سد نساء به عنوان نخستین سد سنگ‌ریزه‌ای با رویه بتنی در کشور، در ۶۵ کیلومتری شهر بم واقع شده است. این سازه مهم با ارتفاع ۱۱۱ متر و ظرفیت کل مخزن ۱۶۸ میلیون مترمکعب، علاوه بر نقش کلیدی در تأمین آب شرب شهرهای بم و بروات، هدف تأمین آب کشاورزی ۹۰۰۰ هکتار از زمین‌های پایین‌دست و کنترل سیلاب‌های فصلی را دنبال می‌کند؛ پروژه‌ای که بهره‌برداری از آن برای ۱۰ هزار نفر به صورت مستقیم و غیرمستقیم اشتغال‌زایی به همراه داشته است.
رضا حسن‌زاده مدیر سد نسا در گفت‌وگو با ایسنا درباره آخرین وضعیت فعلی این سازه آبی اظهار کرد: در حال حاضر حجم ذخیره آب مخزن سد نسا ۷۷ میلیون مترمکعب است. با توجه به ظرفیت کل ۱۶۸ میلیون مترمکعبی مخزن، هم‌اکنون حدود ۴۶ درصد از آن پر بوده و ۹۱ میلیون مترمکعب ظرفیت خالی و آماده آبگیری در دریاچه سد وجود دارد که این فضا از منظر ایمنی سد و مدیریت بحران یک مزیت بزرگ به شمار می‌رود، چرا که سد توان مستهلک‌سازی سیلاب‌های سنگین بالادست را بدون نیاز به سرریز زودهنگام داراست.
وی درباره میزان جبران کسری منابع آب در صورت افزایش بارندگی‌ها، افزود: با وجود ۹۱ میلیون مترمکعب ظرفیت خالی، بارش‌های پیش‌رو در صورت وقوع رواناب‌های مؤثر می‌تواند مخزن سد را به تراز نرمال آبگیری و حتی ظرفیت کامل نزدیک کند. این رویداد امنیت تأمین آب شرب پایدار شهرهای بم و بروات و همچنین تخصیص‌های ضروری باغات و نخیلات منطقه را برای افق چندساله کاملاً تثبیت می‌کند؛ با این حال این بارش‌ها تنها آب سطحی پشت مخزن را تأمین می‌نمایند و نمی‌توان انتظار داشت کسری انباشته سفره‌های آب زیرزمینی دشت بم حاصل از سال‌ها اضافه‌برداشت، صرفاً با یک فصل ترسالی رفع شود.
حسن‌زاده درباره ظرفیت جذب بارش در حوضه آبریز سد بیان کرد: حوضه آبریز بالادست سد نسا دارای ویژگی‌های توپوگرافی کوهستانی با شیب‌های تند و پوشش گیاهی تنک است که ضریب رواناب بالایی ایجاد می‌کند. با توجه به خالی بودن ۹۱ میلیون مترمکعب از گنجایش سد، این مخزن در حال حاضر یکی از آماده‌ترین زیرساخت‌های مهار سیلاب در منطقه است و قادر است حجم‌های ورودی ناگهانی با دبی‌های پیک بالا را به‌خوبی در خود مستهلک و مهار کند.
مدیر سد نسا همچنین درباره نحوه انتفاع سفره‌های زیرزمینی منطقه از بارش‌های احتمالی، بیان کرد: انتفاع آبخوان‌ها به نوع بارش و نحوه مدیریت خروجی سد بستگی دارد. بارش‌های رگباری و سیل‌آسا در اقلیم‌های خشک فرصت نفوذ عمقی در بالادست را ندارند؛ اما منافع آبخوان از دو مسیر محقق می‌شود؛ نخست، کاهش فشار برداشت از چاه‌های منطقه به دلیل تأمین نیاز شرب و بخشی از کشاورزی از طریق آب ذخیره‌شده سد و دوم، برنامه‌ریزی مدیریت منابع آب برای رهاسازی حقابه‌های زیست‌محیطی که باعث نفوذ تدریجی آب به سفره آب زیرزمینی دشت بم می‌شود.
وی در پایان درباره احتمال بروز سیلاب و هدررفت آب اظهار کرد: با توجه به ظرفیت خالی ۹۱ میلیون مترمکعبی مخزن، سیلاب‌های نرمال تا شدید اولیه به‌طور کامل مهار می‌شوند و خطر هدررفت یا خسارت در پایین‌دست وجود ندارد. با این حال، در صورت وقوع بارش‌های متوالی و ممتد و نزدیک شدن تراز مخزن به سقف نهایی، برای جلوگیری از اتلاف آب، پایش لحظه‌ای دبی ورودی و تنظیم پیش‌دستانه دریچه‌های تخلیه‌کننده تحتانی سد بر مبنای مدل‌های پیش‌بینی سیلاب در دستور کار قرار دارد تا حداکثر آب ممکن ذخیره و مهار شود.
انتهای پیام
