طی سال‌های اخیر، کشورهای همسایه سیستم‌های پایش دیجیتال و تبادل الکترونیکی اطلاعات گمرکی و قرنطینه‌ای را تشدید کرده‌اند. هماهنگی میان سازمان حفظ نباتات ایران و مراجع قرنطینه‌ای کشورهای عضو برای تاییدیه پیش از ارسال بار، نقش تعیین‌کننده‌ای در کاهش خواب کالا در مرزها دارد.
وی تاکید کرد: رعایت این استانداردها، گذر از مرزهای اوراسیا را تسهیل کرده و از خسارت‌های سنگین ناشی از برگشت خوردن محموله‌های صادراتی جلوگیری می‌کند.
هوشیارفرد در پایان با تاکید بر نقش قرنطینه در حفاظت از بخش کشاورزی و استمرار تولید، اظهار کرد: قرنطینه تنها ابزار صادراتی نیست، بلکه سپر دفاعی بخش کشاورزی در برابر ورود عوامل خسارت‌زای خارجی است که می‌تواند باغات داخلی را نابود کند. حفاظت از باغات مرکبات و کیوی کشور به معنای تضمین استمرار تولید و پایداری اشتغال در استان‌های تولیدکننده مانند گیلان و مازندران است.
انتهای پیام
